Donderdag 22/10/2020

OpinieDietlinde Willockx, An Piessens en An Raes

Moffel de kinderzorg niet weg achter de coulissen van de economie

Beeld Bas Bogaerts

Dietlinde Willockx en An Piessens zijn respectievelijk hoofd en onderzoeker bij het Expertisecentrum Pedagogische Ondersteuning in Kinderopvang en School aan de Karel de Grote Hogeschool. An Raes is onderzoeker bij de opleiding Pedagogie van het Jonge Kind aan de Arteveldehogeschool. Ze schreven dit naar aanleiding van ‘De week van de kinderbegeleider’ (12-18 oktober).

Elke dag doen gezinnen het: zorgen voor de kinderen, zorgen voor elkaar. Dat weten we, maar kunnen we inschatten wat die zorg voor hen betekent? Voor een deel van de dag vertrouwen velen de zorg toe aan kinderopvang, voor baby’s en peuters of voor schoolkinderen. Ook dat weten we. Maar hebben we een beeld wat de job van kinderbegeleider inhoudt en betekent? Onbekend is onbemind, zegt het spreekwoord. Dat geldt ook voor kinderzorg.

Soaps

Tv-fictie toont onze collectieve voorstellingen van belangrijke dingen in ons leven en in de maatschappij. Soaps als Thuis zien het zelfs als een opdracht om gevoelige thema’s als transseksualiteit, verslaving of verkrachting te verbeelden. Maar de zorg voor jonge kinderen, daar valt niets van te bespeuren. Occasioneel toont Thuis een gezin aan de ontbijttafel of bij een verjaardagsetentje. Meestal zien we de ouders nadat hun kinderen in bed liggen. Geen slapeloze nachten, geen koorts die het dagschema in de war stuurt en zeker geen inkijk in de kinderopvang.

Weliswaar zagen we hoe een jonge vader zich bij de start van de opvang zorgen maakte: zou zijn kind genoeg te eten krijgen? Gelukkig kon de moeder hem geruststellen: ‘Ze weten daar heus wel wat ze doen’. Kous af. Geen idee hoeveel ballen de begeleiders in de lucht moet houden: een pedagogisch aanbod uitwerken, de buurt betrekken, gezinnen warm ontvangen en tussendoor de kinderarmoede aanpakken. Niks daarvan lijkt het Thuis-koppel op te merken. En samen met hun kind wennen, een vast gebruik in de opvang, leek evenmin aan de orde. Nobel is wel dat het koppel het beetje zorg dat we zien netjes verdeelt: brengen en halen, uit bed halen, te slapen leggen. Een afspiegeling van de realiteit is dat niet: vrouwen nemen veel meer zorg op, in het gezin en op het werk. In kinderdagverblijven is het met een vergrootglas zoeken naar mannelijke begeleiders. Al die vrouwelijke zorg blijft grotendeels onzichtbaar, ook in Thuis. Voor STEM-beroepen heeft de soap dan weer veel aandacht, zelfs voor recente evoluties in het vakgebied zoals duurzame energie en zonnepanelen.

Kennelijk is zorg voor kinderen iets simpels, iets wat je er even bij neemt voor of na een drukke werkdag, iets wat niet interessant is om naar te kijken. Maar in het leven van gezinnen is zorg iets anders. Voor alle gezinnen die niet kunnen rekenen op hulp van familie of vrienden en die zich geen oppas aan huis of babysit kunnen veroorloven, geldt dat in nog extremere mate. Dan zwijgen we nog over gezinnen die om het hoofd boven water te houden flexibele jobs moeten aannemen, met uurroosters die onvoorspelbaar zijn. Vind dan maar eens kinderopvang. En geen kinderopvang betekent geen werk.

Een essentieel beroep

Voor begeleiders in de kinderopvang is zorg evenmin een voetnoot. Tijdens de lockdown bleek dat des te meer: zij bleven aan het werk en vingen kinderen op van andere zorgwerkers, meestal vrouwen. Kinderbegeleider is een essentieel beroep. Toch is het een van de slechts betaalde jobs, die al zeker geen maatschappelijk aanzien heeft. Een springplank naar een hogere functie vormt de job evenmin. Extra opleidingen? Dat is haast onmogelijk, want wie zal er ondertussen voor de kinderen zorgen? Doorgroeimogelijkheden? Geen optie. Horizontale mobiliteit? Dat is veel gedoe. Vacatures zijn er wel. Veel. En het zullen er nog meer worden, als we opnieuw extra opvangplaatsen creëren zodat nog meer ouders kunnen werken. Alleen vergeten we dat veel jobs vandaag flexibeler worden en dat de vraag zal opduiken of de opvang niet langer open moet zijn aan de randen van de dag, ’s morgens vroeg en ’s avonds laat. Dat zal de job niet aantrekkelijker maken.

Je eigen keuze

We hebben zorg geprivatiseerd. Dat past bij ons huidige wereldbeeld. Wie kinderen wil, kiest daar zelf voor en draagt de gevolgen. Jonge kinderen zijn zelden te zien in de openbare ruimte, en zeker niet zonder volwassene bij hen ze spelen in omheinde tuinen en speeltuintjes, waar ze geen auto’s of ramen kunnen beschadigen. Zo blijft de zorg binnenshuis, traditioneel het domein van de vrouw. Daarom waarderen we de zorg zo weinig. Daarom kunnen ouders in tewerkstellingstrajecten te horen krijgen dat ze de kinderopvang zelf moeten regelen. Het dierbaarste wezen in hun leven moeten ze toevertrouwen aan mensen die werken voor een absurd laag loon. En intussen promoten we STEM-vakken, want die zouden de toekomst zijn.

Nochtans wijzen voorstanders van kinderopvang op grote voordelen. Goede kinderopvang draagt bij aan de ontwikkeling van kinderen en is een preventiemiddel tegen schoolachterstand. Investeren in kinderopvang is uitsparen achteraf. Erg zorgzaam klinkt die economische logica niet: zo wordt goede zorg een besparingsoperatie en geen invulling van de collectieve verantwoordelijkheid om kinderen te laten opgroeien.

Moeten we echt kijken naar wat goede kinderopvang oplevert voor we erin willen investeren? Wij vinden van niet. Investeren in goede kinderopvang is een morele keuze. Net zoals het een morele keuze moet zijn om gezinnen te ondersteunen om de zorg voor hun kinderen te combineren met andere levensdomeinen. En dan niet alleen de gezinnen met een job tijdens kantooruren en voldoende spaargeld, ook de gezinnen die het met een minimumloon moeten doen of in precaire situaties leven. Pas dan moffelen we de zorg voor kinderen niet weg achter de coulissen van de economie. Vanzelf zullen we bereid zijn om kinderbegeleiders en jonge gezinnen meer te waarderen, ook financieel. En waarom zouden we dat niet willen? Zij zijn de toekomst. Laten we dus voor kinderen zorgen in het heden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234