Maandag 18/11/2019
Beeld Bob Van Mol

column

Mijn zus staat zo levend op het schilderij dat het lijkt alsof ze nooit dood is geweest

Mark Coenen, adviseur en opleidingshoofd van de Hasseltse hogeschool PXL, gaat op wandel met de week.

De Belg, zo leert ons een enquête, wil minder geld besteden aan ­ambtenaren en cultuur, en meer aan politie, onderwijs en gezondheidszorg.

Dat die 48.000 invullers van de tax on web-enquête eigenlijk niet weten waarover ze praten, is mooi meegenomen. Wat die categorie ‘cultuur’ exact inhoudt: geen mens die ondervraagd werd die het wist.

En of zij dan wél wisten hoeveel wij allen uitgeven aan de sociale zekerheid: men zat er 100 percent naast. Geen 15, maar 37 percent van ons belastinggeld gaat daar naartoe.

Allee vooruit.

Het geeft ook aan dat we een ingeboren afkeer van ambtenarij en culturo’s hebben die niet gebaseerd is op veel rationele afweging maar op buikgevoel.

Alles is emotie.

Probleem is dat sommige kunstenaars de clichés alleen maar lijken te bevestigen.

Men denke maar aan de nu al legendarische passage van Jan De Cock bij De afspraak deze week: hoogmoed had een naam gekregen. Terwijl dat natuurlijk gewoon een performance was.

In het Staatsblad lezen we dat Jan een nv heeft opgericht in Oostende, zijn nieuwe thuishaven: de Grandiose Shipyards Jan De Cock.

Hij gaat in de scheepvaart, om, onder meer, “met nieuwe modellen de wereld te redden”.

Hij wil water en zijn scheepscultuur terugbrengen bij de bevolking door middel van – en wij citeren – “onderwijs, de uitbating van drankgelegenheid, restaurant, werkkantine, galerie, schoonheidssalon, gastenkamers, hotel, school, beschutte werkplaats, bootwinkel, shoppingcenters en een jachthaven’.

Op zo iemand kan men toch niet kwaad zijn? Subsidiëren, die handel!

De dag daarna was het in De afspraak de beurt aan Koen Fillet, jongen uit eigen VRT-kweek en qua sympatico behorend tot dezelfde categorie als Tom Waes en Jean-Marie Pfaff. Alleen maakt hij betere radioprogramma’s dan die twee.

Koen draaide iedereen rond zijn vinger met jongensachtige bravoure en ongespeeld enthousiasme voor iets wat eerst een hobby leek en steeds meer evolueert naar een vak: schilderen als ambacht.

Ik heb een boon voor hem. Ik leg u uit waarom.

Volgende week is mijn zus dertig jaar dood.

Ik heb dertig jaar geen cadeaus moeten kopen voor haar verjaardag, dus heb ik dat geld geïnvesteerd in een boekje. Foto’s, herinneringen. Langeafstandstherapie. Onvoltooid verleden tijd.

Morgen vieren we haar jubileum met haar vrienden en een bescheiden champagnefeest en boterhammen met Petit Suisse-kaas en bieslook en radijsjes: die kreeg ze elke dag mee naar school.

Troost ligt in kleine dingen.

Koen maakt de cover van het boekje, gebaseerd op een foto van haar. Daarop straalt ze: hij is getrokken op een huwelijksfeest en ze staat lachend tussen ons, haar drie broers. Geluk uit 1983.

Ik wist niet goed hoe ik hem voor deze opdracht moest vragen en stuurde een gedicht van Anna Enquist, die prachtige gedichten schreef over de dood van haar eigen dochter, en over de dagen daarna. ‘Mijn arsenaal van klank en taal bestaat uit tijd. Zij niet. Ik vraag uw hulp.’

Radiomaker en schilder Koen Fillet met zijn portret van Mark Coenens overleden zus. Beeld Mark Coenen

Meer was niet nodig om hem te overtuigen.

Toen hij mij het schilderij overhandigde, stond de mist in mijn ogen. Ze staat er zo levend op dat het lijkt alsof ze nooit dood is geweest.

Die blik in haar ogen: dát is kunst. Dankzij de kunstenaar. Schoonheid en troost. Kunst zorgt daarvoor.

Het is zoals in de beroemde quote van Herman de Coninck. Toen een leerling hem vroeg of ze het gedicht dat ze net hadden besproken moesten kennen voor het examen, antwoordde hij pontificaal: “Nee, voor het leven.”

Kunst is voor het leven. Daar kan niet genoeg van zijn.

De nieuwe tentoonstelling van Koen heet In remembrance of those who did not change the course of history.

Wie niet gaat, is gek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234