Donderdag 29/09/2022
Bart Eeckhout. Beeld dm
Bart Eeckhout.Beeld dm

StandpuntBart Eeckhout

Na de weerzinwekkende getuigenissen op het proces-Jan Fabre mag ook de kunstwereld voor de spiegel gaan staan

Bart Eeckhout is hoofdcommentator bij De Morgen. Hij schreef dit standpunt in maart van dit jaar.

Bart Eeckhout

Weerzinwekkend. Er is geen ander woord voor de verhalen van de slachtoffers van choreograaf-kunstenaar Jan Fabre. Elf slachtoffers, vooral actrices en danseressen die vroeger voor Fabres ensemble gewerkt hebben, hebben verklaringen afgelegd in het onderzoek naar mogelijk seksueel grensoverschrijdend gedrag vanwege de kunstenaar. Allen getuigden ze over een totaal doorgeschoten vorm van machtsmisbruik met soms verregaande fysieke gevolgen. Het weerwoord van de beklaagde volgt pas volgende week en tot een rechter er anders over oordeelt, geniet hij het vermoeden van onschuld. Dat neemt niet weg dat de getuigenissen van de burgerlijke partijen onthullend en ontnuchterend zijn.

Onthullend zijn de verhalen omdat ze alvast één argument van de verdediging naar de prullenmand verwijzen. Jan Fabre stelt graag dat grensoverschrijding, lichamelijkheid en perversiteit tot de kern van zijn artistieke waarden horen en dat dat bijgevolg betekent dat ook het werkproces fysiek en intens mag zijn. Dat kan wel zijn, maar nu blijkt dat de grenzen het ergst overschreden werden in intieme, private contacten.

Treffend is de getuigenis van een jonge danseres die, nog aan het begin van haar loopbaan, wordt opgepikt door Fabre. Ze krijgt niet betaald voor haar danswerk, wel voor pornografische fotosessies, die later, buiten haar wil en weten om, op de koop toe nog eens als ‘kunstfotografie’ vermarkt worden. Andere vrouwen bevestigen dat de mate waarin ze al dan niet instemden met seks bepalend was voor hun kansen op een rol. “Geen seks, geen solo”, is meer dan een slogan. Het is de rode draad doorheen een systeem van machtsmisbruik vanwege een gerenommeerd kunstenaar tegenover medewerkers in een kwetsbare, ondergeschikte positie.

Dat maakt het proces zo ontnuchterend. De details zijn misschien nieuw, maar de nogal bijzondere werkwijze van Jan Fabre, waarbij persoonlijke lust vermengd wordt met artistiek onderzoek, was alom bekend, sinds jaar en dag. Sommige Fabre-supporters bouwden een heuse academische loopbaan op het bewonderen en uitleggen van de kunstenaars eigenaardigheden. Met hun zegen zwaaiden de poorten van internationale kunsttempels open voor de ‘grootmeester’. Subsidies werden rijkelijk toegekend, vaak door dezelfde poortwachters. Ook collega’s en generatiegenoten wisten dat er iets niet pluis was. Ze besloten de blik af te wenden.

De aanstelling bij voetbalclub Antwerp van de pas elders omwille van grensoverschrijdend gedrag ontslagen Marc Overmars leidde deze week tot veel ophef. Velen zagen er een zoveelste voorbeeld in van het gebrek aan normbesef en fatsoen in de voetbalwereld. Terecht.

Als de verklaringen van de slachtoffers voor de rechter bewaarheid worden, dan verbleekt het wangedrag van Overmars bij het fysieke en psychische misbruik van Fabre. Dan mag ook de hoge kunst- en cultuurwereld eens voor de spiegel gaan staan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234