Woensdag 05/08/2020
Archiefbeeld van Michael Jackson.

Opinie

“Natuurlijk moeten we Michael Jackson alles kwalijk nemen. Alles”

Archiefbeeld van Michael Jackson.Beeld ANP

Dit stuk verscheen eerder bij De Volkskrant. Daar blikt journalist Henrico Prins terug op de necrologie die hij in 2009 schreef voor de Nederlandse krant. “Zo’n boycot, wat doet die ertoe?”

Stel nou eens, de twee hoofdrolspelers uit Leaving Neverland zijn fantasten.

Dertig jaar geleden hebben ze zich, mét hun families, laten inpakken door Michael Jackson. Ze hebben gefigureerd in het circus dat Neverland heette. Ze zijn nog steeds boos omdat ze zichzelf op zeker moment ingeruild zagen voor jongere oogappels. Een miljoenenclaim op de beheerders van zijn nalatenschap is voor hen de enige wraak die overblijft sinds die andere hoofdrolspeler, de grootste popster van zijn tijd, in 2009 is overleden.

Dan halen we even de dingen erbij die we zeker weten omdat Jackson zelf zich erover heeft uitgesproken, plus de feiten die naar voren komen uit een kwarteeuw aan rechtszaken, documentaires en reconstructies. We skippen de insinuaties, de onbewezen beschuldigingen, het seksueel misbruik. Doen we even helemaal niets mee.

Lees ook

Een gruwelmarathon van 4 uur: wat u moet weten over Leaving Neverland

47 oproepen over misbruik sinds Michael Jackson-docu, ook daders bellen

Kleuters

Dan zien we, meestal op vaalgekleurde 4:3-videobeelden, dat Jackson zich in de tweede helft van de jaren tachtig begon te omringen met jongetjes als James Safechuck en Wade Robson. Kinderen. Kleuters soms: Robson was 5 toen hij voor het eerst met Jackson in contact kwam.

Die was toen 29. Ga twee zinnen terug en lees dit nog een keer: het kan geen kwaad om het tot je te laten doordringen, zoals het ook geen kwaad kan om tóch nog even stil te staan bij de logeerpartijtjes die hij op zijn landgoed Neverland voor deze kinderen organiseerde. Op zijn eigen slaapkamer. In zijn eigen bed. ‘Waarom zou je je bed niet delen? Dat is een van de mooiste dingen die je met iemand kunt doen’, zegt hij in Living with Michael Jackson, de documentaire van de Engelse journalist Martin Bashir uit 2003. Een jongen (ex-kankerpatiëntje Gavin Arvizo) hangt verliefd over hem heen.

Tien jaar eerder, toen Oprah Winfrey het als eerste hardop bij hem aankaartte, kon zulk gedrag nog doorgaan voor excentriek. Maar bij de film van Bashir moest je je hoofd een meter in het zand steken, wilde je blind blijven voor de ziekelijke kanten van Jacksons persoonlijkheid.

Toen hij in 2009 overleed, herdacht ik hem in de Volkskrant niettemin met een verhaal onder de kop ‘Een schitterend ventje’. Ik had mezelf ooit door zijn muziek laten meeslepen, ik had met mijn destijds amper 10-jarige oudste zoon hetzelfde zien gebeuren. Ik kon me niet herinneren hoeveel aandacht ik in het stuk had besteed aan Jacksons dubieuze levenswandel en eerlijk gezegd was ik bang dat ik er – het lijk was nog warm, heet dat dan – luchtigjes overheen was gestapt.

Dat blijkt mee te vallen, maar ook ik was vatbaar geweest voor het argument dat zijn onalledaagse gedrag wel móést zijn voortgekomen uit zijn ‘verknipte wereldbeeld’ en ‘het ontbreken van alles wat een jeugd een jeugd maakt’. Ja, het stellen van de diagnose kon je rustig aan mij overlaten: we mochten deze patiënt eigenlijk niets kwalijk nemen.

Maar natuurlijk moeten we hem alles kwalijk nemen. Alles. Ik zag dat toen niet – maar laten we niet vergeten dat Jackson, toen hij nog leefde en zich bij de rechter voor kindermisbruik moest verantwoorden, wrang genoeg steeds werd verdedigd door dezelfde mensen die hem nu beschuldigen. Als zij riepen dat hij oké was, wie waren wij dan om te zeggen dat hij niet deugde?

Onbehapbare vraagstukken

De afschuwelijke knoop waarmee Safechuck en Robson sinds hun vroegste jeugd worstelen, is het thema van Leaving Neverland. Als dit zich aan het eind van het tweede deel in volle omvang aan je opdringt, is Jacksons onschuld moeilijk vol te houden. Onschuldig waaraan precies? Hij speelde, uiterst geraffineerd, kinderen uit tegen elkaar én tegen hun eigen familieleden. Hij miskende hun gevoelens, zadelde jochies van 5, 6, 7 jaar oud op met vraagstukken over verstoting en verdringing die voor menig volwassene al onbehapbaar zijn, en is zo op zijn minst de oorzaak van de ontwrichting van een aantal families.

En dan: het misbruik. Het ‘vermeende’ misbruik. Door zijn muziek niet meer te laten horen, werpen radiostations zi​ch ​​in deze kwestie nu graag op als scheidsrechter, iets waarvan ik nooit zo’n liefhebber ben omdat ik de zaken zelf opperbest uit elkaar kan houden. Maar toen ik vanaf de bank Leaving Neverland zat te kijken, de mond allengs een stukje verder geopend, betrapte ik mezelf halverwege op een nogal simplistische gedachte. De eerste beschuldigingen stammen uit de periode rondom het verschijnen van zijn album Bad (1987). Mag je ervan uitgaan dat zijn oeuvre tot en met Thriller (1982) nog wel zonder bijsmaak te beluisteren is?

Daarmee zou ik de schuldvraag lekker van me afdouwen – met zijn latere werk heb ik niet veel – en kon dat ‘schitterende ventje’ uit mijn afscheidssprookje blijven bestaan. Maar ik merkte de afgelopen jaren ook dat ik, onder invloed van alle heisa, was weggedreven van Jacksons liedjes en nooit meer onbekommerd kon genieten als een nummer als ABC voorbijkwam.

Dus zo’n boycot, wat doet die ertoe? We bewegen allemaal voorwaarts, en onherroepelijk weg van Michael Jackson, de ster die in de laatste fase van zijn leven alleen nog in slaap kon worden gebracht met het narcosemiddel propofol, gekweld door slapeloosheid en ondraaglijke pijn. Je mag hopen dat ten minste een deel ervan werd veroorzaakt door schuldbesef over wat hij zijn slachtoffers en hun naasten heeft aangedaan.

Henrico Prins schreef jarenlang voor de Volkskrant, waar hij in 1989 begon als poprecensent. Sinds 2014 werkt hij bij de Nederlandse zender RTL Nieuws.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234