Donderdag 30/06/2022

OpinieMeryame Kitir

Minister Meryame Kitir: ‘Een fundamentele breuk: we kunnen het patentdebat in de strijd tegen corona achter ons laten’

Meryame Kitir. Beeld BELGA
Meryame Kitir.Beeld BELGA

Meryame Kitir (Vooruit) is federaal minister van Ontwikkelingssamenwerking.

Meryame Kitir

Toen de omikronvariant in Zuid-Afrika ontdekt werd, werden we nog maar eens met de neus op de feiten gedrukt: in deze pandemie zijn we pas veilig als iedereen veilig is. Gelukkig kunnen we ons in Europa en ons land gemakkelijk laten vaccineren, ook nu weer. Dankzij de booster worden we veel minder ziek en beschermen we maximaal ons zorgsysteem, wat de belangrijkste graadmeter blijft voor de coronabarometer. Maar nu de hoop stilaan groeit dat omikron de laatste variant is die ons leven op pauze zet, moeten we van die hoop een zekerheid maken. De zekerheid dat de barometer straks op geel blijft staan, en beter nog, definitief in de schuif kan: een samenleving zonder maatregelen. Alleen zal vaccineren enkel in ons land daarvoor niet volstaan.

Wuhan, delta, omikron, what’s next? Volgende varianten zullen we enkel de baas blijven, als de hele wereld toegang krijgt tot een vaccin. Nochtans is twee jaar na de uitbraak van de pandemie 90 procent van de mensen in Afrika vandaag nog altijd niet gevaccineerd. Dat zijn hallucinante cijfers. Voor grote farmabedrijven is die globale vaccin-ongelijkheid dan ook een verdienmodel geworden. Sinds het begin van de pandemie hamer ik er op dat patenten een rem zijn op de wereldwijde bestrijding van het virus, niet het minst in landen die het geld niet hebben om miljoenen vaccins aan te kopen zoals wij. Maar zelfs een tijdelijke opheffing van de patenten blijkt een brug te ver.

Het gevolg daarvan is duidelijk: vandaag moeten die landen terugvallen op ‘goodwill’ van rijke landen, met overschotten die in de praktijk dikwijls te laat aankomen en niet meer bruikbaar zijn. Op lange termijn is het blijven delen van onze vaccins geen oplossing, terwijl we met die patentendiscussie oeverloos in rondjes blijven draaien. En dan kan je twee dingen doen: blijven roepen, of actie ondernemen en aan een alternatief werken om wél vooruit te gaan.

Hoe deblokkeren we dit? Hoe zorgen we dan wél voor een oplossing? Blijven stilzitten en gewoon toekijken, was voor mij geen optie. De voorbije zes maanden heb ik in samenwerking met de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dan ook hard aan de kar getrokken om een veel snellere, wereldwijde vaccinatie wél mogelijk te maken. Zo investeerde ik in wetenschappelijk onderzoek van een Zuid-Afrikaans technologisch centrum om - onafhankelijk van de grote farmabedrijven - een generisch vaccin te ontwikkelen. Of anders gezegd: om van het vaccin wél een publiek goed te maken. And guess what? Dat onderzoek loopt een veel snellere vaart dan gedroomd. We zetten grote stappen vooruit: de formule is er en werd in het Zuid-Afrikaanse laboratorium voor het eerst zelfs met succes gebruikt. De volgende uitdaging wordt nu dat vaccin ook effectief te valideren, op productieniveau te brengen en te starten met wereldwijd op te schalen.

null Beeld AP
Beeld AP

Dat betekent niet minder dan een fundamentele breuk met de manier waarop we tot nu toe met deze pandemie noodgedwongen moesten omgaan. Meer nog, het is een gamechanger, omdat we zo de uitzichtloze discussie over de patenten straks achter ons kunnen laten. Een generisch vaccin kan er namelijk voor zorgen dat mensen wereldwijd véél sneller beschermd worden, maar zal er ook voor zorgen dat ‘armere’ landen niet langer hoeven te rekenen op liefdadigheid. Meer dan 150 vaccin-fabrieken wereldwijd - die klaarstaan om te produceren, maar tot nu toe niet vooruit konden – zullen zo eindelijk de productie van vaccins kunnen starten. Via een beveiligd platform van de Wereldgezondheidsorganisatie om kennis en technologie rond covid te delen (C-TAP) zullen ze de productierechten en de wetenschappelijke knowhow van het nieuwe vaccin verwerven.

Dat is precies wat ontwikkelingssamenwerking voor mij moet zijn: geen liefdadigheid, maar tools aanreiken om landen - en mensen - wereldwijd duurzaam te versterken, om zo zelf aan de slag te gaan. Bovendien zal een generiek vaccin ervoor zorgen dat we ook volgende varianten - in Afrika, Azië of elders - véél sneller en véél beter de baas zullen zijn. Een win-win dus op alle vlakken: onze investeringen renderen en we zetten zo maximaal in om van die hoop een zekerheid te maken. De zekerheid dat we straks écht weer vrij en normaal kunnen leven. Zonder barometer, zonder maatregelen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234