Maandag 19/04/2021
null Beeld DM
Beeld DM

ColumnMark Elchardus

Misschien moeten we de politieke partijen nog wat meer geld toestoppen

Mark Elchardus is emeritus professor sociologie aan de Vrije Universiteit Brussel. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

Als iemand eindeloos over financiële constructies kan praten zonder klaarheid te scheppen, dan wel mensenrechtenadvocaat Johan Vande Lanotte. Bij hem is Sihame El Kaouakibi in goede handen. In de aldus geschapen schemering blijft aangeschoten wild voor één keer (relatief) onschuldig tot het tegendeel is bewezen, en niet meteen in krant en tweet gelyncht. Het gebeurt nog maar zelden in dit land waar publieke terechtstelling ver vooruitloopt op feiten.

Het zou nog beter zijn mochten de complexe geldstromen tussen El Kaouakibi’s vzw’s en bedrijfjes niet de aandacht afleiden van de politieke schade die zij aanricht. Vers verkozen voor Open Vld in het Vlaams Parlement verklaarde zij dat ze niet wist wat daar te doen en daarom haar maandloon wilde terugstorten. Dat leek me nogal bruut tegenover haar nieuwe collega’s die wel weten wat zij in het parlement doen en leven van hun wedde als parlementair. Lichtzinnig geposeer met gemakkelijke antipolitiek, dacht ik toen. Inmiddels weten we dat het haar partij meer dan 100.000 euro had gekost, waarvan 50.000 voor een van haar bedrijfjes, om haar in dat parlement te krijgen, waar zij dan verder vooral is opgevallen door afwezigheid.

Open Vld had haar geld slimmer kunnen investeren, in vastgoed bijvoorbeeld, zoals een goede huisvader. Stuitend is wel dat het antipolitieke, democratie-ondergravende verhaal dat El Kaouakibi opzette verder wordt uitgesponnen. Haar optreden wordt nu zowaar aangegrepen om de financiering van de politieke partijen in vraag te stellen en nog maar eens een potje steen en been te klagen over de ‘particratie’.

Over particratie wordt doorgaans geschreven alsof het om een soort complot van machtsgeile partijvoorzitters gaat. Terwijl het gewoon een gevolg is van een verschuiving van invloed van de wetgevende naar de uitvoerende macht. Die doet zich voor in alle democratieën. Een moderne samenleving besturen vergt immers een snelle, daadkrachtige en communicatievaardige uitvoerende macht die moet kunnen steunen op een stevige administratie en op expertise. Daarom zien we overal dat het parlement aan belang inboet, de regering naar voor treedt en samen met de regering ook de partijtop. Deze laatste heeft immers een invloed op de keuze van ministers en dient te waken over de electorale impact van de beslissingen en de communicatie van haar regeringsleden. Die ontwikkeling is onafwendbaar, haar betreuren is geen nuttig tijdverdrijf. We steken onze energie beter in het vermijden van de eraan verbonden gevaren: een (verdere) daling van de kwaliteit van de volksvertegenwoordiging, het verschrompelen van partijen tot een bühne voor de voorzitter en vooral het gebrek aan luisterbereidheid, aan aandacht voor wat de meerderheid van de burgers wil.

Wat mij betreft mogen de dotaties van de partijen nog verhoogd worden, op voorwaarde dat er specifieke regels komen voor hun gebruik: veel investeren in bijkomende opleidingen van mandatarissen en personeel, in voeling met het electoraat, in de uitbouw van een stevige studiedienst, in expertise op belangrijke beleidsdomeinen.

Luisterbereidheid

Ook al werd de rol van de volksvertegenwoordiging minder belangrijk, zij moet het volk vertegenwoordigen en dat op een waarlijk democratische wijze: elke stem telt, elke stem telt gelijk en elke stem moet gehoord worden. Elke mandataris zou zich geregeld die vraag moeten stellen: heb ik ertoe bijgedragen dat elke stem telt, elke stem gelijk telt en elke stem evenzeer gehoord wordt. Zij hoeven daarbij de vooruitgang niet te vrezen. Vergeleken met de beginjaren van de democratie namen de wetenschappelijke en technologische middelen om naar het volk te luisteren spectaculair toe. Het is nu mogelijk de wensen, zorgen en opvattingen van de burgers geregeld en op een representatieve wijze in kaart te brengen. Op die manier kan worden gezien waar er gebeurlijk kloven ontstaan tussen het beleid en de wensen van de burgers, tussen het rechtvaardigheidsgevoel en de rechtsbedeling. Bij belangrijke wetgevende initiatieven kan op die manier niet enkel naar drukkingsgroepen en lobbyisten worden geluisterd, maar kan rekening worden gehouden met de wensen en zorgen van de bevolking; kan haar stem worden gehoord.

Die stem informeert. Zij beveelt niet. Zij vertelt over de wensen en zorgen, dromen en angsten van de bevolking. Het is gewoon goed dat de volksvertegenwoordigers deze kennen, daarover debatteren, daar de regering mee confronteren. Niet dat zij de meerderheidsopvatting noodzakelijkerwijze moeten volgen. Dat wordt niet van volksvertegenwoordigers verwacht. Het zou wel getuigen van luisterbereidheid als zij duidelijk maken waarom zij de meerderheid al dan niet volgen. Dat zou hun eigen stem ook meer gewicht en gezag geven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234