Vrijdag 19/04/2019

opinie

Migratie, integratie en de islam blijven een electorale goudader. Hoe slechter het wordt, hoe groter de kansen

Jonathan Holslag. Beeld Bas Bogaerts

Jonathan Holslag is professor internationale politiek aan de Vrije Universiteit Brussel.

“Als het aankomt op stijl, laat je meedrijven met de stroom; als het aankomt op principes, wees moedig als een rots.” Het was Theo Francken (N-VA) die dit weekend de Amerikaanse president Thomas Jefferson citeerde na het vertrek van de N-VA uit de federale regering. In het geval van de beslissing van de N-VA zou ik dat omkeren: de partij laat zich meedrijven met de stroom inzake principes en is vooral moedig als een rots inzake stijl.

Want laten we wel wezen: de principiële grondstroom in onze samenleving is behoorlijk rechts, antimigratie en anti-islam. Volgens de laatste Eurobarometer beschouwt 59 procent van de Belgen migranten als een ballast voor de welvaartsstaat, vindt 58 procent de integratie van vreemdelingen een mislukking en vermoedt 55 procent dat migratie de criminaliteit verergert. Vindt 23 procent migratie een kans; dan beschouwt 30 procent het ronduit als een bedreiging.

Volgens de European Social Survey van 2014, dus voor de piek van de migratiecrisis, wilde 57 procent van de Belgen geen of weinig asielzoekers toelaten. De houding ten aanzien van de islam is nog harder. In 2014 vond 48 procent dat we geen of weinig moslims moesten toelaten. In 2017, na de aanslagen en na de piek van de migratiecrisis, vond, evenwel volgens een geheel andere methodiek en vraagstelling, 64 procent dat alle migratie uit moslimlanden moet stoppen.

Electorale goudader

Migratie, integratie en de islam blijven een electorale goudader. In tegenstelling tot pakweg economie zijn deze thema’s concreet en zichtbaar. In tegenstelling tot economische dossiers ook worden migratie en integratie gewoon lonender al naargelang de crisis toeneemt. Hoe slechter het wordt, hoe groter de kansen. Hoe meer Europa blijft aanmodderen en hoe groter de interne versplintering, hoe beter.

Je krijgt dan het syndroom van het lege fort. Je wendt de aandacht naar de externe bedreiging, trekt muren op en mobiliseert wat militairen om de muren te bewaken. Maar de samenleving achter de muren blijft verder verzwakken, doordat er nauwelijks wordt ingezet op burgerschap en geëngageerd onderwijs, en de welvaart door kortzichtig economisch beleid, een combinatie van consumentisme en uitverkoop, langs gaten en kieren blijft weglopen.

De voorstelling van Michel II in Brussel. Beeld BELGA

Daarmee is niet gezegd dat er geen probleem bestaat voor wat betreft migratie, integratie en de radicale islam. De aanpak is alleen niet doeltreffend. Het isolationisme maakt van het nabuurschap van Europa een machtsvacuüm. Het veiligheidspopulisme neemt de urgentie weg om wat de voorbije decennia verkeerd liep in het integratiebeleid alsnog aan te pakken. Het veruitwendigen van de dreiging ontneemt bij burgers de verantwoordelijkheid om kritisch na te denken over hun eigen levensstijl. Om maar een voorbeeld te noemen: sinds 2016 kwamen er ruwweg drieduizend keer meer mensen om door onze eigen vervuiling dan door terreur.

En daarin schuilt dus net het ongelooflijke voordeel van het migratiethema: je hoeft de eigen bevolking geen spiegel voor te houden. Als Alexander De Croo (Open Vld) dan stelt dat de N-VA zich nu heeft teruggetrokken op haar eiland, dan is dat misschien zo, maar het is wel een erg groot en comfortabel eiland. Het is mij al helemaal niet duidelijk wat voor oranje-blauw het alternatief is, laat staan hoe het de twijfelaars kan overreden.

Goednieuwsshow

Economische vooruitgang zou een stap in de goede richting zijn. De negatieve houdingen ten aanzien van migratie zitten disproportioneel bij de minder gegoede groepen. Begrijpelijk: vooral zij moeten de concurrentie met de nieuwkomers aangaan. Waardig werk en koopkracht zouden de vrees kunnen temperen. Maar wat krijgen we vooral: een goednieuwsshow. “Uw koopkracht stijgt! Groeten van Open Vld.” De koopkracht ligt echter nog steeds lager dan in 2008 en mensen moeten er harder voor werken.

“Kleine zelfstandigen zijn het kloppend hart”, stelt de CD&V, maar vicepremier en ex-Unizo-man Kris Peeters vindt het wel een goede zaak dat naast Bol.com en Amazon ook nog eens Alibaba onze kleine zelfstandigen komt platwalsen. Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) moest op verschillende fronten strijd leveren, maar hadden we echt niet een tandje kunnen bijsteken om de opvang van anderstalige nieuwkomers te verbeteren, de problemen in concentratiescholen aan te pakken en werk te maken van burgerschap op school dat die naam waardig is?

Het laatste waar de bevolking op zit te wachten, zijn goednieuwsshows. Achter muren wegkruipen werkt niet, daarin heeft oranje-blauw gelijk. Als we dat verder willen vermijden, dan zullen we de samenleving zelf écht sterker moeten maken en burgers dienen te verduidelijken hoe zij daaraan kunnen bijdragen. Anders is de kans groot dat oranje-blauw zich binnenkort zelf op een eiland bevindt: een onbewoond eiland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.