Donderdag 23/01/2020
Urbain Vermeulen (archieffoto). Beeld photo_news

Pohlmann&calvo

Mensen als Urbain Vermeulen komen in gelimiteerde edities

Joachim Pohlmann is woordvoerder van Bart De Wever en schrijver. Zijn wissel- column met Kristof Calvo (Groen) verschijnt op vrijdag.

Als antropoloog was ik te min. Arabisten waren zijn favorietjes. "Dat is het al-hadg-wel abadoewie", zei hij zoals een chronische longpatiënt vastzittende slijmen ophoest: met veel gorgelende keelklanken. Je kon de aspirant-antropologen zo uit de aula halen. De radeloze blik verraadde alles.

"Voor wie het niet begrijpt, zal ik het op het bord schrijven." Opgelucht maakten we ons klaar om te noteren. En hij schreef de term op het bord. In Arabische letters. Dat soort grapjes typeerde Urbain Vermeulen, de professor Arabistiek die zaterdag werd begraven.

Vier uur aan een stuk hadden we hem. De meningen daarover waren verdeeld. Een mensonterende marteling, volgens de een. Een fascinerende tentoonspreiding van eruditie die nooit verveelde noch teleurstelde, volgens de ander. Ik was de ander.

Al was het - naar het schijnt - ooit erger geweest. We spreken over het begin van het millennium. 'De affaire' lag nog maar net achter hem. Na een lezing in Leopoldsburg - waarin hij in zijn gekende stijl helemaal loos was gegaan - werd hij beschuldigd van racisme.

Media, politiek en collega's riepen om zijn scalp. Zijn cursus moest van het curriculum en Vermeulen van de universiteit. De frontale aanval had hem al eerder in de problemen gebracht, maar nu leek het definitieve einde daar.

Joachim Pohlmann. Beeld Wouter Van Vooren

Als je zijn uitspraken vandaag leest, vraag je je af waarover die heisa ging. Provocatief, ongezouten en op het onbeschofte af. Maar op de inhoud viel weinig af te dingen. Hij kreeg er een blaam van de universiteit voor, die later weer werd ingetrokken.

Dat had hem getekend. Hij was voorzichtig geworden. Om niet te zeggen: paranoïde. Hij controleerde het leslokaal op afluisterapparatuur, sloot open ramen en smeet mobiele telefoons in de prullenmand. Maar hij liet zich niet de mond snoeren. Hij bleef uitdagen.

Vaak waren de moslima's in de les het doelwit - de moslimjongens hielden de unief na een paar weken meestal voor bekeken. Je zag ze koken van woede onder hun hoofddoekjes, maar ze vochten terug. Wat volgde was verbaal vuurwerk, met Scuds die in beide richtingen vlogen.

Ik vroeg hem eens of het nu echt nodig was om altijd die meisjes te viseren. Hij lachte zoals alleen Vermeulen dat kon: scherp, luid en kort. "Die dames hebben heel hun leven geleerd dogmatisch te denken. En het is mijn taak hen te doen twijfelen." Game, set and match heet zoiets.

Sapere aude, durf te weten, is volgens Kant het begin van de Verlichting. Een Vlaamse universiteit parafraseerde het ooit als 'durf denken'. Dezelfde universiteit waar studenten onderworpen worden aan ideologische questionnaires om na te gaan of ze wel zuiver in de leer zijn.

In de sociale wetenschappen had iedereen de mond vol van kritisch zijn. Maar alleen Vermeulen was het echt. En dat werd hem niet in dank afgenomen. Maar bovenal hield hij hartstochtelijk van de Arabische cultuur, die hij met afschuw zag afglijden in religieus obscurantisme.

Achteraf gezien waren die moslima's misschien wel Vermeulens echte favorietjes - al zullen zij dat nooit zo ervaren hebben. Als hij tot hen kon doordringen, maakte hij een wezenlijk verschil. Dan had hij hen bijgebracht dat ze zich niet mochten laten doen. Niet door mannen, niet door imans en niet door proffen.

Mensen als Urbain Vermeulen komen in gelimiteerde edities. En misschien is dat maar goed ook. Dat maakt hen kostbaar. Het Egyptisch katoen heeft alleszins een van zijn belangrijkste handelsvertegenwoordigers verloren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234