Zondag 18/08/2019

Opinie Guy Verhofstadt

Mijn boodschap aan Ursula von der Leyen: Europa moet, zoals JFK, naar de sterren reiken

De mogelijk nieuwe EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen in het Europees Parlement in Straatsburg. Vandaag wordt er over haar kandidatuur gestemd. Beeld AFP

Guy Verhofstadt (Open Vld) is Europees Parlementslid en brexitcoördinator voor het Europees Parlement.

Terwijl Amerika op zijn eigen verval heeft gereageerd door te kiezen voor een populistische ‘strongman’ met de valse belofte dat hij zijn land vooruit kan helpen door het terug te brengen naar de oude dagen van Amerikaanse alleenheerschappij, komt de Chinese draak aanzetten met een alternatief model gebaseerd op politiek autoritarisme en economische ontwikkeling die ten koste gaat van persoonlijke vrijheden.

Europa zit ondertussen gevangen in zijn eigen onzekerheid en interne strubbelingen met tergende traagheid tot gevolg. Onze burgers eisen grondige hervormingen, maar de Europese leiders zijn afgeleid door de verdeling van de zogenaamde ‘topjobs’, terwijl de prioriteit zou moet liggen bij het definiëren van duidelijke, politieke doelen en een toekomstvisie. De 27 Europese keizers staan zo goed als zonder kleren: niet langer in staat om invloed uit te oefenen op de wereld rond hen.

Vijftig jaar geleden ging de eerste mens naar de maan. Het was de bekroning van de Amerikaanse natie in een race voor Koude Oorlog hegemonie. In 1961 hadden de Russen nog Spoetnik gelanceerd en Gagarin als eerste man ooit in een baan om de aarde geschoten. Het Amerikaanse volk werd met zijn neus op een enorme technologische achterstand gedrukt. Maar de 35ste president van de Verenigde Staten van Amerika, John F. Kennedy, had een antwoord klaar: een maandlanding! Hij kende het technologische en economische belang van dit project, maar veel meer dan dat was deze race naar de ruimte een project van hoop en vertrouwen in de toekomst. Hij schonk zijn volk in de eerste plaats een visie.

Guy Verhofstadt. Beeld REUTERS

Nood aan project

Vandaag is het Europa dat meer dan ooit nood heeft aan dergelijk project. We hebben onze eigen ‘maanlanding’ nodig. Onze technologische achterstand ten opzichte van Amerika en Azië is immers ridicuul groot geworden. Alle bedrijven die ons internet sturen, bepalen welk nieuws we te zien krijgen en wat er met onze persoonlijke gegevens gebeurt, zijn in handen van Amerikanen en Aziaten. Europa bestaat eenvoudig weg niet in deze ‘brave new world’.

Europa moet vooral niet proberen de Amerikaanse en Chinese reuzen te kopiëren. We moeten een alternatief model uitbouwen, een derde weg. Europa zal er ten laatste tegen 2024 moeten staan met zijn eigen economische kampioenen – mee in de technologische vaart der volkeren: van de digitale revolutie, over nieuwe batterijen tot innovatieve waterstoftechnologie, van hogesnelheidstransport en de productie van onze eigen kwantumcomputers tot de lancering van onze eigen digitale standaarden. Zoals we in het verleden met Airbus en Boeing hebben gedaan, moeten we onze Europese voet kunnen zetten naast Google, Facebook, Amazon en Alibaba.

Het is niet de eerste keer dat ons Europese project wordt bedreigd. In juni 1985, na jarenlange stagflatie en zogenaamde Eurosclerose, heeft de Europese Commissie onder haar toenmalige voorzitter, Jacques Delors, een ambitieus actieprogramma gelanceerd om binnen zeven jaar alle fysieke, technische en taks-gerelateerde belemmeringen af te schaffen en het vrij verkeer binnen Europa te installeren. Het was een enorm succes. Europa werd een magneet van groei en innovatie. Een vergelijkbare sprong voorwaarts moet Europa opnieuw tot leven brengen.

Nieuwe methoden

Vandaag moeten we een ‘project 2024' lanceren, een programma van dezelfde omvang als wat Delors tegen het einde van de jaren tachtig met ‘1992' deed. Om dit te bereiken hebben we nieuwe methoden nodig, waardoor we sneller kunnen handelen en efficiënter kunnen beslissen. Dit betekent onder meer een einde maken aan de unanimiteitsregel in de Raad, een hervorming van de eurozone, een Commissie met volledig genderevenwicht en een versterkt Parlement. We mogen de achterkamerdeals van het recente en verre verleden niet herhalen. We moeten de burgers rechtstreeks laten beslissen over wie onze Unie zal leiden. Deze hervormingen moeten hand in hand gaan met een grotere transparantie. 

 Om dit te bereiken moet er een conferentie over de toekomst van onze Europese democratie worden gestart. Een conferentie die, naast de drie Europese instellingen, een stem geeft aan de Europese burgers en het maatschappelijk middenveld. Deze conferentie zal een nieuwe democratische orde voor de Europese Unie moeten vastleggen. Het is een enorme misvatting te zeggen, zoals nationalisten en populisten doen, dat de mensen de droom van een verenigd Europa hebben opgegeven. Het tegendeel is waar. Mensen geloven in een sterker maar ook hervormde Unie.

In 1962 verklaarde Kennedy: “We kiezen ervoor om naar de maan te gaan.” Europa moet vandaag eenzelfde ambitie van hoop en vertrouwen in de toekomst uitspreken. In plaats van naar onze navel te staren moet Europa, zoals John Fitzgerald Kennedy, naar de sterren reiken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden