Donderdag 23/01/2020

Standpunt

Mensen aanzetten om te stoppen met roken is wat anders dan rokers discrimineren

Beeld thinkstock

Mogen rokers uitgesloten worden van terugbetaling van een dure longbehandeling? De kwestie treft hoogstens een handvol patiënten, maar het belang zit in de precedentwaarde. Want als je in dit geval rokers anders behandelt, kan het dan ook bij andere aandoeningen? En als het bij rokers mag, mag het dan ook bij wie te veel drinkt of eet?

En zo rollen we in het belangrijkste ethische beleidsdebat van de komende jaren: hoe verzoen je een betaalbare ziekteverzekering met de ontwikkeling van peperdure medicijnen of hoogtechnologische therapieën voor een beperkte groep patiënten? Nu al wordt het recht op terugbetaling voor sommige behandelingen gekoppeld aan het aantal gezonde levensjaren dat het medicijn een patiënt oplevert.

Verdere selectiviteit op basis van het engagement van een patiënt om gezond te leven, is een volgende stap.

Is het ook een goede stap? Het is vooral een onvermijdelijke stap. Zelfs als het budget van de ziekteverzekering genereuzer zou mogen groeien dan deze regering toestaat, is het ondenkbaar dat alle nieuwe en levensreddende medische ontwikkelingen terugbetaald worden. Vergoed je dan sommige therapieën wel en andere helemaal niet, of betaal je zo veel mogelijk therapieën terug voor een selectievere groep mensen?

Klinkt niet erg sociaal, zeggen critici. Maar is het socialer om niemand terugbetaling te gunnen, zodat een geneeskunde met twee snelheden ontstaat met dure supermedicijnen voor de rijksten?

Discriminatie dreigt, vervolgen de critici. Wie rokers uitsluit, maakt in zekere mate ook een sociale selectie. Ongezond leven komt vaker voor in lagere sociale groepen. Ook dat voorbehoud verdient nuance. In dit geval krijgen patiënten de vrije kans om te stoppen met roken, zodat ze in aanmerking komen voor behandeling. Dat wie wil stoppen ook wordt begeleid, is dan wel logisch. Dat is wat anders dan al wie rookt of heeft gerookt bij voorbaat uit te sluiten.

Wel moeten we beducht zijn voor dat hellend vlak, waarbij rokers - of drinkers of zwaarlijvige mensen - uitgesloten zouden worden van betaalbare gezondheidszorg. We moeten goed opletten dat dit ene genuanceerde geval geen argument wordt om in het algemeen asociale discriminatie toe te staan. De vraag is evenwel of dit specifieke voorbeeld ons op dat hellend vlak brengt. Zoals het voor levertransplantatie normaal klinkt dat patiënten verzocht wordt een beetje sober om te gaan met alcohol, zo is het acceptabel dat bij dure longbehandelingen gevraagd wordt om het roken te laten.

Mensen aanzetten om te stoppen met roken is wat anders dan rokers discrimineren. Het is simpelweg goed gezondheidsbeleid. Een beleid waarin minister Maggie De Block (Open Vld) voorlopig niet te veel moeite wil steken, blijkbaar.

Bart Eeckhout. Beeld Wouter Van Vooren
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234