Zaterdag 24/10/2020

OpinieRoss Douthat

Nee, er komt geen coup van Trump

Amerikaans president Donald Trump.Beeld AFP

Ross Douthat is columnist bij The New York Times.

Over drie weken zullen we weten wat Donald Trump zal doen als hij een politieke nederlaag lijdt. Zal hij als een normale president de macht afstaan of op de een of andere dwaze manier tegenspartelen? Dan zullen we zien of de president een corrupte clown is die zich op Twitter als sterke man voordoet, of een echt gevaar voor de republiek, een autocraat.

Ik verdedig al zowat dit hele presidentschap de eerste stelling en nu het einde nadert, wil ik nog eens uitleggen waarom. In deze vier jaar heeft Trump wel degelijk autoritaire trekjes vertoond. Vleiers en louche figuren kregen topfuncties, de president sprak schandelijke taal en loog erop los. Zijn pogingen om de legitimiteit van de verkiezingen van 2020 te ondermijnen, zijn niet nieuw. Ze zijn typisch voor zijn achtervolgingswaan en demagogie.

Dat is allemaal heel erg en er zijn redenen genoeg om te hopen dat hij verliest. Maar we moeten ook kijken naar alles wat hij mist om een autocraat te kunnen zijn. Hij mist populariteit en politieke sluwheid, anders dan de meeste sterke mannen op wie hij zou moeten lijken. Hij mist macht over de media – afgezien van Fox News hebben alle grote media het op hem gemunt en daar in de voorbije jaren goede zaken mee gedaan. Zijn topmilitairen maken geen geheim van hun minachting voor hem. En ondanks al zijn pogingen om Mark Zuckerberg voor zich te winnen, zal Silicon Valley meer geneigd zijn om hem in een grondwettelijke crisis te dwarsbomen dan om hem te steunen.

De opperrechters die hij heeft benoemd, hebben al getoond dat ze niet naar zijn pijpen dansen. Hij ligt voortdurend overhoop met zijn eigen CIA en FBI. En hij heeft geen massabeweging achter zich. Het gevaar van extreemrechts geweld is reëel, maar in de straten van Amerika is anti-Trump-links de baas.

Trump mist dus de invloed op de instellingen die een autoritaire leider nodig heeft. Zijn pogingen tot machtsmisbruik stellen ook absurd weinig voor. Hij heeft inderdaad de normen van politiek fatsoen die na Watergate golden, ongestraft geschonden om zichzelf en zijn portefeuille te beschermen. Maar de presidenten van voor Watergate waren geen tirannen, en Trump is zelfs minder imperiaal met zijn macht omgesprongen dan George W. Bush of Barack Obama.

Er is nog altijd geen trumpiaans equivalent van de antiterreur- en folterinnovaties van Bush, of van Obama’s immigratiebeleid en ongrondwettelijke oorlog in Libië. Trumps ergste schending van de mensenrechten, het scheiden van migranten van hun kinderen, werd na publiek protest teruggedraaid. Zijn grootste botsing met het Congres ging over wat geld voor een grensmuur die er nog altijd niet is. En toen het coronavirus hem een unieke kans gaf om nieuwe machten naar zich toe te trekken, deed hij liever niets.

Je kunt dus tegen Trump zijn en hem zelfs haten, maar er toch van overtuigd zijn dat hij na een nederlaag zijn ambt zal neerleggen en dat elke poging om illegitiem aan de macht te blijven een absurde klucht zal worden.

Jawel, Trump kan zich in theorie aan de macht vastklampen als er geen duidelijke winnaar is. Maar dat zou elke president doen als zijn herverkiezing van een paar honderd stemmen afhing. En onze zwakke, bazelende, besmette president is geen staatsgreep aan het plannen, al was het maar omdat hij duidelijk niets kan plannen.

Goed, kan de lezer zeggen, maar als je toegeeft dat de Oranje Man slecht is, dan kan een beetje extra waakzaamheid toch geen kwaad?

Er zijn veel antwoorden op die vraag, maar ik zal me tot één beperken: nu Amerikaans links op het punt staat om het Witte Huis te heroveren, moet het duidelijk zijn over zijn positie. In 2016 verloor links door een combinatie van ongelukkig toeval en overmoed. Veel progressieven hebben zich de afgelopen vier jaar wijsgemaakt dat ze het zo moeilijk zouden krijgen als de oppositie onder Poetin of de Duitse linksen op het eind van Weimar. Maar in werkelijkheid zijn de progressieve krachten in onze samenleving sterker geworden en domineren ze nu de cultuur. Als zij weer in Washington aan de macht komen, wordt dat niet de redding van het Amerikaanse pluralisme. Het wordt de bundeling van culturele en politieke macht onder één vlag.

Om die macht te gebruiken zonder opnieuw een tegenstroom uit te lokken, zal links zowel visie als zelfbeheersing moeten tonen. En de huidige vijand zien als wat hij is, niet als een autocratisch gevaar maar als een onbekwame spreekbuis van de misnoegden, is essentieel voor de wijsheid die president Biden nodig heeft.

© 2020 The New York Times Company

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234