Donderdag 17/10/2019
Paul De Grauwe voor online. Beeld rv

Column Paul De Grauwe

Mario Draghi zal worden herinnerd als de redder van de euro

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt wekelijks.

Mario Draghi loste een afscheidssalvo met een zware bazooka. Of dat was toch de toon waarop de beslissingen van de uittredend voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB) in nogal wat kranten werden uitgebazuind. 

De maatregelen die de ECB vorige week aankondigde waren iets prozaïscher. Een daling met 0,1 procent van de rente die banken betalen op (een deel van) hun deposito’s bij de ECB en een hernieuwing van het programma van quantitative easing (QE). Dat is het programma waarbij de ECB overheidsobligaties koopt van financiële instellingen en zo geld in de economie pompt. De ECB beloofde elke maand zo een 20 miljard euro aan overheidsobligaties op te kopen.

De reactie van veel economen in Duitsland, Nederland en Vlaanderen was er een van ontzetting. De gevolgen van dit beleid zullen vreselijk zijn, zo hoorde ik uit die hoek. Veel van de economen die nu moord en brand schreeuwen waren dezelfde die in 2008 voorspelden dat de massale geldinjecties van de ECB toen (samen met de meeste andere centrale banken) tot hyperinflatie zouden leiden. Zoals in Zimbabwe werd er door sommigen aan toegevoegd. In welke mate is die voorspelling uitgekomen? Na elf jaar is de inflatie in de eurozone lager dan 2 procent. Een beetje meer sereniteit in het evalueren van de ECB en Draghi is dus op zijn plaats.

Mario Draghi, uittredend voorzitter van de ECB. Beeld EPA

Ik was geen voorstander van het voortzetten van het QE-programma. De ECB heeft al heel veel geld in de economie gepompt sinds 2015. Dat heeft een relatief succes gehad in de heropleving van de eurozone. Maar dat effect is nu uitgewerkt. Veel meer kan de ECB niet doen. De actie moet nu komen van de nationale overheden. Die hebben de taak om door overheidsinvesteringen en andere stimuleringsmaatregelen de Europese economieën nieuw leven in te blazen. De lage rentevoeten die de nationale overheden op hun schuld op tien, twintig en dertig jaar moeten betalen laten toe een groot programma van publieke investeringen te starten en die te financieren door spotgoedkope obligaties. Er is geen reden om nog langer te talmen.

Draghi gaf die boodschap ook mee in zijn persconferentie van verleden week. Tijd om de man die in oktober afzwaait te evalueren.

Rand van de afgrond

Als er één ding is waarvoor Draghi in de geschiedenisboeken zal terechtkomen, dan is het wel dat hij samen met zijn ECB-medewerkers in 2012 de eurozone van de ondergang heeft gered. Dat is waarschijnlijk de reden waarom zoveel Duitse economen Draghi niet kunnen uitstaan. Hij heeft die vervloekte euro nieuw leven ingeblazen.

In 2012 stond de eurozone aan de rand van de afgrond. De fundamentele reden was een constructiefout van de muntunie. Nationale overheden in de eurozone geven obligaties uit in een munt, de euro, die de facto een buitenlandse munt is. Terwijl ze vroeger schuld uitgaven in nationale munt en dus altijd door de eigen nationale bank werden ondersteund wanneer ze in geldnood kwamen, ontbrak zo een steun in de eurozone. De nationale banken die geen euro’s creëren konden die steun niet bieden. Alleen de ECB kon dat doen.

Tijdens de schuldencrisis van 2010-2012 kwamen verschillende nationale overheden in de problemen omdat paniek ontstond op de financiële markten. Beleggers namen de vlucht, met het gevolg dat er geen cash meer was om de overheidsschuld af te lossen. De ECB was de enige instantie die die cash kon leveren en nationale overheden van het faillissement redden. Zo’n reeks faillissementen zou onvermijdelijk ook de eurozone hebben doen imploderen.

Het ECB-hoofdkantoor in Frankfurt. Beeld AFP

Het duurde tot september 2012 alvorens de ECB besliste om haar noodzakelijke rol van back-up van nationale overheden in de eurozone op zich te nemen. Ze had dat dus wat vroeger kunnen doen, maar de interne oppositie was sterk. Uiteindelijk zegevierde ‘Super Mario’ en dankzij hem hebben we nog altijd de euro.

Albert Einstein wordt in de geschiedenisboeken herinnerd om zijn relativiteitstheorie, niet om wat hij nadien heeft gedaan. Want dat was niet echt uitzonderlijk. Zo ook met Draghi. Hij zal worden herinnerd als de redder van de euro. Wat hij nadien heeft gedaan zal in de vergeethoek van de geschiedenis raken. Niet dat zijn parcours na 2012 slecht was. Hij deed wat andere centrale banken na die datum hebben gedaan, met name veel geld in de economie pompen. Dat was nodig om de neergaande dynamiek, die nog altijd het resultaat was van de financiële en bankencrisis, tegen te gaan. Het had ook succes, maar vandaag kan dit succes slechts behouden blijven als de nationale overheden de rol overnemen.

Mario Draghi is mijn man. Hij heeft inzicht en wilskracht gecombineerd en zo de eurozone van de ondergang gered.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234