Zondag 17/11/2019

Column Joachim Pohlmann

Misschien is de grootste fout die de katholieke kerk maakte wel het opgeven van de Latijnse rite

Joachim Pohlmann. Beeld rv

Joachim Pohlmann is woordvoerder van Bart De Wever (N-VA) en columnist bij deze krant.

Met Allerheiligen bezoek ik de graven van mijn overleden naasten. In wezen een vrij makkelijke opgave aangezien al de graven geconcentreerd zijn op het kerkhof van één klein Kempisch dorpje. Een kerkhof waar ook ik eens zal komen te liggen. Ik wil het mijn nageslacht evenmin moeilijk maken.

Ik erken evenwel dat het na al die jaren op een leeg gebaar begint te lijken: het poetsen van de graven, het neerleggen van de bloemen, het moment van ingetogenheid. Het is eerder de mechanische uitvoering van een taak dan een ritualistische handeling.

En dat spijt me. Want ik ben tot de conclusie gekomen dat religie draait om rituelen, en niet om doctrine. Dat Jezus over water liep, God tot Mohammed sprak of een Vliegend Spaghettimonster het universum creëerde; ze zijn allemaal even waar in hun onwaarschijnlijkheid.

Het zijn de rituelen die de gelovigen met elkaar verbinden. De sterkte van de islam is niet zijn onwankelbare waarheid, maar de simpele en in moeilijkheidsgraad stijgende rituelen: de eenvoudige geloofsbelijdenis, het dagelijkse gebed, de ramadan, de pelgrimage naar Mekka...

En die rituelen zijn robuuster dan de doctrine. Sterker nog, ze overleven de doctrine als deze uitdooft. Pasen en Kerstmis hebben wortels die ouder zijn dan het christendom, en al geloven we niet meer in de verrijzenis of de onbevlekte ontvangenis, toch vieren we deze hoogdagen nog steeds.

In het dorp zal de kerk dra haar deuren sluiten. De zondagse congregatie wordt uitgedund door natuurlijke afvloeiing. Het woord ‘herbestemming’ dringt zich op. En al jaren breekt mijn vrouw samen met haar dorpsgenoten haar hoofd over wat deze zou kunnen zijn.

Met Allerheiligen organiseerde zij voor het eerst op het kerkhof ‘Reveil’, een project om de dodenherdenking wat meer invulling te geven dan louter chrysantenkwekers blij te maken. Het miezerige weer dwong hen echter de kerk in. Iets wat het bouwwerkje qua capaciteit amper aankon.

Dicht opeengepakt in de met kaarsen en spots uitgelichte kerk, tussen de religieuze artefacten waarvan wij het belang enkel nog vermoeden, kwam er een warme gloed over de aanwezigen. Alles in een kerk is ook zo gebouwd en opgesteld, om die ervaring mogelijk te maken.

Haar bestemming leek ze vooralsnog niet verloren te hebben. Want na afloop van de respectvolle viering van muziek en woord, waar God hoogstens als toeschouwer aanwezig was, hadden de deelnemers maar één vraag: om het volgend jaar opnieuw te organiseren.

Tradities zijn taaier dan dogma’s. Misschien is de grootste fout die de katholieke kerk maakte wel het opgeven van de Latijnse rite. Het opende de kerk naar de leek, maar het ontnam die leek ook het ontzag voor het mysterie. En zoals u in elke eucharistieviering te horen krijgt: geloof is een mysterie.

Maar bon, ik ben geen puritein. Ik ga niet – zoals H.L. Mencken stelde – gebukt onder de voortdurende angst dat ergens iemand wel eens gelukkig zou kunnen zijn. Een gemeenschap overleeft zolang ze het complexe web van rituelen en tradities dat haar fundament is, onderhoudt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234