Donderdag 22/10/2020
Matthijs van Nieuwkerk.Beeld DM

ColumnMatthijs van Nieuwkerk

Met de wanhoop van de ware snuiver veegde Stephen Fry met zijn das het vocht van de rand van de pisbak

Tv-presentator Matthijs van Nieuwkerk maakt wekelijks een keuze uit de stapel net verschenen boeken. Vandaag: Een tomeloze tijd van Stephen Fry.

Van alle slechte boeken die ik ooit heb uitgelezen, is Een tomeloze tijd van ­Stephen Fry het beste. Toen zes jaar ­geleden dit nu in het Nederlands ­vertaalde derde deel van zijn memoires verscheen, onder de titel More Fool Me, was ik er als de kippen bij. Mijn boekenplanken zijn zeer hebberig als het gaat om alle verhalen die mij ook maar iets (meer) kunnen vertellen over de Gouden As van de Engelse comedy, aka: de ­grappigste humor ter wereld.

Eenvoudige test. Twee kannibalen eten een clown op, zegt de ene kannibaal tegen de ander: Do you think he tastes funny? Als je hier niet om moet lachen, haak je nu rustig af.

Ter leringh over vermaeck: die Britse ­Gouden As begint bij de theatershow Beyond the Fringe, Londen begin jaren zestig, met Peter Cook en Dudley Moore als grote sterren. En loopt dan via Monty Python naar Stephen Fry, Hugh Laurie, Rowan Atkinson, Emma Thompson en anderen.

Allemaal familie. Allemaal even dol op militairen, trouwens. Dat valt mij weer eens op na een vrolijk etmaal youtuben. Er schreeuwde in de afgelopen vier ­decennia altijd wel ergens een adjudant keihard in het gezicht van een soldaat:

‘I didn’t see you at the camouflage practice today!’ Waarop de soldaat antwoordt: ‘Thank you, sir.’

Van deze generaties bijna zonder ­uitzondering Cambridge-absurdisten, was ik het nieuwsgierigst naar de veel­zijdigste van het gilde, Stephen Fry.

Tweedy Stephen, klassieke slimmerik. Toen hij de hoofdrol speelde in de verfilming van De ontdekking van de hemel zat hij op een ochtend koffie te drinken op een Amsterdams terras en antwoordde hij journalist en columnist Martin Bril op de vraag hoe het kon dat hij de Nederlandse Volkskrant zat te lezen: ‘Well… ­actually I’ve been here for already two weeks now.’

De bipolaire, manisch-depressieve, ­briljante Fry was lang een enigma, maar inmiddels weten we dankzij een, ik denk, door therapieën gestuwde ­openhartigheid veel meer.

Fraaie bijvangst

Daar heeft Een tomeloze tijd zeker bij geholpen. Maar zijn beste boek is het niet. Al na een hoofdstuk of twee meert een zeecontainer met cocaïne aan, waarvan de vracht vervolgens keurig over alle pagina’s wordt verdeeld. We waden door kilo’s junkieverdriet.

Eigenlijk stomvervelende lectuur.

Daar helpt zelfs de plee van het Lagerhuis niet aan. Daar lunchte hij met een MP toen hij weer eens snakte naar een opfrisser. Het poeder brandde samen met de kortgeknipte rietjes van de McDonald’s (de allerbeste, volgens Fry) in zijn binnenzak. Op de Heren bleek er alleen een ­pisbak te hangen. Goede raad was duur. Met de wanhoop van de ware snuiver veegde Fry met de achterkant van zijn das het aanhangende vocht van de rand en kon het lijntje worden gelegd. Iets door de knieën en hopsakee!

En verder maar weer. Naar de Groucho Club of een andere tent, waar hij de ­wedstrijd wie de langste lijn kan leggen wint met een monster van 2,5 meter. De winnaar moest – ‘dat was de grap’ – in één keer alles opsnuiven, waarna wij lezen: ‘Ik stofzuigde alles op en toen ik aan het eind kwam, deed ik mijn mond open en kotste liters helderrood braaksel uit.’ Dank u.

Dit logboek van zijn verslaving kent een eentonige horreur.

Gelukkig is er een fraaie bijvangst. Fry’s olympische eruditie zorgt ervoor dat veel in deze herinneringen een bed van sprankelende literaire voetnoten krijgt. En dan is er Fry’s volstrekte incontinentie als het om namedroppen gaat. Dat maakt Een tomeloze tijd ook een zeer vermakelijke en vileine who’s who van famous England, eind vorige eeuw. Tussen de slopende bedrijven door zit verder een zeer uitnodigende restaurantgids van fancy Londen in het boek verborgen. Want Fry gaat veel uit eten. Maar als je dan ooit bij L’Escargot terechtkomt, zul je waarschijnlijk, net als ik, toch vooral op de wc pas denken: Stephen Fry was here.

Stephen Fry, ‘Een tomeloze tijd’, Thomas Rap, 352 p., 22,99 euro. Vertaling Henny Corver. Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234