Woensdag 10/08/2022

OpinieSheraz Rafi

Meertaligheid leidt naar minder werkloosheid

De Nieuwstraat in Brussel. Beeld Marc Baert
De Nieuwstraat in Brussel.Beeld Marc Baert

Sheraz Rafi is beleidsmedewerker meertaligheid op het kabinet van Brussels minister Sven Gatz en lid van Open Vld Brussel.

Redactie

Meer dan 80.000 Brusselaars zijn vandaag op zoek naar een job. Dat staat in schril contrast met 20.000 openstaande vacatures. Volgens Actiris, de regionale dienst voor werkgelegenheid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, is de matige talenkennis van de werkzoekende Brusselaar een van de belangrijkste redenen waarom de vacatures niet ingevuld geraken. In een stad waar ruim honderd talen gesproken worden, is dat een spijtige vaststelling.

Enkele cijfers. Meer dan de helft van de Brusselse vacatures vraagt de kennis van beide landstalen, vaak gecombineerd met de kennis van Engels. Daarnaast heeft slechts 20 procent van de Brusselaars een basiskennis van een andere landstaal en slechts 7 procent een goede kennis hiervan. Verder is zo’n 15 procent niet in staat om één van beide landstalen te spreken. Brusselaars die drietalig zijn, komen nagenoeg niet voor in de werkloosheidscijfers. “One language sets you in a corridor for life. Two languages open every door on the way”, stelde de Canadese psycholinguïst Frank Smith begin deze eeuw. En dat geldt, zo tonen bovenstaande cijfers aan, zeker voor de Brusselaar.

Uiteraard begint alles in de klas. Het onderwijs blijft een machtig instrument om de huidige en toekomstige uitdagingen aan te gaan. Met dit inzicht werd 200 jaar geleden in de hoofdstad gestart met de eerste Nederlandstalige klassen. Vandaag telt het Nederlandstalig onderwijs in Brussel zo’n 50.000 leerlingen. Ons Nederlandstalig onderwijs is er van een hoge kwaliteit en heeft een sterk taalonderricht. Het is een succesverhaal.

Maar meertaligheid begint natuurlijk met tweetaligheid. Daarom is het ook noodzakelijk dat we kwalitatief goed Franstalig onderwijs hebben in Brussel. De kennis van het Nederlands en het Frans staat voorop. In dat opzicht juich ik de mentaliteitswijziging toe langs Franstalige kant om een tweede landstaal, het Nederlands of het Duits, verplicht te maken. Vooral in het vooruitzicht van het vinden van een job groeit in Wallonië ook het besef dat men best Nederlands leert en kent.

Verder is het belangrijk om het immersie-onderwijs in Brussel uit te breiden. In de Franse Gemeenschap staat het immersieonderwijs al ver en kan zelfs de stap naar de dubbele immersie, met het Nederlands en het Engels, worden gezet. In Vlaanderen zit dit onderwijs nog in een experimentele fase en is er ook nog veel mogelijk.

Vandaar dat het tijd is voor een volgende stap. Laten we meteen werk maken van volwaardig meertalig onderwijs en volop inzetten op de drietaligheid van jongeren. Uit de vierde Taalbarometer van BRIO (Brussels Informatie-, Documentatie- en Onderzoekscentrum) blijkt dat ruim de helft van de ouders hiervan voorstander is. In 2019 lanceerden de rectoren van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en de Université Libre de Bruxelles (ULB) een oproep voor meertalig secundair onderwijs. “Het Brussels onderwijs is niet aangepast aan de meertalige realiteit”, klonk het unisono.

Veel mogelijk

De knelpunten voor de organisatie van meertalig onderwijs situeren zich voornamelijk op juridisch, institutioneel en budgettair vlak. Onderwijs is in ons land een gemeenschapsbevoegdheid. In Brussel heeft dit als gevolg dat beide gemeenschappen hun eigen scholen inrichten. Hoewel de huidige Vlaamse decreten al heel wat mogelijk maken op het vlak van taalbeleid (zie het immersieonderwijs en CLIL (Content and Language Integrated Learning), ontbreekt er vandaag een duidelijke juridische basis voor meertalig onderwijs. Hoewel blijkt dat met enige zin voor legislatieve creativiteit en politieke wil veel mogelijk is.

Vandaag zijn de budgetten van beide gemeenschappen gescheiden. Kiest Brussel voor een ‘gemengd model’ waarbij meertalige scholen gefinancierd worden vanuit de twee gemeenschappen? Of kiest Brussel voor een eigen onderwijssysteem? De vraag wie betaalt, is hiermee onlosmakelijk verbonden. Uiteraard is zo’n onderwijshervorming te bespreken in het kader van een volgende staatshervorming. Maar het initiatief voor dit thema zal vanuit Brussel moeten komen. Daarom roep ik alle Brusselse politici op om concrete pistes in dit dossier uit tekenen, ze op tafel te leggen en als één front overeenstemming te zoeken.

Vincent Kompany

Intussen kunnen we al op quick wins inzetten. Denk hierbij aan de campagnes zoals ‘J’apprends le Flamand avec Vincent’ waarvoor Actiris een samenwerking sloot met Brussels voetbalicoon Vincent Kompany. Na de lancering van dit initiatief kende Actiris een significante stijging van geïnteresseerden voor de taalcursussen Nederlands. Het inzetten van een Brussels rolmodel om jongeren aan te sporen Nederlands te leren, had daar waarschijnlijk wel wat mee te maken. Meer van dat, s’il vous plaît!

En waarom geen nieuwe initiatieven initiëren? Wat dacht u van jaarlijkse taalklassen als alternatief voor de traditionele bosklassen? Een uitwisselingsprogramma van een week waarbij een Brusselse klas wordt gekoppeld aan een Vlaamse of Waalse school en de leerlingen een Nederlands of Frans taalbad krijgen. Omgekeerd kan de partnerschool voor een week naar Brussel afreizen om onze hoofdstad te ontdekken.

Het is duidelijk. Willen we de ambitie van 80 procent werkzaamheidsgraad halen, dan moet Brussel structureel inzetten op het bevorderen van talenkennis. Want talen zijn als grondstof voor Brussel. En als we dat goed beheren, dan zijn ze onuitputtelijk.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234