Maandag 09/12/2019

Opinie

Morele paniek over vrouwenlijvenwerkt averechts

De website van 'Rich Meet Beautiful'. Beeld Photo News

Noëmi Willemen doet aan de UCL historisch onderzoek naar seksualiteit en geneeskunde. Siggie Vertommen doet aan King's College London onderzoek naar de globale fertiliteitsindustrie en reproductieve arbeid. Heleen Debruyne is schrijfster en columniste.

De doorsnee-Belg lag afgelopen week wakker van twee zaken die op het eerste gezicht ver van elkaar af staan. De campagne van de datingsite Rich Meet Beautiful, die studentes aan rijke “sugardaddy’s” koppelt. En de Men Having Babies-infomarkt, die commercieel draagmoederschap voor homoseksuele koppels promoot.

Twee keer morele paniek, twee keer uit bezorgdheid dat bedrijven misbruik maken van jonge en kwetsbare vrouwen, door hun lichaam te vermarkten. Politici, opiniemakers, rectoren en feministen ter linker- en rechterzijde konden hun ontzetting niet snel en luid genoeg rondtoeteren. De VUB en de KU Leuven lieten weten dat de Rich Meet Beautiful-campagne niet welkom is op hun campussen. Bianca Debaets diende een klacht in. Men Having Babies werd afgekeurd door een uiteenlopende waaier van organisaties en opiniemakers, gaande van de Actie voor het Gezin, die de waarden van het traditionele gezin wil herstellen, tot Donorkinderen België en feministische organisaties. Draagmoederschap moet altruïstisch zijn, niet commercieel, is daar de teneur.

Heleen Debruyne. Beeld Wouter Van Vooren

Eilanden van altruïsme en naastenliefde

Seks en voortplanting lijken in deze gecommercialiseerde samenleving de enige twee zaken die we te allen prijze buiten de commerciële sfeer willen houden. Maar zijn het bedrijven van ‘de liefde’ en het maken van kinderen, wel altijd eilanden van altruïsme en naastenliefde? Binnen de geschiedenis van het kapitalisme bestaat er geen enkel moment waarop seks, zorg, liefde en reproductie volledig buiten de sfeer van de markt plaatsvonden en in de intieme sfeer van het kerngezin werden bedreven. Denk maar aan de huisslaaf die de kinderen van haar “master” opvoedde en diens seksuele noden bevredigde. Of aan de min die in de 19de eeuw werd ingehuurd om borstvoeding te geven aan zuigelingen. 

Noëmi Willemen. Beeld rv

Ook vandaag is er nog een leger aan arbeidskrachten – dokters, verpleegsters en vroedvrouwen, therapeuten, masseuses, babysitters, werknemers van farmaceutische bedrijven, fabrikanten van babyvoeding en seksspeeltjes, leerkrachten – die werken rond zorg, reproductie en seks. Dat deze mensen betaald worden voor hun arbeid, vindt niemand moreel verwerpelijk. Het enige wat ons wél ongemakkelijk op onze stoel doet schuifelen, is wanneer vrouwen een loon vragen voor het inzetten van hun lichamen.

Siggie Vertommen. Beeld rv

Achter die selectieve verontwaardiging schuilt een miskennen van al het onbetaalde werk dat sowieso schuilgaat achter seks en reproductie. En hoe zinvol is het om waardeoordelen te vellen over vrouwen die hun lichaam wel inzetten voor een loon? Zouden we niet beter de machtsverhoudingen onderzoeken die vrouwen ertoe aanzetten om op die manier bij te verdienen? Hoe komt het bijvoorbeeld dat sommige studentes een lening nodig hebben, zoals de affiche van Rich Meet Beautiful suggereert?

Dit is uiteraard geen pleidooi voor méér vermarkting. Commerciële spelers zoals Men Having Babies en Rich Meet Beautiful horen geen winst te maken met vrouwenlichamen – de vrouwen zelf verdienen dan wel weer een inkomen. Maar het is naïef te denken dat seksisme, exploitatie en lichamelijke vervreemding alleen voorkomen in de seks- of reproductieve industrie.

We willen ook niemand aanmoedigen om sekswerk te gaan doen of draagmoeder te worden. Het zijn ingrijpende jobs, die heel wat lichamelijke kunde en mentale veerkracht vergen, waar bovendien een stigma aan kleeft. Nee, wij pleiten er enkel voor om de morele verontwaardiging uit te schakelen, en op een ernstige manier na te denken over deze maatschappelijke realiteiten. Hoe verbeteren we de arbeidsomstandigheden van draagmoeders en sekswerkers? Waarom beschouwen we de zorgarbeid binnen het gezin niet als werk? De erkenning van de realiteit van hun arbeid helpt vrouwen meer vooruit dan morele paniek.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234