Maandag 16/12/2019
Daan Heerma van Voss. Beeld Hollandse Hoogte

Column

Mezelf droog deppend naderde ik het tafeltje. Nog altijd kon ik de titel van het boek niet lezen

Daan Heerma van Voss is een Nederlands schrijver.

De felle, droge zon deed het water schitteren, het chloor bedwelmde me. Toen ik het zwembad van het Portugese landgoed van wijlen Gerrit Komrij uitklom, het zal vier jaar geleden zijn geweest, zag ik op een klein tafeltje met gekrulde poten een boek liggen, het leek een visioen uit een droom. Mezelf droog deppend naderde ik het tafeltje, nog altijd kon ik de titel niet lezen. Het bleek om een pocket te gaan die een zichtbaar rijk leven had geleid, vol ezelsoren en koffievlekjes. Wanhopige personages, van Paula Fox.

De lezersonvriendelijke titel sprak me meteen aan. Op de achterflap viel een quote te lezen van Jonathan Franzen, die het boek ‘de beste realistische roman van na de Oorlog’ noemde, of iets in die trant. Het leek me zoiets wat grote schrijvers zeggen over obscure collega’s die ze toch niet als volwaardige concurrenten zien.

Maar ik begon te lezen. Het boek verraste me. Ik was vatbaar voor verrassingen, indachtig het adagium van een van Fox’ wanhopige personages: ‘how pleasant it is to read uncompromised by purpose’. Ik las over Sophie en Otto Bentwood, een stel dat in Brooklyn woonde, toen dat nog geen hipsterkolonie was. Hij advocaat, zij vertaler. Hun leven is op een aantrekkelijke, comfortabele manier gestold. Ze hebben hun vaste gewoontes, uitdrukkingen en opvattingen, niemand die ze nog betwist. Totdat Sophie op een dag wordt gebeten door een zwerfkat. Het is het startschot voor zorgen over een mogelijke infectie van de wond, over zwerfdieren en vandalisme, over gevaren die ze jarenlang buiten de deur hebben weten te houden. Wanhopige personages is een prachtige studie van de zwaartekracht die maakt dat kleine scheurtjes kunnen veranderen in diepe kloven.

Ik verliet Portugal. Het boek reisde met me mee, en wel uit eigen beweging, hield ik mezelf voor.

Wie bepaalt of een schrijver groot is? Wie bepaalt of een schrijver klassiek genoemd kan worden? Er zijn min of meer objectieve maatstaven, zoals prijzen, Halls of Fame, en verkoopcijfers. En toch zijn er tal van grote schrijvers die niet rijkelijk zijn bedeeld met prijzen, net zoals er veredelde pennenlikkers rondlopen die toch mooi zo’n bokaal op de schoorsteenmantel hebben staan. Uiteindelijk is zo’n waardering niet meer dan vernis.

Paula Fox stierf afgelopen week, ze was drieënnegentig jaar oud. Fox staat niet bekend als een van die Allergrootsten, en daar zal haar dood vermoedelijk geen verandering in brengen. Ze was een vrouw. Ze schreeuwde niet in de pers. Haar boeken verdragen geen vernis, ze zijn subtiel en slim, grappig en menselijk, ze gaan over wat zich onder het vernis bevindt.

Het mooiste wat Fox ooit heeft geschreven, is wat mij betreft het korte verhaal ‘News from the World’. Het is een verhaal over een dorp dat vergeten wordt door de buitenwereld. De eerste zin is: ‘Nothing much used to happen around here.’ Maar toch wel iets. De hoofdpersoon wordt namelijk verliefd op een oude man, die haar uiteindelijk in de steek laat, omdat ze volgens hem ‘on the edge of things’ leeft. De laatste zinnen van het verhaal: ‘It is too late for reports. We are starving here in our village. At last, we are at the center.’

Een grote schrijver is een schrijver die wordt gemist wanneer hij er niet meer is. Hij, of zij natuurlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234