Woensdag 27/05/2020

OpinieEls Hertogen

Migranten speelbal van cynisch politiek spel: waar blijft de Europese menselijkheid?

Els Hertogen.Beeld rv

Els Hertogen is directeur van 11.11.11.

Donderdagavond sloten de Russische president Poetin en de Turkse president Erdogan een voorlopig staakt-het-vuren voor het conflict in Idlib in Noord-West Syrië. Drie miljoen Syriërs zitten daar in erbarmelijke omstandigheden vast en kunnen geen kant uit. Het blijft echter koffiedik kijken of dat akkoord deze keer wél nageleefd wordt en of het voor de nodige stabiliteit zal zorgen. Uiteraard is de Syrische bevolking op korte termijn gebaat bij een staakt-het-vuren in Idlib, al was het maar omdat daardoor humanitaire hulp makkelijker ter plaatse kan komen. Maar de situatie blijft hoe dan ook erg zorgwekkend, in het bijzonder voor de 1 miljoen intern ontheemden in het gebied.

Als dit alles één ding duidelijk maakt, is het dat migranten meer dan ooit de speelbal zijn van een cynisch politiek spel. Ook de beslissing van Erdogan om de grenzen voor vluchtelingen en migranten richting Griekenland te openen én de reactie van de EU daarop tonen hoezeer zij geopolitiek koopwaar zijn geworden.

De huidige crisis drijft de zaken op de spits, maar komt niet uit de lucht vallen. Europa slaagde er sinds de deal met Turkije vier jaar geleden, onvoldoende in om een spreidingsplan af te spreken en Griekenland bij te staan in de opvang van vluchtelingen en migranten. Dat leidde tot schrijnende situaties voor de mensen in de Griekse opvangkampen. Hulpverlenende organisaties berichten daar al jaren over. Evenzo is al jaren gekend dat de opvang van Syrische vluchtelingen in Turkije ontoereikend is en de situatie in Syrië zelf voor miljoenen Syriërs onhoudbaar.

Maar dat alles was niet genoeg om Europa tot de nodige actie te bewegen. Europa kwam pas écht in actie, toen Erdogan dreigde de grenzen richting Europa open te zetten. Het triumviraat van Europese voorzitters trok vorige week naar de Turks-Griekse grens en toonde zich een niet uit elkaar te spelen blok voor de bescherming van de Europese grenzen. Europese politici spraken over Griekenland als ‘schild’ tegen de ‘invasie’ van vluchtelingen en migranten. De EU veroordeelde het toenemend en flagrant geweld tegen vluchtelingen en migranten aan de Turks-Griekse grens echter niet, reageerde niet op de Griekse beslissing om de behandeling van asielaanvragen op te schorten, vroeg niet om vluchtelingen en migranten menselijk te behandelen.

11.11.11 pleit niét voor open grenzen. Wel klagen we aan dat Europa hier een gigantische kans laat liggen om in zijn reactie op de situatie aan de Turks-Griekse grens te tonen wat zijn fundamentele waarden, waaronder eerbied voor de mensenrechten, betekenen in de praktijk. Grenzen controleren moet áltijd samengaan met het respecteren van mensenrechten, waaronder het recht om asiel aan te vragen en het recht op menswaardige opvang. Beelden van afgeranselde mensen die in ondergoed terug naar Turkije worden gestuurd, illustreren alles behalve menswaardig gedrag van een Europese lidstaat. Dat een aantal EU-lidstaten op vraag van de Grieken humanitaire hulp sturen naar de Grieks-Turkse grens is een lichtpuntje, maar bewijst nog niet dat het kompas van de universele mensenrechten wordt gevolgd.

Deze crisis komt bovendien allesbehalve uit de lucht vallen: een degelijk langetermijnbeleid had er al lang moeten zijn. Europa hield de afgelopen jaren vooral de grens dicht, maar maakte geen afspraken over een betere opvangsituatie in Griekenland en een solidair spreidingsplan van vluchtelingen onder de Europese lidstaten. In plaats van een oplossingsgericht beleid, zagen we schuldig verzuim tegenover het lot van mensen in een uiterst precaire situatie en een verschuiving in de richting van een steeds hardvochtiger migratiebeleid. Intussen kan de Hongaarse premier Orban zich in de handen wrijven. Zijn repressief migratiebeleid werd vijf jaar geleden nog hard veroordeeld door andere Europese leiders, maar krijgt nu brede navolging.

Europa komt voorlopig ook niet met meer middelen over de brug voor de opvang van Syrische vluchtelingen in Turkije. Het is echter algemeen geweten dat de middelen die voorhanden zijn voor de vaak gepromote ‘opvang in de regio’ ruimschoots ontoereikend zijn voor de 3,6 miljoen Syrische vluchtelingen die in Turkije verblijven.

Dit is geen migratiecrisis, maar een crisis van migratiemanagement en bovenal een solidariteitscrisis. Europa’s verzuim om een écht migratiebeleid te voeren vanuit een mensenrechtenkader, heeft grote gevolgen. In de eerste plaats voor de rechten van mensen op de vlucht. Rechten. Van mensen. Mensen die creperen in Griekse opvangkampen, aan de grens tussen Griekenland en Turkije, in Idlib. Mensenrechten waren het kompas van de EU bij haar ontstaan en moeten het kompas blijven, ook in crisissituaties. Zo niet verliest Europa verder zijn geloofwaardigheid. En zijn eigen menselijkheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234