Dinsdag 19/01/2021

Column

‘Mieke Maaike’ zou vandaag niet meer kunnen

Beeld DM

Op zijn berg in de Oostkantons schrijft Marnix Peeters over vrijheid, zijn vogels en zijn vrouw.

Ik had het laatst in een interview over vertrutting.

Je vraagt je af hoe dat komt, zei ik, dat een samenleving op een bepaald moment begint te verkleuteren. Dat schaamte een grotere rol begint te spelen. Dat er almaar minder kán, dat de angstvalligheid heerst. Zoals in het victoriaanse tijdperk, in de negentiende eeuw: plots alle knoopjes tot boven dicht, hoge fatsoens­normen.

Er lijken me nog aardig wat knoopjes open te staan, zei mijn vrouw.

Je moet de oefening eens maken, zei ik. Bij alles wat je hoort en ziet uit vroeger tijden, stel je je de vraag of dat vandaag nog zou kunnen. In het interview ging het over de link tussen mijn nieuwe boek Oogje en Louis Paul Boon: diens Mieke Maaike zou vandaag niet meer kunnen. Toen vorige week Bob van The Strangers stierf, dacht ik: zo’n ‘Schele Vanderlinde’, dat zou vandaag niet meer kunnen. Ik zag laatst op YouTube een clipje van The Manhattans. Die jongens droegen zulke strakke witte broeken dat de ­kijker niets bespaard bleef. Dat zou vandaag niet meer kunnen. Wij hadden het vorig jaar in ons boek over ­Josephine Baker: zou vandaag niet meer kunnen. Jacques Brel met een ­sigaret op tv. Léon Degrelle met zijn IJzeren Kruis. Blondes have more fun van Rod Stewart. Kuifje in Afrika. Ga voor je boekenkast staan. Vinger door je platencollectie. Onderzoek je taalgebruik. Aan het eind van de dag heb je honderd keer gezucht: dat zou vandaag niet meer kunnen.

Let maar op met je platencollectie, zei mijn vrouw lachend.

Ik had nooit gedacht dat in mijn levens­tijd de dingen strenger zouden worden, zei ik. Alles gróéide altijd maar, toen ik jong was. Overal werden de grenzen opgezocht en vervolgens verlegd. De blikken verruimd. Elke nieuwe punkgroep zag er nog wat meer punky uit dan de vorige. Eerst had je een badpak en dan een bikini en dan de mono­kini. Alles werd altijd vrijer en losser. Ik vraag me af wat zo’n proces doet keren. Waarom iedereen plots zelfvoldaan, nuchter en humorloos wordt. Ik wil er in de krant een groot artikel over lezen. Ik wil het begrijpen.

Wij zijn vervet, zei mijn vrouw – dat valt alvast samen met je victoriaanse tijdperk. Wij hebben het zó goed dat wij ons zijn gaan vervelen, en op zoek zijn gegaan naar nieuwe manieren om ons te onderscheiden. Als iederéén vijf keer per jaar op vakantie gaat, ga je wellicht proberen om op een andere manier – moreel – superieur te zijn. Als iemand op een feestje over zijn doe-reis naar ongerept Borneo begint, zeg je: laten we het eens over zigeuner­saus hebben. Jullie begrijpen nog niet waar het over gaat, maar ik wel, ik zal het even voor je uit de doeken doen. Als je goed luistert en gehoorzaamt, word jij straks ook moreel superieur en kun je andere mensen gaan aansteken met je gelul.

Die lui maken het leven stuk, zei ik. Misschien niet stuk, maar toch veel minder plezierig.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234