Donderdag 17/10/2019

Opinie

N-VA blijft een 'anderspartij'. En dat hindert haar electoraal niet

Carl Devos. Beeld Bob Van Mol

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

In de Wetstraat rijpt een grote gezamenlijke oversteek. Premier Michel werkt naarstig aan zijn lenteakkoord. Wegens slechte herinneringen aan het befaamde zomerakkoord, krijgt dat allicht een andere roepnaam. Al dreigt dezelfde fout: halfslachtige afspraken die in de uitvoeringsfase voor miserie zorgen. Want het gebrek aan eensgezindheid blijft even groot.

Op dat vlak had Michel I het vorige week zwaar zitten. Er was onder andere een confrontatie tussen Francken en Rutten over de woonstbetreding. Rutten en Beke gingen zwaar in tegen de harde kritiek van minister Marghem op enkele van hun Kamerleden. CD&V-Kamerlid Veli Yüksel beschuldigde bij zijn boekvoorstelling de N-VA van een 'verrottingsstrategie' en denkt dat de N-VA de islam in het verdomhoekje duwt om chaos te creëren. Wij verzinnen dit niet. 

Er was een volstrekt overbodige schermutseling tussen Rutten en N-VA-directeur Piet De Zaeger naar aanleiding van de jodiumpillen. (Bijsluiter: N-VA, CD&V en Open Vld zijn coalitiepartners.) Dat men ook over onnozelheden struikelt, geeft aan hoe erg het gesteld is. Burgers worden geacht dit allemaal minzaam weg te relativeren, als de nu eenmaal ontluikende profilering in aanloop naar een verkiezingsdubbel.

Gradaties in onenigheid

Een constante in het kibbelkabinet is dat al dat gedoe regeren niet onmogelijk maakt, al benut Michel I daardoor slechts een deel van haar vermogen. De onenigheid is in sommige dossiers groter dan in andere. Het mobiliteitsbudget zal wel vlotten. Dat maakt op de weg niet veel verschil uit, maar het is handig om de indruk te wekken dat ook deze regering het mobiliteitsfiasco aanpakt. 

Het energiepact lukt ook wel, met de uitweg die al maanden voorspeld wordt: de kernuitstap zal ferm klinken, en vervolgens in enkele voorwaarden geklemd worden die het voorlopig onzeker maken of die uitstap er in 2025 echt komt. 

De discussie over zware beroepen zit vol technische mogelijkheden, zodat daar gemakkelijk aan enkele knoppen gedraaid kan worden om een politiek compromis mogelijk te maken. Zoals vanouds komt er een regeling die politiek haalbaar is, niet per se de beste oplossing voor het pensioenprobleem. De toevallige politieke constellatie van het voorjaar van 2018 bepaalt welke fundamenten men in de grond schiet. Over enkele jaren kunnen die verschuiven, als ook die constellatie geëvolueerd is. Geen wonder dat burgers het wettelijk pensioen wantrouwen.

De begroting (die wat ruimte moet bieden om de komende maanden nog wat lekkers te doen en voor een investeringspact) en een reeks nieuwe benoemingen, in binnen- en buitenland, kunnen een en ander smeren. Al zorgen die soms ook voor wrijving. Achter sommige relatief kleine bedragen - 100 miljoen die Francken extra wil voor de opvang van asielzoekers - zit een dieper politiek debat: moeten asielzoekers naar de lokale opvang van de OCMW's (CD&V) of naar het centraal opvangnetwerk (N-VA)? 

Lastigaards

Dat is niets in vergelijking met de echte lastigaards, zoals de woonstbetreding en die eeuwige Arco-miserie, die CD&V niet van de beursgang van Belfius wil loskoppelen. In dat laatste dossier vielen de voorbije dagen zoveel rotsblokken voor de uitgang, dat niemand het licht nog vindt. De vergoeding voor coöperanten krimpt elke dag. De vaststelling dat die met belastinggeld betaald wordt, groeit elke dag.

In nogal wat van die dossiers is het de N-VA die het been stijf houdt. Die voert offensief haar eigen koers, blijft een 'anderspartij'. Nam nooit de rol van 'staatsdragende' partij op, die anderen graag aan haar overlieten. Dat hindert haar electoraal niet. Integendeel. Veel kiezers appreciëren dat de N-VA in tal van dossiers de evidente uitweg afblokt. Ze slaagt erin tegelijk binnen en buiten het politieke systeem te staan. Zo wordt ze ideologisch nooit een volkspartij, maar blijft ze wel indrukwekkend de grootste. De N-VA vijf jaar in het bad trekken brengt de CD&V niet terug naar het marktleiderschap, ooit de ambitie.

Sluimerend gemor

Dat blijkt ook uit de recente peiling van VTM-HLN. Alles blijft stabiel binnen de foutenmarge, al lijkt de sp.a er binnen die marge in te slagen de neerwaartse trend te breken. De sp.a deed de voorbije weken relevante voorstellen, die het nieuwe socialisme operationaliseren. Ze zijn in elk geval duidelijker dan het streven naar 'levenskwaliteit' van de CD&V.

Daar sluimert gemor. Men kan Hendrik Bogaert en Pieter De Crem afdoen als aandachtzoekende hasbeens van de rechtervleugel, hun signaal is daarom niet zonder aanhang. Eerder noteerde ook Yves Leterme in De Tijd (24 februari) dat de christendemocratie op zich onvoldoende cement heeft om het politieke centrum te binden, dat het een vergissing was in 2014 het premierschap te laten vallen. De kritiek dat de CD&V te links helt - vaak in reactie op een verrechtsende N-VA - om nog aan te sluiten bij het centrum, klinkt wijder. De CD&V gaf zoveel kritiek op het regeringsbeleid - leek daarin soms een oppositiepartij-, dat ze de vruchten minder geloofwaardig kan claimen. 

Zelfs al nuanceren feiten en cijfers, de vrees voor dominantie van de geïmmigreerde islam zit diep in de dorpscafés. Tegenover de angst voor soumission zegt de N-VA 'wij voelen uw pijn'. Bij de CD&V rekenen ze op fatsoen. Zeer eerbaar, maar dat dicht de kloof met de N-VA niet. Als de CD&V de keuze wil vermijden tussen fatsoen of de dominantie van de N-VA afbreken, moet ze snel met iets anders komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234