Vrijdag 13/12/2019
Carl Devos Beeld Bob Van Mol

Column

N-VA heeft nieuw narratief nodig

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

We beleven een tijdsgewricht waarin de geschiedenis versnelt. De klimaatverandering, of alvast wat er aan toegeschreven wordt, sluipt het dagelijks leven binnen. En besprenkelt de internationale politiek. Mogelijke migratiestromen verstoren identiteitsbeelden en solidariteitsbanden. Onze mobiliteit heeft haar grenzen overschreden. De geopolitieke orde, met onder meer het nieuwe Rusland en de nieuwe VS, is uit balans. Terreurkernen verspreiden zich als pop-ups, de vijand schuilt in niet-statelijke vormen. Homelandbeveiliging vergt een slim leger en moderne gevechtsvliegtuigen om die vijand ver weg te bestrijden, technologische disrupties (machine learning, AI) kunnen arbeid fundamenteel veranderen. Het zijn maar enkele versnellingen die vertwijfeling en onrust voeden.

Soms slaat die geschiedenis ons terug, naar het verleden. Ook dan voedt ze de beklemming. De gênante farce rond de Oost-Vlaamse provinciegouverneur duwt de Vlaamse regering mentaal terug naar uitgeleefde tijden van postjes. Open Vld moest in 2013 dat mandaat aan N-VA (die voor de partijloze Briers koos) laten, ze vroeg en kreeg een onafhankelijke selectieprocedure. Maar die moet wel tot de door haar gewenste uitkomst – Carina Van Cauter – leiden. Omdat die procedure niet tot één duidelijke rangschikking komt, draagt Liesbeth Homans terecht de kandidaat voor die op alle onderdelen het best scoorde. De man heeft een verleden en connectie. Met N-VA. En dus zakte de Vlaamse regering in schande. Van Cauter kan best een schitterende gouverneur zijn, maar dan had men zich en de andere kandidaten deze procedure kunnen besparen. En burgers niet als idioten moeten aanzien.

Het is geen fraaie aanloop naar 26 mei. En N-VA, die op 14 oktober de verkiezingen niet won, dus voor haar doen verloor, maakte zich al zorgen. Ze gaat doorgaans electoraal succesvol met vertwijfeling en onrust om, nu lijkt die ook bij haar toe te slaan. N-VA is minder eigenaar van het migratiethema dan gedacht. Haar beleid ter zake botst op vele grenzen, anderzijds lanceerde de agendering van dat thema het VB. N-VA heeft door regeringsdeelname het Belgisch model gelegitimeerd en de communautaire kwestie naar achter geduwd. Elke aanlopende opwarming naar een staatkundige hervorming, laat staan confederale omslag, werd diepgevroren. Ook Bourgeois I warmde niets op.

In regeringskringen sluipt de analyse binnen dat de koele economisch-rationele beleidsbenadering, die het moet hebben van macrocijfers op grote boordtabellen, op minder kiezersenthousiasme kan rekenen dan verhoopt. Het sociaal-economisch beleid van Michel I was al niet zo overtuigend als ze daar dachten. De as CD&V-MR heeft afgeremd en zal dat in de toekomst allicht nog meer doen. De begroting kraakt in alle voegen en er trekken wolken boven de groei.

Ook de confronterende stijl zet stilaan iedereen vast in politiek tribalisme. Burgemeester De Wever wil verzoenen en links naar het centrum afslaan, of voorzitter De Wever hem volgt is onzeker. In elk geval heeft N-VA een nieuw narratief nodig waarmee ze naar 26 mei 2019 kan. De kans is niet gering dat ze dé evergreen bovenhaalt, de strijd tegen verzameld Franstalig links (PS, PTB, Ecolo). Terwijl de oorlog in Antwerpen, misschien in Vlaanderen, moet stoppen. Terwijl, gelet op de trend van 14 oktober, ook andere dan de Zweedse opties open moeten blijven.

Galopperende eigendunk 

Dat beseft ook de MR, na haar electorale afstraffing op 14 oktober. Met ‘jobs jobs jobs’ alleen is geen overwinning mogelijk. Ze trekken voortaan met levenskwaliteit een andere kaart. De as CD&V-MR blijkt een van de duurzaamste in recente jaren. Die is trouwens niet ongeschikt voor samenwerking met groenen. Daar zitten enkele verschillende tinten, zoals wat rood of katholiek groen, maar vaak met een liberale ondertoon. Groen is geen klassiek linkse partij die de samenleving vanuit die structurele denkkaders bekijkt. Haar grootste bedreiging komt nu niet van links, rechts of coalitiedeelname, die inderdaad in het ene geval wel en in het andere niet te verdedigen is. Maar van binnenin. Hun terecht gegroeide zelfzekerheid dreigt te ontsporen in galopperende eigendunk.

De inversie daarvan overvalt de kameraden. Die zakken in moedeloosheid. Hoewel de inhoudelijke lijn goed en relevant is – zoals de strijd tegen oplopende levenskosten en voor nieuwe zorgzekerheid – wordt sp.a afgeschreven als een overblijfsel van een verleden dat de versnelling niet overleefde. Het pleidooi om nog linkser te hellen is een dood spoor, scores van PVDA kunnen bezwaarlijk het referentiepunt zijn. Een sociaaldemocratie kan niet zonder middenklasse, ze is er trouwens ook voor al wie daarbinnen het water boven de lippen ziet staan.

Sp.a kent een traditie van inwaartse onderhoudswerken en verkiezingsanalyses. Een bijproduct van gestage electorale afkalving, al anderhalf decennium. Ze wil het tij keren met overdreven zelfhygiëne en herbronning, congresseerde (Go Left 2018, Europa Linksaf 2017, Tijd voor morgen 2016) aan een rotvaart. Crombez schreef ideeënboeken (Ctrl+alt+del 2016, 2017). Dat leverde een vernieuwd socialisme op. Eigentijdser, linkser. Begin dit jaar pakte men uit met een nieuw logo. Maar er kwam niet meer volk in de winkel. Sp.a slaagt er niet in om te overtuigen dat we ons sociaal model kunnen beschermen tegen en versterken met de versnellingen van de geschiedenis. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234