Maandag 20/09/2021
Mohamed Ouaamari. Beeld DM
Mohamed Ouaamari.Beeld DM

ColumnMohamed Ouaamari

Nepnieuws en complottheorieën zijn al lang een probleem in onze samenleving. Dat heeft weinig met cultuur te maken

Mohamed Ouaamari is auteur van Groetjes uit Vlaanderen. Zijn column verschijnt tweewekelijks bij De Morgen.

Je moet geen helderziende zijn om te weten dat er ooit een fase komt in de vaccinatiecampagne waarbij het onvermijdelijk zal gaan over vaccinatietwijfel binnen sommige gemeenschappen. Vorige week kregen we alvast een voorproefje, toen bekend raakte dat 40 procent van het personeel in Brusselse woon-zorgcentra zich niet wil laten vaccineren. Zij zouden zich laten leiden door nepnieuws via kanalen die aan hun cultuur zijn gebonden.

Daar gaan we weer. Culturele achtergrond als joker wanneer mensen in de cockpit van onze samenleving worden geconfronteerd met complexe problemen tijdens deze pandemie. Niet enkel wanneer het ging over etnische minderheden, maar ook tijdens de tweede golf werd er hooghartig met de vinger gewezen naar de fameuze Belgische volksaard. Toen ernstige mensen de oorzaak van onze dramatische pandemische toestand in verschillende interviews zonder blikken of blozen reduceerden tot “het zit in onze cultuur om te foefelen”.

In plaats van zo fanatiek te focussen op cultuur, zou men beter de ogen op de bal houden. Nepnieuws en complottheorieën zijn al lang een probleem in onze samenleving, dat heeft weinig met cultuur te maken. Iedereen kent wel een goedgelovige oom of tante die op de site breakingnewszz.co.org gelezen heeft dat een groep dokters en biologen bij hoog en laag beweren dat Covid-19 niet bestaat. Dat zagen we ook in oktober in het reportagemagazine Pano, waar het pijnlijk duidelijk werd hoe sommige mensen in een compleet andere realiteit leven.

De hedendaagse draaiboeken voor de communicatiestrategie van onze overheden stammen uit 2002, toen gecommuniceerd werd via het journaal, de radio, krantenadvertenties en een website die gemaakt werd door de buurjongen van de bevoegde minister. Daarmee bereik je vooral de 40-plussers binnen het modale middenklassengezin. Andere groepen halen hun informatie vaak via sociale media en onlinekranten die minder geschikt zijn om de bevolking duurzaam te informeren. Zo krijg je situaties waarbij mensen, die onder andere dezelfde culturele achtergrond delen, in netwerken zitten op platformen als WhatsApp en Facebook waar nepnieuws zich snel verspreidt zonder kritisch tegengeluid.

Het is daar dat het schoentje knelt. De inspanningen om via alternatieve kanalen te communiceren en informeren, zijn bijna nooit even groot als de inspanningen voor traditionele media. Alternatief communiceren staat vaak gelijk aan het last minute zoeken naar ‘rolmodellen’ of ‘religieuze leiders’ die het voor een vrijwilligersvergoeding (als ze geluk hebben) mogen oplossen. Zet daarom serieus in op duurzame en alternatieve informatiestrategieën in plaats van bij elke kleine tegenslag de kaart van culturele achtergrond te trekken.

Vertrek vanuit de kracht van deze diverse netwerken in plaats van deze te problematiseren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234