Zondag 05/04/2020

Opinie

Neen, Theo Francken, dit was niet ‘het best mogelijke systeem’

Ben Segers.Beeld Tim Coppens

Ben Segers is de eerste opvolger op de lijst van de Kamer provincie Antwerpen voor sp.a.

“Dit was het best mogelijke systeem.” Voormalig staatssecretaris Theo Francken houdt ook na afgelopen week, nu zijn beleid rond humanitaire visa in de Kamer werd doorgelicht en de chaos tastbaar werd, voet bij stuk. Maar dat was het niet, verre van zelfs. Want een systeem zonder controle gaat vroeg of laat mis. Dat geldt vanzelfsprekend ook voor humanitaire visa.

Hoewel gretig en anders gecommuniceerd, werd in de doorlichting pijnlijk duidelijk dat op elk niveau werd nagelaten om de nodige checks-and-balances in te bouwen. Zo mocht het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen, toch dé asielinstantie in dit land, nog wel advies geven bij de eerste operatie (Aleppo 2015), maar werd ze daarna gewoon buitenspel gezet. Ook de Dienst Vreemdelingenzaken tastte al snel in het duister als het op humanitaire visa aankwam. “We kregen kant-en-klare lijsten met kandidaten toegestuurd. Die kregen een visum omdat we van mening waren dat het kabinet de screening had uitgevoerd.”

Oké, over naar het kabinet-Francken dan. Maar wat blijkt? Ook het kabinet-Francken bemoeide zich niet met de selectie. Van de 1502 visa via tussenpersonen werd geen énkel visum geweigerd. Nul. In de woorden van Theo Francken zelf: “Er zijn geen personen geschrapt door het kabinet zelf. Daar was geen reden toe.” Terwijl voor visumaanvragen ingediend bij ambassades zelf nog een sterk gedocumenteerd dossier nodig was, was dat in het parallelle systeem-Francken kennelijk niet nodig. Met een Commissariaat dat buitenspel was gezet, een Dienst Vreemdelingenzaken die niet op de hoogte was en een kabinet dat – op een veiligheidscheck na – enkel een stempel zette, stond of viel het systeem met de keuze van tussenpersonen en de afspraken met hen. Dat ook daar flinke mazen in het net zaten, weten we intussen.

N-VA schepen Karim Van Overmeire – tussenpersoon in Aalst – schreeuwde in de Kamer wat dat betreft alvast zijn onmacht uit: “Het is toch niet aan de schepen van Aalst om te zeggen: ‘Leg nu eens de criteria vast’?” En dat klopt. De verantwoordelijkheid om met de tussenpersonen duidelijke afspraken te maken, lag bij zijn partijgenoot, de toenmalige staatssecretaris. Dat het mógelijk was om tot betere afspraken te komen, bewees bijvoorbeeld de samenwerking met Sant’Egidio. Op initiatief van die organisatie werden wél duidelijke afspraken gemaakt over screening, selectie en opvolging. Ook vzw Gave Veste legde zichzelf criteria op bij de selectie en ging intensief de achtergrond controleren van wie een visum kreeg. Zo begeleidde Sant’Egidio de personen met een humanitair visum wél tot bij de Dienst Vreemdelingenzaken. Resultaat: binnen de week had bijna iedereen asiel aangevraagd.

Maar duidelijke criteria bij selectie en het screenen en opvolgen van kandidaten mogen niet afhankelijk zijn van het initiatief en de goodwill van tussenpersonen. Het is net dát wat politiek behoort te doen: zelf garanties inbouwen voor een goed werkend systeem. Zonder afspraken, controle en opvolging – samen met het Commissariaat én DVZ – kan het nu eenmaal misgaan, zoals de situatie in Mechelen lijkt te bewijzen. Dat intensieve samenwerking en opvolging in het Kucam-netwerk ontbraken, is intussen pijnlijk duidelijk. Gevolg: vandaag zijn nog altijd 107 personen spoorloos. Voor 22 onder hen is de looptijd van het visum ondertussen zelfs al vervallen. Waar ze zijn, wat ze doen: niemand die het weet op dit moment. Zo verloor Francken – de man die de mond vol heeft over controle – door slecht bestuur zélf de controle. Dus neen, Theo, dit was niet het best mogelijke systeem.

Nochtans kan het wel, een sterk en sluitend systeem met humanitaire visa. Canada toont al langer hoe het moet. Daar kunnen burgers en organisaties op transparante wijze, en binnen vooraf vastgestelde maximumquota, een visum aanvragen voor vrienden, familie of kwetsbare personen in oorlogssituatie. Maar – en nu komt het – burgers en organisaties die zo’n visum aanvragen, staan meteen ook garant voor de opvang én de integratie van de vluchtelingen. Zo kan worden vermeden dat personen met een humanitair visum van de radar verdwijnen, weten we zeker dat asiel altijd wordt aangevraagd en zorgen we er bovendien voor dat nieuwkomers nog snel de taal leren en een job vinden ook. Zo’n systeem werkt, is betrouwbaar en bouwt wél de nodige checks in. Laten we daar ook in België werk van maken. Zo kiezen we resoluut voor een gecontroleerd en menselijk asiel- en migratiebeleid. Met hoofd en hart.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234