Vrijdag 14/08/2020
Beeld DM

StandpuntBart Eeckhout

Meer splitsen of juist herfederaliseren? De vraag moet zijn welke structuur ons het beste dient en beschermt

Bart Eeckhout is hoofdredacteur.

“Er is nood aan eenheid van commando.” Expert na expert schreeuwt het uit in de commissie die in het Vlaams Parlement het coronabeleid evalueert. Marc Van Ranst, Erika Vlieghe, Herman Goossens in de jongste zitting, Pedro Facon van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid eerder… ze zeggen het allemaal.

Er zit een bittere ironie in die bede. De kans is namelijk aanzienlijk dat dezelfde eerbiedwaardige experts dezelfde boodschap nog eens zullen mogen overbrengen in de federale Kamer, en wie weet ook nog eens in Brussel en in de Franse Gemeenschap. Waarna elk bestuursniveau keurig zal noteren dat er meer eenheid van commando nodig is,… met name op hun eigen niveau.

Dat is natuurlijk juist het probleem, dat getouwtrek tussen bevoegdheidsniveaus die elk een deel van de verantwoordelijkheid dragen, maar in crisistijd niet goed blijken te weten welk deel dat precies is.

Als dit land één les moet trekken uit deze crisis, die – laten we dat toch niet vergeten – 10.000 landgenoten het leven kostte (en blijft kosten), dan is het wel dat er te veel tijd en energie verloren gaat in het uitzoeken van wie precies bevoegd is voor wat. Wie drukt er finaal op de knop, om het met professor Vlieghe te zeggen.

Toch is belangrijk dat we die diagnose precies genoeg stellen. Het idee van ‘eenheid van commando’ is verleidelijk in zijn eenvoud, maar het is op zich niet zaligmakend. Neem Zweden. Een land met een grote eenheid in het commando, maar waarvan tegelijk zowat de hele wereld intussen wel vindt dat de coronacrisis er niet goed is aangepakt. Zweden is juist een waarschuwing voor het risico van een eenheidscommando: wat als dat commando het foute is?

Of neem Duitsland, een land met een sterk gefederaliseerde structuur en redelijk autonome deelstaten. Die deelstaten namen soms tegengestelde posities in, tot wanhoop van de bondskanselier, maar toch komt het land als geheel redelijk sterk uit de crisis.

Duitsland maakt duidelijk welke weg ook België zou kunnen en moeten opgaan. Eenheid van commando wil niet noodzakelijk zeggen dat één superman of -vrouw alle beslissingen neemt. Het wil wel zeggen dat iedereen helder weet over welk deel van het beleid hij of zij de eindverantwoordelijkheid heeft, mét politieke aansprakelijkheid.

De pijnlijke Belgische les van deze coronacrisis is dat een halve eeuw investering van politieke energie en concentratie in een staatshervorming het land niet efficiënter, niet beter, niet goedkoper en niet veiliger hebben gemaakt.

De vraag of er nog meer gesplitst of juist weer geherfederaliseerd moet worden, is dan ook de foute. De vraag moet zijn welke structuur ons het beste dient en beschermt, niet welke het beste past in het politieke plaatje van het moment. Na vijftig jaar institutionele debatten met dit magere resultaat, mag ook die ‘Copernicaanse revolutie’ zich weleens voltrekken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234