Vrijdag 09/06/2023

OpinieLieven Buysse

Na Elizabeth II wankelt ook het status quo van de monarchie

'Charles III moet meteen aan de bak om te tonen dat hij uit hetzelfde hout gesneden is als zijn moeder', denkt Buysse Beeld Getty Images
'Charles III moet meteen aan de bak om te tonen dat hij uit hetzelfde hout gesneden is als zijn moeder', denkt BuysseBeeld Getty Images

Lieven Buysse is hoogleraar Engelse taalkunde en Britse cultuur aan de KU Leuven Campus Brussel

Lieven Buysse

De reacties op de woorden ‘the Queen is dead’ zeggen veel over de kracht van haar uitstraling, de bewondering voor haar plichtsbesef en de omzichtigheid waarmee ze de monarchie bestuurde. Haar begrafenis markeert het einde van een rouwperiode, maar haar erfenis begint nog maar pas en is behoorlijk onzeker.

We kunnen alleen maar hopen dat zij die Elizabeth het meest prijzen om haar standvastigheid en plichtsbewustzijn – politici in het VK en wereldwijd – precies aan die karaktertrekken een voorbeeld nemen. De lof bij de gewone man voor hun Queen is mee geïnspireerd door de aanblik van leiders die zich al te vaak laten sturen door de waan van de dag en de eigen politieke navel laten voorgaan op het staatsbelang. Sire, er zijn geen staatslui meer.

Na Elizabeth II wankelt ook het status quo van de monarchie. Vooral in de veertien andere landen waar ze over regeerde naast het VK sluimert al langer een republikeinse vraag. Nu de vorst zelf verandert, kan de staatsvorm misschien wel mee op de schop. Charles III zal omzichtig en toch daadkrachtig te werk moeten gaan om al zijn soevereine staten en de bijbehorende invloed te behouden. We moeten geen snelle revoluties verwachten, maar de geest kan wel uit de fles gaan.

Voor zijn Britse troon hoeft Charles nog niet meteen te vrezen, maar politieke omwentelingen kunnen de monarchie ook daar mee in woelig vaarwater brengen. Zo weegt de stem van de republikeinen steeds zwaarder door in Noord-Ierland, terwijl de Schotse nationalisten blijven dromen van onafhankelijkheid. Een dominante strekking bij die Schotten wou Elizabeth als koningin behouden, maar blijft dat zo met de nieuwe vorst?

Elizabeth wist al op jonge leeftijd hoe haar begrafenis er ongeveer zou uitzien, en die past niet bij de Lillibeth die ook als negentiger nog met een regenkapje op achter het stuur van haar terreinwagen haar landgoed doorkruiste. Als vorstin zou ze het dan weer niet anders gewild hebben. De status van de monarchie en het bijbehorende sprookjesgehalte blijven intact, en de natie kan ritueel afscheid nemen, wat haar onderdanen wellicht nooit nog in dezelfde mate zullen doen bij haar opvolgers.

Belangrijker wordt de kroning over enkele maanden, een nieuw begin en een kans voor vorst en land om frisse klemtonen te leggen. Die mag geen doorslagje worden van 1953 als Charles begrepen heeft dat de wereld veranderd is. Moet de kroning bijvoorbeeld nog plaatsvinden in Westminster Abbey? Als religieuze plaats sluit ze meteen een heleboel Britten uit die niet die religie delen. Charles’ aanstelling als wereldlijk en als religieus leider sterker uit elkaar halen, zou de scheiding tussen kerk en staat ook eindelijk symbolisch benadrukken in de 21ste eeuw. De Britse eilanden kunnen bovendien onmogelijk nog dezelfde centrale rol opnemen in de kroning als vóór de dekolonisatie.

Kortom, Charles III moet meteen aan de bak om te tonen dat hij uit hetzelfde hout gesneden is als zijn moeder door verschil te tonen in continuïteit. Zijn toekomst en tegelijk de erfenis van zijn iconische moeder hangen ervan af.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234