Zondag 05/04/2020

Neen, wij worden niet nat van het doorbreken van zo veel mogelijk taboes

Heleen Debruyne toonde vorige week bij 'Van Gils en Gasten' de menstruatiecup.Beeld vrt

In de eerste aflevering van Van Gils en Gasten sprak Heleen Debruyne over de menstruatiecup, een alternatief voor tampons of maandverbanden. Schrijfster Ann De Craemer reageerde daarop tegen de drang van deze tijd om alsmaar taboes te willen doorbreken. Heleen Debruyne en Anaïs van Ertvelde (die samen een podcast over lichaam en seksualiteit runnen) dienen haar van antwoord: het gaat niet om het zomaar doorbreken van taboes, maar om het bespreekbaar maken van iets wat het leven stukken aangenamer kan maken.

In haar nieuwe column Vroeger was het (soms) beter haalde schrijfster Ann De Craemer zoete herinneringen op aan haar grootmoeder, die het nooit over menstruatie had, maar altijd met het schaamrood op de wangen sprak over "haar zijden kleed". De Craemer vond het vroeger beter: de schaamte die haar grootmoeder voelde, bewijst immers dat het oudje een gevoeligheid had voor de ander. Haar verlegen bomma had een hoge graad van beschaafdheid bereikt.

Als we De Craemers discours doortrekken, zou Heleen Debruynes doortocht in Van Gils & Gasten alweer een teken zijn dat de ondergang van het avondland nakend is. We willen Ann De Craemer graag geruststellen: wij worden niet nat van het doorbreken van zo veel mogelijk taboes. We praten over lichaam en seksualiteit om leegtes in het publieke debat te vullen, misvattingen recht te zetten en om nuttige informatie te verspreiden.

Zo is de menstruatiecup een ecologisch alternatief voor tampons of maandverbanden - Amerikaans onderzoek spreekt van 28.311 kilo afval op een vrouwenleven. Het zou zonde zijn als we die bloederige afvalberg niet verkleinen, omdat we angstvallig zwijgen over andere middelen.

Heleen Debruyne en Anaïs van Ertvelde.Beeld Heleen Debruyne

"Vroeger was het toch beter", verzucht De Craemer een paar keer. Haar visie op 'vroeger' is naïef lineair - alsof we met z'n allen in één rechte lijn van beschroomd zwijgen naar voortdurend praten over seks en lijven gaan. Foucault betoogde vrij overtuigend dat er zelden zoveel over seksualiteit gesproken werd, als in de zogenaamd preutse Victoriaanse tijd.

De Craemer fulmineerde in haar stuk ook dat "het op z'n hondjes doen" evenzeer "natuurlijk" is, maar dat we er daarom nog geen talkshow items aan moeten wijden. Even nuanceren: wij praten niet over menstruatie omdat het "een natuurlijk deel van het leven is". Nee, hoe we doorgaans over regels praten, is net erg maatschappelijk bepaald. Taal is nooit zomaar taal, dat zou De Craemer als schrijfster maar al te goed moeten weten.

"Sommige dingen behoren maar beter tot de privésfeer," vindt ze ook, en dat had haar grootmoeder dus beter begrepen dan wij. Maar historica Joan Scott bouwde een halve carrière op het aantonen dat de grenzen tussen privé en publiek, niet waardenvrij of betekenisloos zijn. De Craemer zegt met Levinas dat schaamte een 'zoom van rozen' is. Doorheen de geschiedenis hebben vrouwen zelden zelf mogen bepalen waar ze die zoom van rozen kunnen planten, volgens Scott. Zo kregen vrouwen zo hemeltergend lang geen stemrecht omdat zij en hun opinies maar beter in de privésfeer bleven. Menstruatie is bovendien vaak als argument gebruikt om vrouwen bepaalde rechten te ontzeggen - laatst nog weigerde presidentskandidaat Donald Trump een journaliste serieus te nemen omdat ze 'haar regels wel zou hebben'.

Maar bovenal praten wij openlijk over seks en over onze lichamen en doen we er onderzoek naar, omdat we merken dat we daar mensen op een erg concrete manier mee helpen. Nochtans vaak hoogopgeleide vrouwen en mannen stellen ons vragen die ze eerder aan niemand durfden stellen. Door het angstvallig verzwijgen van heel praktische ongemakken - vaginale droogte door tampons, een verlaagd libido door de anticonceptiepil, moeite met klaarkomen, ... - hebben mensen vaak jarenlang het gevoel dat er iets grondig mis is. Hun grieven delen, kan de eerste stap naar een oplossing zijn.

Er moet toch niemand, als een martelaar voor de beschaving, in stilte het kruis van het ongemak dragen? Maar als De Craemer er voor kiest om net zoals haar grootmoeder stroef te zwijgen over haar bloederige dagen, zullen wij haar weelderige zoom van rozen niet betreden. Zolang zij maar ver uit onze tuin blijft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234