Woensdag 23/10/2019
Beeld Photo News

Opinie

Natuurlijk mogen politici de VRT aanvallen

Guillaume Van der Stighelen is columnist en auteur van Samen door een deur.

Politici mogen de VRT aanvallen. En VTM en VIER ook. Ze mogen de hele pers aanvallen. En de hele magistratuur als het moet. Dapper is het misschien niet, maar het mag wel. Ook politici hebben recht op een vrije mening en ze mogen die uiten. Wat ze niet mogen doen is journalisten laten ontslaan zoals in Turkije, of zoals ex-premier Wilfried Martens destijds, maar verder staat het hen vrij van kritiek te uiten op de pers. 

Donald Trump doet het en Obama heeft het gedaan, al liepen de stijlen wat uiteen. In principe mag een politicus alles doen wat hem stemmen opbrengt en wat niet verboden is bij wet. De pers in een slecht daglicht stellen met schimpende opmerkingen is toegelaten.

Guillaume Van der Stighelen. Beeld Karoly Effenberger

Dus als Theo Francken (N-VA) zich op Twitter boos maakt op het radiojournaal van de openbare omroep, dan is dat zijn volste recht. De vraag is of VRT, en journalisten in het algemeen, zich hiertegen moeten verzetten.

Nee dus.

Het is niet vreemd dat politici vinden dat de pers niet neutraal is. En het gebeurt dat politici boos worden als media zaken laten zien die hun stelling ontkrachten. Elke weldenkende mens vindt zichzelf neutraal. Als wij een standpunt innemen is dat na gezonde redenering aan de hand van wat we objectieve informatie noemen. We lezen, we kijken, we horen, we denken na en komen tot een besluit. Als anderen tot een ander besluit komen, dan is het logisch dat we vinden dat die niet goed hebben nagedacht, niet goed geïnformeerd zijn, of erger nog: dat hun bedoelingen niet zuiver zijn.

Nu, een politicus is ook maar een mens. Dus ook een politicus zal van zijn of haar kijk vinden dat die neutraal is en dat een daarvan afwijkend perspectief dat niet is. Maar, en daar zit de knoop, een politicus is niet neutraal. Een politicus verkondigt nooit de mening van zes miljoen Vlamingen of tien miljoen Belgen. Een politicus neemt een standpunt in waarover mensen het oneens zijn. Moeten we migranten welkom heten, of moeten we ze afschrikken? Moeten vermogens meer of minder belast worden? Moeten bossen wijken voor fabrieken en shopping centers of andersom? Moet er meer of minder blauw op straat?

Nee, een politicus is niet neutraal. Maar hij zal zich wel als neutraal profileren. Om overtuigend te zijn moet de politicus elk ingenomen standpunt voorstellen als “de enige verstandige optie” en dus iedereen die dat in vraag stelt afschilderen als “niet objectief, niet neutraal”.

Een persorgaan, of een journalist, moet nooit in het verweer gaan als de neutraliteit wordt betwist door een politicus. Door met hem of haar in de clinch te gaan bevestig je alleen maar het vermoeden dat je partijdig bent. Zeker op publieke fora. De politicus vertolkt de mening van een heleboel mensen die er een emotionele binding mee hebben. Daar tegen ingaan heeft weinig zin. En loopt het toch de spuigaten uit, reageer dan als beroepsvereniging. Als vierde macht, die naam waardig.

Natuurlijk is de geloofwaardigheid van de pers belangrijk voor de samenleving. En natuurlijk doet het pijn als een politicus die moeizaam opgebouwde geloofwaardigheid ondermijnt. Zeker als het heel persoonlijk wordt. Maar door politici van antwoord te dienen bij elke aanval help je de geloofwaardigheid niet. Zelfs al is die aanval persoonlijk en onterecht. In “The Art of War”, een oud Chinees boek dat door ambitieuze politici graag wordt gelezen staat: “Als je de tijger niet op de berg kan verslaan, lok hem dan naar de vlakte en versla hem daar.” Die vlakte vandaag, dat zijn de sociale media. En de te verslagen tijger, dat is de kritische pers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234