Maandag 17/02/2020

OpinieLuc Sels

Nasrin Sotoudeh is er niet bij vandaag. Overmacht. Veroordeeld tot 38 jaar cel. Herstellend van 148 stokslagen

Ook in Parijs wordt aangedrongen op de vrijlating van de Iraanse advocate Nasrin Sotoudeh, die vandaag een eredoctoraat krijgt van de KU Leuven. Beeld REUTERS

Luc Sels is rector van de KU Leuven.

Vandaag reikt de KU Leuven tijdens het Patroonsfeest eredoctoraten uit aan vijf vrouwen. We zijn niet de eerste universiteit die haar feest ingaat met enkel vrouwelijke eredoctores. De Vrije Universiteit Brussel (VUB) deed dat al in 2013. Is het een bewuste keuze om dat over te doen? Ja en neen. Neen, omdat de eredoctores uit een waaier van mogelijke kandidaten gekozen zijn, mannen en vrouwen. Ze excelleren alle vijf in de vergelijking op wetenschappelijke verdienste of sociaal engagement. Geen haasje over. Ja, omdat we vrouwelijke boegbeelden op de voorgrond willen plaatsen. De academie kan dat nog altijd goed gebruiken.

Vier van de vijf vrouwen combineren academische excellentie met een maatschappelijke pioniersrol. Kimberlé Crenshaw leert ons dat discriminatie veelal voortvloeit uit meer dan één kwetsbaarheid, zoals de combinatie van ras en gender. Maar ze is ook burgerrechtenactiviste. Mae Jemison is de eerste Afro-Amerikaanse vrouw in de ruimte. Maar ze sleutelt tevens aan de gezondheidszorg in ontwikkelingslanden. Liv Hatle verrichtte baanbrekend werk in de cardiologie met meerdere toepassingen van de Dopplertechniek. Ze is 84. Lang geleden brak ze de baan voor vele vrouwen na haar. Valérie Masson-Delmotte is één van de meest invloedrijke paleoklimatologen. Maar ook een drijvende kracht achter de klimaatverdragen.

De vijfde eredoctor is er niet bij vandaag. Overmacht. Veroordeeld tot 38 jaar cel. Herstellend van 148 stokslagen. De reden? Ze nam het op voor vrouwen die protesteren tegen de wet die meisjes vanaf negen jaar dwingt de hijab te dragen. In Iran worden zulke voorvechters bestraft. Met 38 jaar cel. En 148 stokslagen. Buitenproportioneel, voel ik u denken. Toch niet. Voor dit activisme zijn ook één dag cel en één stokslag buiten proportie. Toen ik haar zaak bij de Iraanse ambassadeur wou behartigen, gaf hij me koudweg mee dat de sancties tegen zijn land ook buiten proportie zijn. Dat de straf van Nasrin Sotoudeh – over haar gaat het – niets voorstelt in verhouding tot de schending van de rechten van een volk. Het was een dovemansgesprek. Beleefd, maar koud.

Dapper

Sotoudeh is dapper. Als advocate vecht ze al jaren voor de naleving van de mensenrechten. Ze werd bekend toen ze in de nasleep van de presidentsverkiezingen protesteerde tegen de opsluiting van de politieke oppositie. Ze sprong in de bres voor activisten zoals Nobelprijswinnares Shirin Ebadi. In het Iran van vandaag is dat een daad die je maar stelt als je jezelf wegcijfert. Als je diep gelooft dat de rechten van élke mens het hoogste goed zijn.

Wat kan je als universitaire gemeenschap doen tegen zoveel onrecht? De Vlaamse universiteiten voerden recent een mensenrechtentoets in voor de evaluatie van internationale samenwerkingen. Maar daar wrik je het slot van een cel niet mee los. We stelden een academische boycot in naar aanleiding van de mensonterende behandeling van VUB-gastprofessor Djalali. Geen nieuwe samenwerkingen met de Iraanse kennisinstellingen. Maar dat neemt de stokslagen niet weg.

Wat rest ons? We zullen blijven aankaarten, aanklagen, hameren, onderhandelen. We zullen Sotoudeh niet roemen als een ster, maar eren als symbool voor een volk dat verstoken blijft van fundamentele vrijheden. We zullen ver blijven van institutionele samenwerking, maar zorgen dat individuele studenten en academici daar zo min mogelijk onder lijden. Met hen blazen we nooit bruggen op. We verwelkomen ook dit jaar 225 Iraanse studenten aan de KU Leuven. Ze zijn de vijfde grootste niet-EU-studentengroep. Zelfs de Britten zijn met minder.

Sotoudeh zat al eerder in de gevangenis. Ze schreef toen enkele roerende brieven aan haar kinderen Nima en Mehraveh. De brieven leren hoe verscheurend de keuzes zijn die ze maakt. Het gevecht voor rechtvaardigheid versus de drang om een goede moeder te zijn. De strijd voor fundamentele waarden tegenover de zorg voor de eigen kinderen. Voor zulke keuzes gesteld worden, is een aanfluiting van de rechten van de mens.

In één van de brieven aan Mehraveh leert Nasrin ons hoe ze omgaat met deze keuzes. “Het was mijn verlangen om op te komen voor de rechten van velen, in het bijzonder de rechten van mijn kinderen en jullie toekomst, dat me ertoe bracht deze zaken in de rechtbank te verdedigen. Ik geloof dat de pijn die onze familie en de families van mijn cliënten de laatste jaren hebben moeten lijden, niet vergeefs is geweest. Gerechtigheid komt precies op het moment dat de meesten alle hoop hebben opgegeven.” Ik hoop dat de gedachte dat ze voorgedragen is door onze studenten, generatiegenoten van Nima en Mehraveh, ook haar hart verwarmt.

Luc SelsBeeld Diego Franssens
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234