Vrijdag 13/12/2019

Interview Wellesnietes

Moeten we bejaarden hun stemrecht afnemen?

Maarten Veger (links) en Pierre Vyncke. Beeld Stefaan Temmerman

Een voor- en tegenstander gaan in duel over een hot issue. Deze week: Beppe Grillo van de Italiaanse Vijfsterrenbeweging suggereert om bejaarden hun stemrecht af te nemen. Zo zullen politieke keuzes zeker het belang van jongeren dienen. Staat de populistische politicus alleen met dat radicale standpunt?

Maarten Veeger: ‘Stemrecht voorbehouden aan mensen met toekomst’

De vergrijzing dwingt politieke partijen om het ouderenbelang naar voren te schuiven, vindt de Nederlandse journalist Maarten Veeger (RTL). ‘Nochtans zijn het de jongeren die hier nog het langst moeten rondlopen. Dan mogen zij toch beslissen hoe die wereld eruit zal zien.’

‘Ouderen hebben nog weinig om naar uit te kijken. Stemrecht zou voorbehouden moeten zijn aan jongere generaties.’

“De bestuursvoorzitter van een groot Nederlands bedrijf heeft het me een drietal jaar geleden toegefluisterd. Ouderen, pakweg 55-plussers, zouden niet meer mogen stemmen bij landelijke verkiezingen. Dat recht moet voorbehouden zijn aan mensen met een toekomst. Jongere generaties, dus. Zijn uitspraak zette me aan het denken. Uiteindelijk kon ik niet anders dan toegeven dat hij een punt heeft.

“De politiek moet nu beslissingen nemen over thema’s die op lange termijn belangrijk zijn. Het gaat over het milieu en klimaat, maar ook het betaalbaar houden van pensioenen. De impact van zulke beleidsmaatregelen voelen kiezers niet meteen. Daar gaat enige tijd over. Maar die besluiten beïnvloeden wel vele jaren van iemands leven. Voor jongeren is die periode een pak langer dan voor ouderen.

“Dat is pijnlijk duidelijk geworden na het brexit­referendum. Volgens een peiling heeft iets meer dan 60 procent van de 65-plussers voor de brexit gestemd. Ze hebben decennialang kunnen proeven van de economische en culturele voorspoed die de Europese Unie hen bracht. Dat hebben ze nu verknald voor jongere generaties. De jongeren, die nota bene wel in de Unie willen blijven, zullen de komende jaren lijden onder het stem­gedrag van ouderen. Zij hebben niet langer de voordelen van het lidmaatschap, zoals open grenzen om vrij te reizen of werken.

“Door ouderen te laten stemmen, kan een land dus moeilijk aan de toekomst denken. De vergrijzing dwingt politieke partijen om het ouderenbelang naar voren te schuiven. Er wordt gepraat over pensioenen, de zorg en opvang van ouderen, allerhande kortingen. Dat zijn belangrijke thema’s, maar ook niet alles. De problemen waar we nu voor staan, zoals de klimaatdoelstellingen, overstijgen het individu. We moeten denken aan het land, het continent, ja, zelfs de wereld. En daar hebben ouderen nu eenmaal minder voeling mee. Zij stemmen volgens hun portemonnee en persoonlijke situatie. Het lijkt me nochtans logisch dat de personen die nog het langst op de aardbol rondlopen, mogen beslissen hoe hun wereld eruit zal zien.

“En ik geloof niet dat de jongeren die macht zullen misbruiken om het oudere generaties lastig te maken. Ze worden tenslotte zelf ook oud. Het is dus in hun eigen belang dat ze verstandig kiezen.

Moedige beslissingen

“Mogen ouderen dan nog verkozen worden als ze zelf niet meer mogen stemmen? Het lijkt me een gezonde evolutie mochten ook de politici wat jonger worden. In Nederland hebben we met premier Mark Rutte een man die jonger is dan 55. Ook premier Emmanuel Macron in Frankrijk en jullie eigenste Charles Michel zijn veertigers. Ervaring is nodig. Het lijkt me echter nog beter mochten verkozenen nog lang genoeg leven om de impact van hun beleids­keuzes te voelen. Misschien durven ze dan moedigere beslissingen te nemen.

“Ouderen hun stemrecht ontnemen blijft natuurlijk een extreem voorstel en is misschien zelfs weinig democratisch. Ik denk dus niet dat oudere generaties meteen hoeven te vrezen. Maar het zet mensen wel aan het denken. Net omdat ouderen nog weinig vooruitzichten hebben, kunnen ze beter in het hier en nu genieten van hun oude dag. Dat plan ik zelf ook te doen als ik die leeftijd bereik.” 

Jean-Pierre Vyncke: ‘Ouderen kiezen echt wel in belang van kleinkinderen’

De democratie is niet altijd ideaal, maar er is geen beter alternatief, vindt Jean-Pierre Vyncke, medewerker van Senioren.net. ‘We stemmen omdat we dat mogen. En niet alleen in ons eigen belang.’

“Neen, ik ga mijn leeftijd niet aan uw neus hangen. (lacht) Maar als er ooit een wet wordt goedgekeurd die ouderen verbiedt om te stemmen, dan zou ik geen bolletje meer mogen inkleuren.

“Ik geef het u op een briefje: mocht het zo ver komen, dan breekt een volks­opstand uit. Een grijze golf ‘oudjes’ die op straat komen om hun rechten te verdedigen. Met of zonder wandelstok, zo u wil.

“In België bestaat het enkelvoudig stemrecht al honderd jaar. Elke meerderjarige persoon krijgt een stem. Is iedereen altijd tevreden? Natuurlijk niet. Mijn ouders hebben me altijd ingepeperd dat het democratische staats­model niet ideaal is. Maar er is geen beter alternatief. We willen toch niet in een dictatuur leven?

“Het aandeel 55- en 65-plussers in onze maatschappij neemt natuurlijk toe. Dat kan ik niet ontkennen. Toch is het volgens mij niet de oplossing om zo’n groot deel van de samenleving haar stemrecht af te nemen. Je kan ons moeilijk verwijten dat het de voorbije decennia grandioos verkeerd is gelopen. Er is al zeventig jaar geen oorlog in dit land. Er is gedacht aan onderwijs en pensioenen. Er is sociale zekerheid voor iedereen. Zelfs in tegenstelling tot wat Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) eerder deze week zei, is het klimaat geen nieuw aandachts­punt op de politieke agenda. Twintig jaar geleden en langer uitten we onze bezorgdheid over de vervuiling van zeeën en rivieren al.

“Het is dus fout om te denken dat wij alleen stemmen in functie van onze eigen bekommernissen. We zijn juist erg betrokken met de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen. Mocht dat niet zo zijn, zouden ouderen ook niet massaal mee­stappen in de marsen voor het klimaat.

“Intussen is de levens­verwachting in België gestegen. Mannen worden gemiddeld 79,2 jaar en vrouwen zelfs 83,7 jaar. Ouderen hebben dus nog een goede twintig jaar te gaan voor ze overlijden. Dan kan je toch onmogelijk stellen dat zij geen toekomst hebben. Of dat zij het recht niet hebben om op het beleid te wegen.

Niet kortzichtig

“Wat me trouwens ook is opgevallen tijdens de voorbije verkiezingen, is het goede resultaat van Vlaams Belang. Mijn generatie heeft die partij al eens groot zien worden. Nu is er een nieuwe golf, omdat ze ook veel jongeren kon overtuigen. Dat resultaat kan je bezwaarlijk aan ouderen toeschrijven. Hoe zouden wij dan kortzichtig zijn en alleen stemmen om er persoonlijk voordeel uit te halen?

“Want waar stopt het dan? Eerst vallen ouderen uit de boot, omdat ze met te veel zijn en niet in functie van jongere generaties stemmen. Volgen daarna de vrouwen, omdat ze niet anders stemmen dan mannen? Of laag­geschoolden, omdat zij andere bezorgdheden hebben dan afgestu­deerden? De democratie wordt zo volledig uitgehold.

“Bovendien lijkt het me ook praktisch onhaalbaar om zo’n voorstel te realiseren. Ouderen zullen hun stem niet uitbrengen over de vraag of ze in de toekomst zelf nog zullen mogen stemmen, hoor. Dat is compleet absurd.

“Als we echt verandering willen, bijvoorbeeld door alleen goed geïnformeerde burgers te laten stemmen, dan lijkt het me zinvoller om aan de stemplicht te sleutelen. Ja, er zullen altijd mensen zijn die er geen moer om geven. Zij wandelen het stemhokje binnen en maken misschien een ondoordachte keuze. Daar mag geen volledige generatie op worden afgerekend. Wie echt begaan is met de democratie, moet kunnen stemmen.”   

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234