Woensdag 08/04/2020
Beeld DM

ColumnIvo Victoria

Meestal resulteert het verlangen naar revolutie in berusting, en heel af en toe in waanzin

Ivo Victoria is schrijver. Hij woont en werkt in Amsterdam. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

Steeds vaker lees ik over het verlangen naar een revolutie. Schrijver Gaea Schoeters, in december, aan onze verzamelde politici: “Hoe wilt u dat de opstand, die er onvermijdelijk aankomt, er straks uitziet? Zoals die in 1789? Zoals de revolutie in Iran in ’79? Of zoals die in ’33, of ’39? Want een dergelijk dedain van de politiek voor het volk, dat blijft niet ongestraft.”

Hugo Camps op deze pagina afgelopen woensdag: “Dat revolutionaire elan hebben we vandaag ook nodig. Daarvoor zijn nieuwe mensen nodig … Of ze voldoende democratisch gelegitimeerd zijn, is van ondergeschikt belang.”

Jeroen Olyslaegers deze week in een Facebook-post die driehonderd keer werd gedeeld: “Lees een degelijk geschiedenisboek en check oorzaken en gevolgen uit het verleden. Kijk eens waarom er opstanden zijn ontstaan...”

Een opstand. Een drastische ingreep die Alles Anders Zal Maken. Ik begrijp dit verlangen. Soms kan ook ik me verliezen in de gedachte aan één eenvoudige, passionele daad die mijn hele leven – ten goede uiteraard – zal veranderen. Mijn vrouw noemt dit de midlifecrisis. Zelf noem ik het liever een midlife-opleving. Want mijn verlangen naar opstand is ook een verlangen naar twijfel. De wetenschap dat het leven eenmalig is en ik – nu! – de kans moet grijpen om alle keuzes die ik ooit maakte in vraag te stellen. Ik leef, denk ik op zulke momenten, juist meer dan ooit. Misschien verkeert onze democratie simpelweg in een midlife-opleving, leeft zij meer dan ooit. Niet per se een slechte zaak.

Het verlangen naar een revolutie kent veel gezichten. De een schrijft een Facebook-post, de ander gooit een tomaat, en nog iemand anders – in casu: Dries van Langenhove – poseert met een airsoft-machinegeweer en zegt dat we klaar moeten zijn voor de strijd. Overal in Europa stijgt de populariteit van organisaties als Génération Identitaire – een gelikte versie van de Hitlerjugend. Bekijk de documentaire When The War Comes, over een Slowaakse burgermilitie van hele gewone jonge kerels die des weekends fanatiek militaire oefeningen houden in het bos, en huiver. 

Elders las ik dat de mannelijke midlifecrisis niets meer is dan het verlangen naar een jong lichaam. Dat verlangen is mij niet vreemd, toegegeven. De zuiverheid. Het strakke en onbezoedelde. Het nieuwe begin dat wij mannen dan Frankenstein-gewijs uit dat jonge lichaam zouden kunnen zuigen waarna ons leven opnieuw zou beginnen. Ja, de aantrekkingskracht van een revolutie schuilt in haar eenvoud, uiteraard. Maar de meeste mensen geloven niet in sprookjes wanneer het erop aan komt. Zelfs de meeste mannen niet.

Zeker. Er is van alles mis met ons land, met de wereld, en vast ook met mijn leven. Toch vermoed ik dat het toenemende verlangen naar een revolutie in grote mate ook het resultaat is van een al te simplistische voorstelling van de realiteit zoals die ons op internet, en dan met name op sociale media, wordt gepresenteerd – of het nu over politiek gaat of over de aantrekkingskracht van jonge lijven. Wie een uurtje op Twitter kijkt, denkt al snel dat alleen drastisch ingrijpen verandering kan brengen. Maar de meeste mensen zitten niet op Twitter, gelukkig. In de Nederlandse krant Trouw zegt revolutiespecialist Bruce Bueno de Mesquita: “Mensen komen in opstand als ze menen dat de omstandigheden in de huidige situatie erger zijn dan de risico’s van een rebellie.” Joris Luyendijk, ook deze week, in deze krant: “Al die mensen die met gebalde vuisten voor de tv zitten omdat het niet snel genoeg verandert, kiezen in de supermarkt of in de bank massaal voor de gevestigde belangen.”

Ik durf zelfs te betwijfelen of er zoveel mensen zijn die de vuisten ballen. Ja, misschien in het diepst van hun gedachten, zoals ik. Maar meestal resulteert het verlangen naar revolutie in berusting. En heel af en toe in waanzin, zoals de schutter van Hanau ons liet zien. 

Ik geloof niet dat de alles veranderende burgerrevolutie eraan zit te komen. Helaas. Niet omdat de situatie niet erg genoeg is maar juist omdat de situatie nog veel erger is dan we dachten. Voor de meeste mensen is de fase van woede en verontwaardiging immers precies dat: een fase. Een tijdelijke crisis. (Nee, een opleving! Roep ik nu tegen mijn vrouw.) Als er iets is wat mij deze dagen moedeloos stemt, dan is het niet de regeringsformatie, niet het klimaat, noch het ontbreken van een jong lichaam dat ik tot mij zou kunnen nemen maar wel de wetenschap dat als het erop aankomt, de meeste mensen voor zekerheid kiezen en daar redelijk gelukkig mee zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234