Zaterdag 07/12/2019

Standpunt

Misschien moeten we er eens durven aan denken om bepaalde splitsingen te herfederaliseren

Bart Eeckhout. Beeld Eva Beeusaert

Bart Eeckhout is opiniërend hoofdredacteur.

Mededogen is gepast voor de medewerker die van minister van Begroting Sophie Wilmès (MR) de vervelende karwei kreeg om een heilsbericht te fabriceren op basis van het economische rapport van de Europese Commissie.

Mettertijd raakt België steeds meer verzeild in het staartje van het EU-peloton. Dat zou ons meer mogen verontrusten dan het doet. Qua begrotingstekort staan we te blinken tussen risicopatiënten Frankrijk, Italië en Spanje. In groeiverwachting laten we enkel de politiek onstabiele staten Italië en Groot-Brittannië achter ons. Zelfs Griekenland doet beter. Niet bepaald lijstjes om trots mee uit te pakken dus.

Het is de kabinetsmedewerker toch nog gelukt. Volgens het persbericht van de minister "bevestigt (de Europese Commissie) de verbetering van onze tekorten" alsook "de consolidatie van de groei". Het is de vreugde van de spin doctor om een dode mus.

Dieperliggend probleem

Tegelijk raakt het nieuws bekend dat de regering-Michel geen noemenswaardige begrotingsinspanning meer zal leveren. De steile klim naar de beoogde begroting in evenwicht wordt overgelaten aan de opvolgers. Bonne chance.

Dat een kabinet in zijn laatste werkjaar geen brokken meer wil maken, kunnen we nog begrijpen. Maar het plaatje van de hele regeringsperiode oogt onfraai. Zeker voor een coalitie die van budgettaire orthodoxie haar prioriteit had gemaakt, is dit falen pijnlijk.

Het probleem reikt dieper. De Europese economie neigt naar hoogtes die ze deze eeuw nog niet kon bereiken. Dit uitzonderlijke moment had benut moeten worden. Als het nu niet lukt, lukt het nooit.

Waarom lukt dit niet? Om die vraag te beantwoorden moeten we niet kijken naar de kwaliteit van de politici, wel naar die van de staatsstructuur. Zeer vereenvoudigd valt de rijksbegroting uiteen in drie brokken: federale kerntaken, sociale zekerheid en deelstaten. De kerntaken zijn ondergefinancierd, en de sociale zekerheid werkt, al met al, redelijk doelmatig in het behoeden van veel mensen voor groter onheil.

Blijft over: de deelstaten. Het beeld klopt niet helemaal want ook daar zijn er domeinen (de zorg) die smeken om ademruimte. Toch valt op dat terwijl de federale overheid de kassen uitschraapt, een Vlaams minister nog de ruimte vindt om, godbetert, boscoaches te subsidiëren. Meer dan een habbekrats is het niet, maar het is wel symbolisch treffend voor het budgettaire onevenwicht.

De fundamentele kwestie is dan ook hoe we deze staat efficiënter en rationeler kunnen inrichten. Door te confederaliseren, zal N-VA fluks antwoorden. Maar wordt het niet tijd om ook eens het omgekeerde – de herfederalisering van dure, nutteloze splitsingen – te overwegen?

Tot dusver is het nog altijd verboden om dat te denken. Communautaire vrede mag wat kosten. Maar nu ligt de prijs wel erg hoog: inefficiënt bestuur, hoog overheidsbeslag, niet te dichten begrotingen. Kunnen we niet beter dan dit?  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234