Zaterdag 24/08/2019

Opinie

Marokkanen zijn te trots voor een bril, waar of niet?

Yousra Benfquih. Beeld rv

Yousra Benfquih is mensenrechtenjuriste en doctoraal onderzoekster aan de Universiteit Antwerpen (Recht & Ontwikkeling).

Schilderen of schrijven. Na lang twijfelen, koos ik uiteindelijk voor schrijven. Het gaat goed, daar op die vrijdagen aan de academie, we steken veel op. En het dilemma van weleer vervaagt: hoe langer hoe meer besef ik dat de schilder en de schrijver niet zo wezenlijk van elkaar verschillen, beiden moeten goed kunnen kijken. Het is schrijfles nummer één, zo u wil. Goed kijken, met pen – of palet – in de aanslag. Maar vooral, goed kijken.

U haalt een wenkbrauw op en puft: 'Nou, dat weet ik ook wel. Is dat waar de columns vandaag nog over gaan: schrijven voor dummy's?' Ho maar, niet zo snel. Zelfs een bestsellerauteur is nu en dan gebaat met een aanmaning over de pijlers van het schrijverschap. Ja, vroeg of laat wordt ook de oude rot in het vak door de tijd ingehaald.

Margot Vanderstraeten is na Mazzel tov, een literair non-fictieboek over de joodse gemeenschap in Antwerpen, zo een bestsellerauteur. Haar boek wil geen oordeel vellen, zegt de schrijfster in een interview in Knack, maar tot meer wederzijds begrip leiden en de dialoog tussen de gemeenschappen opstarten. Hetzelfde geldt voor haar recentste novelle, Het zusje van de buurvrouw, over het gevecht van een Marokkaans meisje met anorexia. Het verhaal is geënt op gesprekken met patiënten, familieleden en hulpverleners, en werd geschreven op vraag van Te Gek!?, een overheidsorgaan dat het taboe rond geestelijke gezondheid via culturele weg wil doorbreken.

Mooi, literatuur als molen om de boel in beweging te brengen, taboes onder de loep te nemen. Maar dan. Woensdagavond. De afspraak. Bart Schols citeert het hoofdpersonage uit de novelle: "Wij Marokkanen zijn zelfs te trots om een bril te dragen." Ik verslik me, maar denk: fictie mag dat doen, lezers doen verslikken in de verbeelding. Tot Margot beaamt: "Dat ís zo, kijk eens rond, neem de taxi, trein of tram." De tekenen van weerstand die haar mannelijke tafelgenoten aanvankelijk vertonen, vervallen al gauw in gedwee jaknikken. In een oogwenk wordt fictie non-fictie, ziet een zoveelste nieuwe waarheid over de ander het licht.

Tjonge, die Marokkanen. Onze burgervader vertelde eerder al dat het een verdomd gesloten volkje is. Maar we vergeven het hem, hij is nu eenmaal geen schrijver. Onze minister vertelde eerder al dat die vandalen tijdens aanslagen niet rouwen, maar dansen. We vergeven ook hem, geen schrijver zijnde. Menig man op de straat vertelt dat het tuig is, vrouwonvriendelijk uitschot. Neem het hen niet kwalijk, het zijn geen schrijvers.

Van schrijvers daarentegen verwachten we meer. We verwachten dat ze de gewijde regels van de schrijverij eer aandoen. Dat ze goed kijken. Ik vraag me af waar je ze treft, Margot, die brilloze Marokkanen. Kennelijk nemen we niet dezelfde tram of trein. De taxi neem ik zelden, dus laat me daarover zwijgen. Zei jij in dat interview dan niet dat mensen je boek willen lezen omdat ze geboeid zijn door een onbekende wereld die gesloten lijkt?

Nu, die wereld wordt er niet minder gesloten op als er over bepaalde mensen de klok rond nonsens wordt verkondigd. Nonsens die zij, met het slib en de slobber die ze al over zich heen krijgen, kunnen missen als kiespijn. Maar dat zou jij moeten weten, je bent nu eenmaal schrijfster. En niet zomaar een, neen. Een naar wie ik opkijk, die een bewonderenswaardige poging ondernam om de polarisering met de pen tegen te gaan. Wat jammer dat uitgerekend jij de uitspraak van één personage (of interviewee) uitvergroot en voorstelt als glashelder feit, als onomstotelijke waarheid.

Maar Margot, misschien was jij het niet. Ik had mijn bril gisteren namelijk niet op. Dus misschien was jij het niet, Margot. Nee, jij was het, achteraf bekeken, vast niet. Mijn excuses, in dat geval.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden