Vrijdag 24/01/2020

De passie van Devos

N-VA moet de verhouding tussen communicatie en beleid herbekijken

Carl Devos. Beeld Bob Van Mol

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Het wetsontwerp dat de ‘woonstbetreding’ – voor wie het meemaakt, is het juridisch verschil met een huiszoeking in de feiten onvoelbaar – wilde regelen, is afgevoerd. Het werd in de regering het sluitstuk van het uitwijzingsbeleid genoemd. Het was goedbedoeld, om duidelijkheid en rechtszekerheid te creëren, bijvoorbeeld wanneer en hoe de politie in een huis op zoek mag gaan naar een uitgeprocedeerde illegaal die weigert het grondgebied te verlaten. Die afvoering brengt de goede oplossing voor de zwakke flank van ons asielbeleid, de uitwijzing, niet dichterbij, maar gelukkig is daarmee een slechte oplossing vermeden.

Het is ontstellend dat de regering zo lichtzinnig met dit voorstel omging. Ze dacht allicht dat de verwijzing naar stevig grenzenbeleid elk voorstel wind in de zeilen geeft, maar die wind is misschien wat gekeerd. Een huiszoeking is immers een bijzonder invasieve ingreep, die raakt aan de fundamenten van onze rechtsstaat. Zeker als het derden betreft, zeg maar gemiddelde Belgen die niet eens van een misdaad – hulp om humanitaire redenen aan een illegaal is niet strafbaar – verdacht worden. Wie dan, ondanks alle voorziene machtigingen, het heilig huis van onze rechtsstaat, de onderzoeksrechters, degradeert, moet bijgeschoold worden.

Al werd het voorstel zeker ook slachtoffer van slechte timing en perceptie. Daar zit mogelijk het belangrijkste nieuws. Hoewel het te vroeg is om die analyse te maken en veel snel kan keren, is het niet uitgesloten dat het verzet tegen het harde migratiediscours verbreedt en steeds meer verhindert dat het in afgeleide beleidsdaden wordt omgezet.

Het ontwerp kreeg niet enkel kritiek van het middenveld, onderzoeksrechters en allerlei specialisten – die deze keer niet door N-VA met een campagne over hun ‘wereldvreemdheid’ bedacht werden – maar ook van politici die het regeringsbeleid steunen. Het ontwerp is al een hele tijd in de maak en regelt eigenlijk een andere situatie, maar het lag ter stemming net in de periode dat burgers vluchtelingen in huis nemen om ze te tegen koude te beschermen. Het leek alsof de regering nu ook deze solidaire burgers van eigen bodem wil treffen. Dat beeld ging gemakkelijk rond, dankzij de stoere taal van Francken en De Wever. De initiële steun bij coalitiepartners brokkelde af; dat net N-VA het bleef steunen verscherpte de tegenstand binnen en buiten het parlement. Polariseren kan misschien electoraal renderen, je maakt er doorgaans weinig beleid mee.

Keringen moet spaarzaam uitgeroepen worden. Maar het is niet ondenkbaar dat we een zachte zien groeien. Het potig gecommuniceerde asielbeleid vindt nog steeds heel veel aanhang, maar bereikt stilaan haar limieten. Al enkele weken blijkt dat de cijfers van Francken minder hard zijn dan ze lijken. Hij kan niet meer zeggen dat hij nog harder wil gaan. Bovendien klopt het ook niet langer dat al die beslissingen finaal de juridische test overleven. Het Hof van Cassatie verwierp het beroep van de Belgische staat tegen de vrijlating van een Sudanese migrant. Omdat er inderdaad onvoldoende was gecontroleerd of die in zijn thuisland een risico liep op onmenselijke behandeling. Nochtans een cruciaal referentiepunt voor premier Michel, die naar eigen zeggen een "zekere trots en diep respect voor burgers die migranten opvangen" heeft. Ook een boodschap voor De Wever.

In Michel I was er de voorbije jaren een sociaal-economisch verbond tussen CD&V en MR, terwijl de Franstalige liberalen voor het gespierd veiligheidsbeleid het goed met N-VA konden vinden. Maar wanneer de grootste veiligheidsrisico’s wat lijken af te nemen, staat de migratiekwestie zonder veel onmiddellijke dreiging in haar essentie. Dan gaat het om het onversneden mens- en wereldbeeld. Over onze identiteit, onze normen en waarden. Over hoe we reageren op de dood van een vluchteling in Jabbeke, op de vlucht voor de politie. Over de opvang van illegalen in eigen huis, en de vraag of de politie daarom de voordeur mag forceren.

Dan blijkt dat er onder de coalitiepartners behoorlijk wat ‘gutmenschen’ te zitten. Ook in de dichte omgeving van Michel groeit de oppositie, om ethische redenen, tegen de gezwollen N-VA-retoriek. Al haar coalitiepartners zijn ook voor een streng en humaan asielbeleid, ook tegen open grenzen, maar ze stellen wel andere. Premier Michel is de voorbije weken fors vernederd door N-VA, dat hij nu het befaamde wetsontwerp over de woonstbetreding naar zich toe trekt om het deels te ontmantelen, zal hem om meerdere redenen deugd doen.

Wellicht heeft niet enkel sp.a het zelfvertrouwen gevonden om offensief voor haar eigen lijn te gaan. Het is niet uitgesloten dat ook in de meerderheid enkele partijen een streep in het zand getrokken hebben.

Sudanese kwestie

Zoals misschien zal blijken, over enkele dagen of weken, als het befaamde rapport van het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen over de Sudanese kwestie bekend raakt. Eerder gaf het Hof van Cassatie al te kennen dat de uitwijzingen niet altijd met de nodige voorzichtigheid werden uitgevoerd. Dat is geen schot voor maar op de boeg.

Hoewel electoraal nog altijd rendabel, is het mogelijk dat voor N-VA de beleidsgrenzen van de polarisering bereikt zijn. De partij zal de verhouding tussen communicatie en beleid eens moeten herbekijken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234