Maandag 26/09/2022

MeningenDirk Jacobs

Minister Weyts, mijn geduld met politieke retorische spelletjes is op. Doe uw job en ontwikkel beleid

null Beeld Wannes Nimmegeers
Beeld Wannes Nimmegeers

Dirk Jacobs is socioloog aan de Université libre de Bruxelles (ULB).

Dirk Jacobs

Zonder leerkrachten geen onderwijs. Zonder leerkrachten geen kwaliteit. Zo simpel is het. Het leerkrachtentekort aanpakken en garanderen dat er voor elke klas en voor elk vak een leraar is, dat moet vandaag de absolute prioriteit van het Vlaams onderwijsbeleid zijn. Van kerntaken gesproken: dit had al jaren prioritair moeten zijn.

Er wordt ook al heel lang aan de alarmbel getrokken. Dat de helft van de beginnende leerkrachten binnen de eerste vijf jaar het onderwijs verlaat, is geen nieuws. Dat een pensioengolf op ons afkwam, kon iedereen al jaren uit de cijfers aflezen. Dat vooral scholen met een concentratie aan uitdagingen bij de leerlingen het hardst in de klappen delen, is voldoende gedocumenteerd.

Vandaag lijkt het kalf verdronken. Nu is er inderdaad geen wonderformule meer om alles zomaar op te lossen. Het zal jaren duren om de situatie recht te trekken, ondertussen zijn onze kinderen de pineut. Sta me toe dat ik me als academicus even boos maak. Ook bij mij thuis krijgen de kinderen al maandenlang niet of nauwelijks les wiskunde en Frans. Kwaliteitsdaling gegarandeerd. Deze situatie had vermeden kunnen worden indien men zich bezig had gehouden met anticiperend beleid in plaats van met platte electorale retoriek. Liever spendeerde men veel energie aan allerlei holle vertogen over ‘pretpedagogie’ en de nood aan excelleren, waarbij een tegenstelling met het gelijkekansenbeleid gesuggereerd werd. De covidcrisis maakte de structurele pijnpunten nog zichtbaarder. Ik ben dat soort afleidingsmanoeuvres en politieke spelletjes hartsgrondig beu. Goed onderwijs legt de lat hoog voor iedereen en geeft extra ondersteuning waar nodig. Goed onderwijs begint met goed personeelsbeleid.

Dat er maatregelen nodig zijn om de human resources-uitdaging aan te gaan en meer jongeren warm te maken voor de lerarenopleidingen, weten we al jaren. Die maatregelen kwamen niet of maar mondjesmaat. Het was geen prioriteit. Nu roept men plots op om ‘samen’ de uitdaging het hoofd te bieden - alsof die uit de lucht kwam vallen. Kostbare tijd werd verspild.

Het is tenenkrullend om vast te stellen dat in het actualiteitsdebat in het Vlaams Parlement bovendien een resem doorzichtige excuses de revue passeerde. De bekende riedeltjes om de aandacht af te leiden, worden stilaan bespottelijk. Er wordt zelfs nog een versnelling hoger geschakeld in de zwartepiet doorschuiven naar alles en iedereen. Alleen de erkenning dat men zelf gefaald heeft, blijft mankeren.

Het nieuwe vertoog van de Vlaams-nationalisten is nu blijkbaar dat de dalende kwaliteit in het onderwijs een probleem en verantwoordelijkheid van de ouders is. Die moeten thuis maar de maaltafels oefenen met hun kroost. Het Vlaams Belang legt de schuld even voorspelbaar bij ‘de vreemdelingen’. De N-VA-plaat blijft ook weer steken bij thuistaal Nederlands, op een manier die beleidsverantwoordelijkheid voor zichzelf wegschuift en bovendien is het nog in schabouwelijk verkavelings-Vlaams gedrapeerd ook.

Allemaal rookschermen om maar niet in de spiegel te moeten kijken en niet onder ogen te zien dat men verzuimd heeft voldoende instroom van leerkrachten te faciliteren. Dat men verzuimd heeft langetermijnbeleid te ontwikkelen en in plaats daarvan alles inzet op symboliek. Prima dat er gestandaardiseerde testen komen, hoor, maar aan Franstalige kant bestaat dat al heel lang, en dat op zich zal heus het verschil niet maken.

Beginnende leerkrachten sprokkelen uren in verschillende scholen voor ze uitzicht krijgen op stabiliteit. Scholen in gebieden waar knipperlichten afgaan op het vlak van moeilijke rekrutering, moeten het zelf maar oplossen en concurreren met elkaar voor de karige kandidaten. Samen met Hongarije zijn wij het enige land in Europa waar er geen masters in het lager onderwijs lesgeven. Een toegangstoets invoeren voor aspirant-leerkrachten verandert niets aan die vaststelling. Sinds kort mag een master wel in de basisschool lesgeven, maar men wordt niet op masterniveau verloond, dus dat blijft een slag in het water. Zij-instromers kunnen pas recent tot tien jaar anciënniteit meenemen en een overstap naar het onderwijs betekent vaak inkomensverlies.

Als we veertigers willen binnenhalen, moet men de anciënniteit optrekken tot twintig jaar. De Raad van State blokkeert dat niet. Er werd wel gevraagd het te verantwoorden en er is een uitweg als ook eerdere zij-instromers hun elders verworven anciënniteit mogen laten meetellen. Dit waren de werven die men heeft laten liggen. Tegelijk heeft men de basis gelegd om een ander structureel probleem nog wat te verergeren. De meest instabiele leerkrachtenteams vinden we terug in de scholen met een concentratie aan uitdagingen en met het loslaten van de dubbele contingentering laat men de teugels gewoon weer wat los op het vlak van segregatie.

Mijn geduld met politieke retorische spelletjes is op. Doe uw job, ontwikkel beleid. De verspilling van talent staat op uw conto.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234