Maandag 19/08/2019

Column

Met enkel sentiment en geen kritische vraagstelling, maken we de literatuur overbodig

Amerikanen voeren actie tegen de verkiezingsoverwinning van president-elect Donald Trump in Washington Square Park in New York. Beeld AP

Saskia de Coster is schrijver. Haar column verschijnt wekelijks.

Net na de verkiezing van Trump hoorde ik zowel: "Jij moet nu meer dan ooit boeken schrijven", als "we moeten een kat een kat noemen, geen kat leest nog boeken". Dat laatste zei mijn loodgieter, die me ook afraadde verwarmingen te gaan installeren want "enkel een zot zegt dat de aarde niet opwarmt".

Iedereen reageert vanuit zijn vakgebied op Trump. Microbioloog Peter Piot (DM 21/11) zei: "Ik hoor te veel mensen zeggen dat ze gaan emigreren of op het platteland schapen gaan hoeden. Ik begrijp dat, maar het is niet het moment om te vluchten."

Iedere schrijver weet dat schrijven voor een deel vluchten is. Waarom zou je je toevlucht nemen tot verhalen als de werkelijkheid niet schuurt? En moet je je nu als schrijver meer of minder of evenveel als iedere andere burger inlaten met all things political? Wat zou een totaal non-engagement inhouden? Je afkeren en je eigen tuin, keuken en navel cultiveren en sharen?

Saskia de Coster Beeld JOHAN JACOBS

Toen ik na de Amerikaanse presidentsverkiezingen op Facebook herhaaldelijk las 'laten we elkaar omhelzen' dacht ik in eerste instantie: zo simpel is het. Regen is nat, frieten zijn vet en we moeten lief zijn voor elkaar. Zo vanzelfsprekend dat je je haast afvraagt waarom je er woorden aan zou vuilmaken. "Wie wil er nog een stukje taart?" - die zin kwam plots in me op. Op menig familiefeest wordt een ruzie die dreigt te escaleren zo met de mantel der liefde toegedekt. Sentiment en suiker als afwijzing van waarheid en dialoog.

De gemiddelde Trump-kiezer werd bij zijn keuze gedreven door angst en woede. Aan de andere kant van het emotionele spectrum vind je hoop en liefde, evenzeer opborrelend vanuit het hart.

"Laten we durven", reageerde Griet Op de Beeck met een gedicht net na de aanslagen in Parijs. Het bood velen onmiddellijke troost vanuit het emotionele register. Alle emoties die ons om de oren fluiten in deze tijden, je moet er maar mee om weten te gaan. Therapeuten en spirituele bronnen zijn compleet overwerkt in onze emocratie. Maar sentiment, of het nu van links of rechts of waar dan ook komt, kan helaas ook een goedkope manier zijn om ieder gesprek ten gronde te weigeren. Emotie is onvervreemdbaar menselijk, maar het is ook een veilige vluchtheuvel om op te zitten, hoog en met Kleenex.

Wij schrijvers weten maar al te goed dat literatuur emotie is, net zoals sport emotie is. En natuurlijk zou het een nachtmerrie zijn als we nu heel letterlijk dystopische romans en schotschriften, liefst met veel vluchtelingen en muren, uit onze klavieren knallen. Iedere schrijver weet dat literatuur vanuit een hyperpersoonlijke bron komt die je met een groter geheel doet samenstromen, dat het een vorm van overtuigen is, soms van perversie, infiltratie of totale afkeer, maar hoe dan ook door de suikerlaag heen. Met enkel sentiment en geen empathie, enkel omhelzing en geen vraagstelling, maken wij zelf de literatuur overbodig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden