Zaterdag 31/07/2021

OpinieFrieda Matthys en Bram Spinnewijn

Meer burn-out en depressie. Hoe komt dat?

Burn-out is volgens sommigen een verantwoordelijkheid voor de werkgevers en depressie voor de persoon zelf. Maar tussen burn-out en depressie is er geen scherpe scheidingslijn. Beeld Pexels
Burn-out is volgens sommigen een verantwoordelijkheid voor de werkgevers en depressie voor de persoon zelf. Maar tussen burn-out en depressie is er geen scherpe scheidingslijn.Beeld Pexels

Frieda Matthys is als psychiater verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB); Bram Spinnewijn is huisarts in Antwerpen. Ze schrijven namens Staten Generaal Geestelijke Gezondheid

Het RIZIV heeft cijfers gepubliceerd over de toename van het aantal langdurig zieken omwille van psychische stoornissen, en meer bepaald met de diagnose depressie en burn-out. De cijfers zijn alarmerend, want er blijkt een toename van 33 procent (burn-out) en zelfs 42 procent (depressie) in vier jaar tijd.

Deze stijgende cijfers roepen echter meer vragen op dan ze antwoorden geven. Gaat het om ‘einde-carrièremensen’ zoals sommigen beweren, en zouden deze mensen eigenlijk op brugpensioen moeten kunnen gaan? Informatie over de leeftijd zou hier iets kunnen leren. Spijtig genoeg geeft het RIZIV deze gegevens niet vrij. Hoe worden burn-out en depressie omschreven? Wie heeft de diagnose gesteld? Hoe worden deze diagnoses bekeken? Wordt burn-out als puur werkgerelateerd beschouwd? Gaan mensen van de ene diagnose over naar de andere? Zijn ze in behandeling, welk soort behandeling?

Misschien moeten we dit terrein iets breder bekijken.

Tussen burn-out en depressie is er geen scherpe scheidingslijn. Burn-out zou gelinkt zijn aan het overbevraagd zijn op het werk en vooral optreden bij mensen met perfectionistische trekken. Depressie zou uitgelokt worden door een stressor die het zelfwaardegevoel aantast (dit kan ook op het werk zijn) en kan bij meerdere types van persoonlijkheid voorkomen, onder meer die met perfectionistische trekken. Maar ook tussen psychisch en lichamelijk lijden is er geen echte scheiding: geen somatische aandoening zonder psychische weerslag, geen psychische ziekte zonder lichamelijk lijden. En waar plaats je chronische rugpijn en fibromyalgie?

Het blijft een klinische inschatting. Maar wie maakt ze? Is de huisarts hiervoor voldoende opgeleid? En waarom is het onderscheid zo belangrijk? Is de diagnose niet eerder een etiket dat op dat moment aanvaard wordt als chronische ziekte voor invaliditeit? Werkgevers , en blijkbaar ook de ziekteverzekering, willen die scheiding. Burn-out is dan een verantwoordelijkheid voor de werkgevers en depressie voor de persoon zelf.

Het RIZIV baseert zijn cijfers op een code maar heeft geen verhaal. Mensen zijn meer dan hun diagnose. Mensen zijn ook meer dan hun werksituatie. Het is ongetwijfeld zo dat werkdruk nefast kan zijn, maar we leven in een maatschappij waar de eis om actief te zijn, succesvol en populair, een grote druk zet op mensen. Veel mensen leven in complexe relationele contexten, nieuw samengestelde gezinnen, combinatie van werk met zorg voor kinderen en/of ouders, hoge verwachtingen op vele vlakken. Zijzelf maar ook hun kinderen moeten zich ontwikkelen en succesvol zijn op alle vlakken, live en digitaal. Je kunt dus voortdurend op veel vlakken falen. Zelfs voor je ontspanning zijn er allerlei ‘moetens’. En je moet niet alleen voldoen aan het maakbare leven, maar ook omgaan met niet verwachte tegenslagen : een gehandicapte zoon, een dementerende moeder, kansarm geboren worden, een werkloze vader, een misbruikverhaal… Allemaal aspecten die ons leven beïnvloeden en waar we zelf geen verantwoordelijkheid voor dragen maar wel mee moeten omgaan. Soms zit het mee, soms ook niet. Willen we hier als samenleving begrip en maatwerk voor leveren of beschouwen we dit allemaal als ‘ziekte’ omdat je niet voldoet aan de eisen van de maatschappij?

Druk is er dus niet alleen van het werk uit, maar zit verweven in onze samenleving. Misschien is dat de belangrijkste conclusie van deze cijfers van het RIZIV. Dat meer en meer mensen doorplooien onder alle verwachtingen, op werkgebied én daarbuiten. Of de diagnose burn-out is of depressie of puur fysiek, doet er niet zoveel toe. Het statuut van werkonbekwaamheid zou een kans kunnen zijn om de eigen levenswijze en verwachtingen op een rij te zetten. Niet om in volledige passiviteit te vervallen, maar ook niet om via ‘activering’ onder druk gezet te worden om zo snel mogelijk weer aan het werk te gaan. De meeste mensen willen niets liever dan hun capaciteiten op een zinvolle, bevredigende manier te gebruiken en daar erkenning voor te krijgen. Soms hebben ze tijd nodig om te kijken wat er allemaal in de weg zit om dit te bereiken, ruimte om wat afstand te nemen van de eigen verwachtingen en van de eisen van de omgeving. Dat rustig exploreren en zich reorganiseren is een belangrijk stuk van de behandeling. Echt (gedeeltelijk) werk op maat om opnieuw te kunnen groeien is vaak de oplossing.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234