Zaterdag 10/12/2022

OpinieLaila Lalami

Niemand kiest ervoor om vluchteling te worden, maar wij kunnen kiezen hoe we met vluchtelingen omgaan

Op 24 juni bestormden honderden mensen de omheining die de Spaanse enclave Melilla en Marokko van elkaar scheidt. Beeld AP
Op 24 juni bestormden honderden mensen de omheining die de Spaanse enclave Melilla en Marokko van elkaar scheidt.Beeld AP

Laila Lalami (@LailaLalami) is de auteur van vijf boeken waaronder het recente Conditional Citizens: On Belonging in America.

Redactie

Melilla, een Spaanse enclave in het noorden van Marokko, wordt omgeven door een brede gracht, een zeven meter hoge omheining en wachttorens met de modernste bewakingstechnologie. Een migrant zonder papieren kan vrijwel onmogelijk de grens over. Of toch niet alleen.

In de vroege ochtend van 24 juni bestormden ongeveer 2.000 mensen de omheining. Marokkaanse veiligheidstroepen hielden hen tegen met traangas en de wapenstok. Officieel kwamen 23 migranten om het leven, maar lokale ngo’s spreken van 37 doden. Pedro Sánchez, de socialistische Spaanse premier, gaf de maffia van de mensensmokkelaars de schuld van “een aanslag op de territoriale integriteit van Spanje”. Hij bedankte de Marokkaanse autoriteiten voor hun werk en verklaarde dat “ook Marokko onder dit geweld lijdt”.

Het is handig om Spanje en Marokko als slachtoffers van gewelddadige invallers voor te stellen, maar de video’s die later opdoken, vertellen een ander verhaal. Die tonen een berg van tientallen lichamen. Sommige mensen bewegen nog en hebben medische bijstand nodig, maar de Marokkaanse agenten in oproeruitrusting staan erbij en doen niets om hen te helpen.

De vluchtelingen en immigranten kwamen waarschijnlijk uit Soedan, Tsjaad en andere landen van sub-Sahara Afrika. Het maakt me boos en beschaamd dat de mensen die hen brutaliseerden ook Afrikanen waren. De rijke landen van het noorden besteden hun grensbewaking uit aan arme landen, in ruil voor economische, militaire of diplomatieke steun. Die landen worden opgezadeld met de morele en juridische verantwoordelijkheid, terwijl vluchtelingen stranden op duizenden kilometers van de veilige haven die ze zoeken.

Laila Lalami. Beeld Guardian / eyevine
Laila Lalami.Beeld Guardian / eyevine

Het blijft onduidelijk wat er op die ochtend van 24 juni precies gebeurd is. We weten niet hoe de slachtoffers om het leven gekomen zijn. We kennen hun namen niet. We kennen niet eens het juiste aantal. Zonder een volledig en onafhankelijk onderzoek zullen we het nooit weten.

De slachtoffers zijn begraven, maar dat doet het incident niet verdwijnen. Niet alleen in Marokko maar ook in het buitenland is met verontwaardiging gereageerd. Moussa Faki Mahamat, de voorzitter van de Commissie van de Afrikaanse Unie, zegt “geschokt en bezorgd” te zijn over de “brutale en vernederende” behandeling van de migranten.

Terwijl Marokko diplomatieke schade lijdt, wast Spanje zijn handen in onschuld. Ook daar is de publieke opinie boos over de vele doden, maar richt ze haar woede tegen de Marokkaanse regering, of tegen mensensmokkelaars, of tegen de migranten zelf. De Spaanse regering kan vluchtelingen uit Oekraïne blijven opnemen – volgens een recente schatting tot 124.000 mensen – terwijl ze vluchtelingen uit landen als Soedan de mogelijkheid ontzegt om in Melilla asiel te vragen.

De samenwerking tussen Spanje en Marokko is relatief nieuw. Vorig jaar beschuldigde de Spaanse regering Marokko nog van een “gebrek aan respect” en “provocatie” toen het duizenden mensen, onder wie veel kinderen, ongehinderd de grens liet oversteken. Maar de bekendmaking in maart dat Spanje het Marokkaanse plan voor de autonomie van de Westelijke Sahara zal steunen, heeft de kibbelende buren in hechte bondgenoten veranderd. Er kwam toen snel een veiligheidsakkoord.

Spanje en Marokko zijn niet de enige landen met dergelijke afspraken. De Europese Unie heeft akkoorden gesloten met Libië en Tunesië om migranten op de Middellandse Zee te onderscheppen en naar kampen in hun eigen land te brengen. Ze werkt samen met Senegal om te verhinderen dat migranten de Canarische Eilanden bereiken. Een netwerk van muren en hekken moet migranten uit het zuiden tegenhouden tussen Griekenland en Turkije en migranten uit het oosten tussen Polen en Wit-Rusland. De Unie heeft ook miljoenen uitgegeven aan technologie voor de bewaking van haar grenzen, bewegingsdetectie en de identificatie van migranten.

Dat proces maakt een heel zichtbaar probleem onzichtbaar. In de grote Europese steden merken de mensen niets van het geweld en het lijden aan hun grenzen, omdat die worden bewaakt door andere regeringen, duizenden kilometers verder. Het beleid spot met de mensenrechten waar Europa prat op gaat, met inbegrip van het recht op asiel.

Dit is het verhaal: oorlogen, natuurrampen en economische crisissen drijven mensen op de vlucht. Als de loterij van het leven hen de juiste papieren geeft, kunnen ze elders een nieuw leven beginnen. Maar als ze uit een ongewenst land komen, worden ze met alle mogelijke middelen afgeweerd.

De moraal van dit verhaal is altijd dezelfde, ongeacht of het zich aan de grenzen van Europa, Groot-Brittannië of de VS afspeelt. Niemand kiest ervoor om vluchteling te worden. Maar wij kunnen kiezen hoe we met vluchtelingen omgaan. Migranten terugsturen naar Marokko, zoals Europa doet, ze naar Rwanda vliegen, zoals Groot-Brittannië van plan is, zeggen dat ze “in Mexico moeten blijven”, zoals de VS doen, dat zijn allemaal wrede en kortzichtige antwoorden. Want zolang ze thuis niet veilig zijn, zullen de vluchtelingen blijven komen.

© 2022 The New York Times Company

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234