Maandag 24/02/2020

Keerpunt

Met empathie en creativiteit kunnen we online geweld bestrijden

Een IS-strijder vernielt erfgoed, een beeld dat wereldwijd als propaganda wordt verspreid.Beeld AP

Eric Schmidt, Executive Chairman van Google, is de auteur van The New Digital Age: Transforming Nations, Businesses and Our Lives met Jared Cohen en van How Google Works met Jonathan Rosenberg.

Mensen die al tientallen jaren vertrouwd zijn met het internet, kunnen zich waarschijnlijk moeilijk herinneren hoe het was toen ze voor het eerst het web verkenden. Maar voor de velen die dat nu pas doen, is het een nieuw en machtig gevoel. Alleen al in de afgelopen vijf jaar heeft het web een miljard nieuwe gebruikers gekregen. Op hun pc of smartphone, via breedband of misschien het wifinet met luchtballonnen dat Google heeft gestart, beseffen ze voor het eerst wat voor een verbluffende ervaring het internet kan zijn.

Het zou bijvoorbeeld kunnen dat een meisje, in een school ergens op het Indonesische platteland, dit artikel op een tablet aan het lezen is. Nog maar een jaar geleden was dat onmogelijk geweest. De ontdekkingen die ze zal doen wanneer ze straks de rest van het web verkent, hebben een enorm potentieel.

In zijn essay 'A Declaration of the Independence of Cyberspace' schreef John Perry Barlow dat het internet een wereld beloofde "waar iedereen, overal, zijn of haar mening zal kunnen geven, hoe afwijkend die ook is, zonder censuur te moeten vrezen".

Die belofte is op veel manieren uitgekomen. Het internet heeft veilige ruimten geschapen waar mensen contact maken, communiceren, organiseren en mobiliseren. Het heeft velen geholpen om hun plaats te vinden en hun stem. Het heeft nieuwe vormen van vrije meningsuiting geschapen en toegang gegeven tot ideeën die vroeger onbereikbaar waren. Kinderen krijgen een onderwijs dat ze anders nooit hadden gehad, ondernemers stichten bedrijven die ze zich zonder het internet niet eens zouden kunnen voorstellen.

Het internet heeft vriendschappen tot stand gebracht, banden versterkt en de dromen van miljarden mensen, overal ter wereld, in vervulling doen gaan. Het is een democratische kracht geworden door volksopstanden te ondersteunen en hun boodschappen de wereld rond te sturen, tijdens de Arabische Lente in Noord-Afrika en het Midden-Oosten, de Paraplurevolutie in Hong Kong, de protesten in Brazilië en India dit jaar.

Zoals alle grote technische doorbraken heeft de veralgemeende toegang tot het web ook veel uitdagingen geschapen, van de bedreiging van de vrije meningsuiting tot de bezorgdheid over de privacy en de angst voor online terroristische activiteit. In de juiste handen kunnen nieuwe uitvindingen en tools veel goed doen. Maar er zullen ook altijd mensen zijn die ze misbruiken. Eerst was er het vuur, toen kwam de eerste brandstichter.

In Myanmar wakkeren de sociale media het geweld aan tegen de Rohingya, de moslimminderheid. In Rusland worden democratische stemmen op het web en in de sociale media systematisch overschreeuwd door hele regimenten online trollen en hun valse informatie. In het Midden-Oosten gebruiken terroristen de sociale media om nieuwe leden te rekruteren.

Vooral de Islamitische Staat in Irak en Syrië maakt er handig gebruik van om misnoegde jonge mensen aan te spreken en hen een gevoel van samenhorigheid en zin te geven dat ze nergens anders vinden. De propagandavideo's van de militanten zijn slim en vakkundig gemaakt, overtuigend genoeg om sommige mensen te doen geloven dat een leven vol haat en geweld eigenlijk wel cool is.

Eric SchmidtBeeld rv

Macht van het instrument

Hier moeten we onze eigen relatie met het internet en de technologie onder de loep nemen. Het internet is meer dan een reeks kabels die informatie van punt a naar punt b brengen, van terminal naar terminal, onverschillig voor de mensen die op hun toetsenbord typen of hun scherm aflezen. Het zijn de gebruikers van de technologie die haar rol in de maatschappij moeten bepalen. De technologie is een instrument. Wij moeten de macht van dat instrument in de juiste banen leiden.

Denk terug aan de burgerrechtenbeweging van de jaren 1960 in de VS, toen een georganiseerd activisme een nieuwe dialoog en een nieuwe empathie tot stand bracht en het leven van minderheden heel snel en radicaal veranderde. Toen konden mensen elkaar nog niet in cyberspace ontmoeten, zich rond idealen verenigen en met anderen aan de andere kant van de wereld discussiëren alsof ze in dezelfde kamer zaten. Toen konden we nog geen video's van smartphones van anderen bekijken en zien waar mensen in andere landen voor vochten, en tegen wie.

Nu kan dat allemaal wel. De mogelijkheden zijn er, we moeten ze alleen benutten. Het is te gemakkelijk om het internet slechts te gebruiken om gelijkgestemden te ontmoeten, in plaats van gezichtspunten te zoeken die we anders niet zouden kennen. Dat soort van tribalisme maskeert de behoefte aan gemeenschappelijke waarden en een sterk leiderschap. Elke samenleving heeft haar waarden, haar contract. Het is belangrijk dat we het internet gebruiken om die waarden te bevorderen die het beste in iedereen naar boven brengen.

Horizon verruimen

Het internet toont ons de rauwe realiteit van het leven van onderdrukte volkeren. Het toont ons hun echte behoeften maar ook enkele van onze eigen slechtste eigenschappen: afgunst, onderdrukking, haat. We hebben sterke wereldleiders nodig die opkomen voor vooruitgang en tolerantie, die zich inspannen om het leven van alle mensen beter te maken. We hebben leiders nodig om met de nieuwe macht van de technologie onze individuele horizon - en daarmee ook de horizon van onze samenleving - te verruimen.

Autoritaire regeringen houden hun burgers voor dat censuur noodzakelijk is om de stabiliteit te verzekeren. Wij moeten tonen dat stabiliteit en vrije meningsuiting hand in hand gaan. We moeten het nog gemakkelijker maken om het nieuws uit het standpunt van een ander land te zien en het mondiale bewustzijn zonder filters of vooroordelen te begrijpen. We moeten tools ontwikkelen om spanningen in de sociale media op te lossen - een soort spellingcontrole, maar dan voor haat en pesterij. We moeten de accounts van terroristische groepen als Islamitische Staat aanpakken en video's verwijderen voor ze worden verspreid. We moeten een stem geven aan de mensen die de boodschappen van de terroristen ontkrachten.

Als de regeringen, de burgers en de technologiebedrijven dat leiderschap niet opbrengen, zou het internet een instrument kunnen worden dat zieke samenlevingen nog verder ondermijnt, de verkeerde mensen machtiger maakt, de verkeerde stemmen een klankbord geeft.

Het goede nieuws is dat het allemaal kan. Met intuïtie, empathie en creativiteit zullen we online geweld en terreur bestrijden. We zullen de haat verdrinken in de massale menselijkheid die alleen het web mogelijk maakt. We moeten ervoor zorgen dat het meisje dat dit in Indonesië op haar tablet leest, straks een web vindt dat veilig en opwindend is, zonder dwang en conformisme.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234