Vrijdag 04/12/2020
Ivo Victoria.Beeld DM

ColumnIvo Victoria

Met de beste bedoelingen aan de vrijheid van meningsuiting morrelen is levensgevaarlijk

Ivo Victoria is schrijver van Alles is oké. Hij woont en werkt in Amsterdam. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

We hadden een feestje, met liefst vier gasten – in deze tijden is dat haast decadent, en ook wel lichtjes illegaal. Desalniettemin zaten we alras op anderhalve meter over politiek te discussiëren met een goeie fles erbij, zoals normaal.

Het ging over de Rotterdamse leraar die ondergedoken zit na bedreigingen omdat hij het in de klas over de vrijheid van meningsuiting had, naar aanleiding van de gruwelijke moord op Samuel Patty, met behulp van een spotprent van Charlie Hebdo die nota bene al vijf jaar aan het prikbord hing. Eng, we waren het eens. Tot een van de gasten zei: “Begrijp me niet verkeerd. Ik ben vóór de vrijheid van meningsuiting, maar het is daarom niet altijd verstándig om te zeggen wat je denkt. Wat bereik je ermee om per se zo’n spotprent te tonen als dat mensen kwetst?”

Daarmee herhaalde hij letterlijk wat imam Azzedine Karrat enkele dagen eerder in de talkshow Op1 had betoogd. Diens collega Yasser Elforkani riep zelfs op de vrijheid om de profeet te beledigen in te perken met wetgeving. De twee werden meteen gecounterd door premier Rutte, die zei: “Niemand heeft het recht om niet beledigd te worden.” Heel goed, en nodig.

De zinsnede “Ik ben voor de vrijheid van meningsuiting máár…” stijgt met rap tempo in de hitparade der goedbedoelde zinsnedes die alleen maar tot ellende kunnen leiden, al zal het almachtige “Ik ben geen racist máár...” nog wel een tijd onbedreigd op één blijven staan. Maar wat niet is, kan nog komen. Steeds vaker hoor ik in mijn omgeving opperen dat het toch niet zo erg is “rekening te houden met gevoeligheden” en af en toe te zwijgen. Dat lijken onschuldige beweringen. Je hoeft maar op social media te kijken en je ziet talloze mensen die beter hun mond zouden houden. Nadenken voordat je wat zegt is immers altijd verstandig, ongeacht het onderwerp; het moet dan ook enorm worden aangemoedigd. Maar het kan godzijdank niet bij wet verplicht gesteld worden.

Met de beste bedoelingen aan de vrijheid van meningsuiting morrelen is levensgevaarlijk omdat die vrijheid er juist is om minderheden en afwijkende meningen te beschermen, hoe boud of ondoordacht die meningen ook zijn; geloven in een almachtig opperwezen, bijvoorbeeld, is er eentje van. Als we (de wijze waarop we) bespotten of verheerlijken gaan proberen te reguleren in functie van hoe dit bespotten of verheerlijken door anderen wordt ervaren, begeven we ons op een spiegelgladde glijdende schaal die ons in no time naar een samenleving voert waar de terreur van het sentiment het voor het zeggen heeft.

Maar goed, het moest gezellig blijven, en dat bleef het uiteindelijk ook. Toch bedacht ik me bij het opruimen van de lege flessen dat het niet de aanslagen of bedreigingen zijn die me het meest verontrusten dezer dagen, maar juist de alledaagse situaties in kleine kring, op een gezellig feestje, wanneer je vaststelt dat een vriend of geliefde geneigd is de tenen in het ijskoude water van de (zelf)censuur en intimidatiecultuur te steken. Wie op díé momenten zwijgt, moet zich afvragen of hij zijn vrijheid van meningsuiting wel verdient.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234