Zaterdag 23/10/2021

Opinie

Minister Vandeput, wees transparant over de Belgische bombardementen in Syrië

Minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA). Beeld belga
Minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA).Beeld belga

Wies De Graeve is directeur Amnesty International Vlaanderen.

“Hoe konden ze wel weten dat IS er munitie produceerde, maar niet dat er vlakbij huizen vol burgers waren?” Aan het woord is Talha al-Amouri, een ooggetuige die Amnesty International sprak over een luchtaanval van de door de VS geleide coalitie op het Syrische plaatsje Atmeh op 11 augustus 2015. Talha ging met zijn broer even inkopen doen in de buurtwinkel en terug thuis vonden ze zijn schoonzus en haar vijf kinderen verpletterd onder het puin.

Wies De Graeve, directeur van Amnesty International Vlaanderen. Beeld Wouter Van Vaerenbergh
Wies De Graeve, directeur van Amnesty International Vlaanderen.Beeld Wouter Van Vaerenbergh

Doelwit van de aanval van de anti-IS-coalitie was een pand waar de gewapende groepering mortieren produceerde. Op zich is dat een legitiem militair doelwit. Maar de aanval op de geïmproviseerde wapenfabriek vernielde ook twee aangrenzende huizen en doodde negen burgers, waarvan zes kinderen. Dat maakt de aanval mogelijk disproportioneel, wat ingaat tegen het internationaal humanitair recht. Al vóór de bom gedropt werd moet het risico op burgerdoden heel duidelijk zijn geweest door de zichtbaar bewoonde huizen in de buurt. De coalitie had dat risico moeten beperken door indien mogelijk een waarschuwing te geven, de aanval uit te stellen of helemaal af te blazen.

Het centraal commando van de anti-IS-operaties in Syrië erkent dat de aanval gebeurd is, maar ontkent dat er burgerdoden vielen. Dat is geen alleenstaand geval. Amnesty onderzocht elf aanvallen van de coalitie in Syrië en stelde vast dat bij die aanvallen wellicht 300 doden en vele honderden gewonden vielen. Volgens het centraal commando van de coalitie zelf viel er welgeteld één burgerdode. Onafhankelijk, geloofwaardig en transparant onderzoek over de ‘collateral damage’ van de coalitie bij de luchtaanvallen in Syrië ontbreekt. Niet alleen de mogelijk disproportionele en willekeurige aanvallen zelf, maar ook het gebrek aan verantwoording daarover gaan in tegen het internationaal recht.

Ook België neemt deel aan de bombardementen van de door de VS geleide coalitie. Sinds 2014 in Irak en sinds juli 2016 ook in Syrië. Of België al dan niet betrokken was bij incidenten met burgerdoden is onduidelijk. Elke transparantie over wat onze gevechtsvliegtuigen in Syrië uitvoeren ontbreekt. Ook elke publieke controle ontbreekt dus. Vragen om verduidelijking aan het kabinet van minister van Defensie Vandeput worden principieel niet beantwoord. Enkel achter gesloten deuren wordt een groep parlementairen op de hoogte gehouden van de acties.

De eerste stap naar verantwoording voor mogelijke schendingen van het internationaal recht bij acties van de coalitie waar wij deel van uitmaken, is uiteraard transparantie. Het kabinet Defensie verschuilt zich achter veiligheidsargumenten om geen informatie vrij te geven. Dat lijkt een drogreden. Andere landen die meevechten in Syrië maken wekelijks, soms dagelijks, duidelijk welke aanvallen ze uitvoerden, waar, met welke wapens. Canada, de VS, het Verenigd Koninkrijk, … het zijn bezwaarlijk landen die je kunt beschuldigen van een minder ontwikkelde veiligheidscultuur.

Zowat alle partijen in het Syrische conflict maken zich in meerdere of mindere mate schuldig aan oorlogsmisdaden of schendingen van het oorlogsrecht: IS natuurlijk, maar ook het Syrische regime en zijn Russische bondgenoten, diverse rebellengroepen, de Koerdische troepen…

Ook de internationale coalitie tegen IS gaat niet vrijuit. We zijn het onszelf verplicht om die waarheid onder ogen te zien en grondig te onderzoeken. Als België meent met zijn militaire acties een positieve bijdrage te kunnen leveren voor de toekomst van Syrië en in de richting van een veiligere wereld, moet het dat doen met open vizier. Een eerste stap daarbij is transparantie. Het is onaanvaardbaar dat België daarbij zowat de slechtste leerling van de coalitieklas is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234