Dinsdag 19/11/2019

Opinie

Nationalisme bloeit overal, maar in Rusland wel heel uitbundig

Beeld rv

Bert Wagendorp is columnist bij de Volkskrant.

In zijn jaarlijkse toespraak tot het Russische parlement verklaarde president Poetin dat voor veel Europese landen soevereiniteit en nationale trots "vergeten concepten" lijken. Zo niet voor Rusland. Voor de Russische Federatie zijn het "noodzakelijke voorwaarden voor haar voortbestaan". Hoe de nationale trots onder meer wordt gevoed, bleek uit een ARD-documentaire die woensdag werd uitgezonden door de Duitse televisie onder de titel 'Geheimsache Doping'. Het ging over Rusland en hoe in dat land topsporters worden voorbereid op hun belangrijkste taak: medailles winnen voor het vaderland.

Dat gebeurt, zo bleek, door van regeringswege gestimuleerde dopingprogramma's, dopingdokters en door rücksichtlose trainers die hun atleten vertellen dat ze zonder prestatieverhogende middelen kansloos zijn. Wat overigens hoogstwaarschijnlijk ook zo is, zeker in Rusland.

Vooral in de atletiek maken de Russen het bont. De atletiek is door de jaren heen het dopinglab van de topsport geweest, en niet alleen in Rusland. Vanuit die discipline kregen de wondermiddelen een enthousiaste ontvangst in andere sporten, zoals zwemmen, gewichtheffen en wielrennen. Het leek er enige tijd op alsof dopingzondaars alleen in het fietsen voorkwamen, maar die mythe is nu gelukkig uit de wereld.

Het blijft een triest gezicht, die sporters: ooit begonnen als enthousiaste hardlopertjes, verspringertjes of speerwerpertjes, meegezogen in de gewetenloze corruptie van de topsport. Ooit onschuldig en opeens medeplichtig, eerder slachtoffer dan dader. Meelijwekkende spierbundels, zonder pardon doorgespoeld als hun houdbaarheidsdatum is verlopen en het lijf niet meer kan worden opgepept. In hun blinde ijver de beste te worden, vergeten ze wat ze werkelijk zijn: kanonnenvoer, puppets on a string in een web van belangen waarmee ze zelf weinig hebben te maken. In ruil voor wat geld en kortstondige roem.

Maar het échte tuig loopt niet op het tartan, maar zit in de bestuurskamers, dokterspraktijken, sponsorlounges. Het staat langs de kant, als trainer. De belangrijkste bron van ARD's onderzoeksjournalist Hajo Seppelt, de 800-meterloopster Yuliya Stepanova, meldde zich ten bewijze van de heersende mores na een schorsing met een geheime camera bij haar trainer: het eerste wat de man deed, was de pillen en spuiten uit de koelkast halen.

Het dopingprogramma werkt goed. Op het WK atletiek van 2013 won Rusland de meeste gouden medailles en ook op de Olympische Winterspelen van Sotsji was het dominant met 33 medailles. Zo droegen de topsporters bij aan het voortbestaan van Poetins natie.
Het systeem dat Seppelt blootlegde, leek sterk op wat er tot de val van de Muur plaatsvond in de toenmalige DDR, waar een complete opfokindustrie van topsporters was opgetuigd, ter eer en glorie van de communistische heilstaat.

Sportsucces was in de DDR behalve voor intern gebruik ook bedoeld om de faam van de natie over de grenzen te verbreiden. Een merkwaardige gedachte; ik heb nog nooit gedacht dat Jamaica wel een geweldig land moest zijn omdat Usain Bolt zo hard kan lopen en ik hou van Vlaanderen vanwege het uitstekende bier en de voortreffelijke restaurants, niet vanwege Tom Boonen.

Maar de sportsuccessen zijn in Rusland voornamelijk voor intern gebruik. Het nationalisme bloeit overal, maar in Rusland wel heel uitbundig. Wie zwart geld hartelijk welkom heet ter redding van de nationale economie, zoals Poetin gisteren verklaarde, maakt zich natuurlijk ook niet druk over epo, groeihormoon, xenongas, testosteron of anabole steroïden ter versterking van de nationale trots.
Bovendien legde niemand de Russen een strobreed in de weg, ook de internationale atletiekunie IAAF niet. 's Werelds beste marathonloopster, Lilia Sjoboekova, werd door de voorzitter van haar atletiekbond gechanteerd: voor 450.000 euro werd haar dopinggebruik door de vingers gezien en mocht ze meedoen aan de Spelen. Dat was bij de internationale atletiekbond wel te regelen, de betreffende voorzitter maakt ook deel uit van het bestuur van die organisatie.

Het lijkt erop dat de onthullingen over de Russische sport prima passen in de propaganda-oorlog die het Westen en Rusland tegen elkaar voeren. Maar het zou naïef zijn om te denken dat alleen de Russische atleten volgetankt de strijd aangaan. Hopelijk gaat de ARD binnenkort ook eens kijken op Jamaica, in de VS en in de Afrikaanse landen. Rusland is niet het enige land is waar de nationale trots boven de sportieve moraal gaat.

Hoe dan ook, na de onthullende documentaire hebben ook Belgische atleten iets uit te leggen als ze Russen verslaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234