Woensdag 08/07/2020

Opinie

Mantelzorgpremies maken echt het verschil niet

Een vrouw helpt haar bejaarde moeder. Zelf hebben mantelzorgers vooral nood aan informatie en erkenning.Beeld Hollandse Hoogte

Prof. dr. Anja Declercq is hoofd ouderenzorg bij LUCAS en docent aan de KU Leuven. Ze is gespecialiseerd in onderzoek over zorg.

Mantelzorgers zijn van onschatbare waarde voor de persoon of personen aan wie ze hulp geven en voor de samenleving in het algemeen. Zij verdienen dus een medaille. Maar moeten ze ook betaald worden? Regelmatig laait de discussie over financiële vergoedingen en zelfs lonen voor mantelzorgers weer op. Vandaag blijkt dat sommige gemeentes en provincies mantelzorgers een maandelijkse of jaarlijkse premie geven en andere niet. Bovendien variëren de bedragen nogal.

Moeten alle gemeentes mantelzorgpremies uitbetalen? Ik vind van niet. Die meestal kleine bedragen maken voor de mantelzorger het verschil niet. Gemeentes gebruiken die middelen beter om steun te bieden, in een netwerk met de zorgorganisaties die op hun grondgebied actief zijn, want de huidige versnippering helpt mantelzorgers ook niet.

Uit bevragingen blijkt keer op keer dat mantelzorgers vooral nood hebben aan informatie en erkenning: waar kan ik hulp vinden als ik die nodig heb? Hoe ga ik om met mijn moeder die aan dementie lijdt? Wie kan ik aanspreken met mijn vragen? Mantelzorgers willen geen algemene folders, maar hulp en informatie op maat. Zij willen daarnaast ook erkenning en oog voor hun eigen noden: doe ik het wel goed? Ben ik de enige die worstelt met de combinatie werk en zorg?

Mantelzorger word je vooral vanwege de relatie met de persoon voor wie je zorgt. In de recente studie 'Sporen naar duurzame mantelzorg' van het Vlaamse Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, waarvoor ongeveer 4.000 mantelzorgers werden bevraagd, worden motieven zoals 'ik vind het vanzelfsprekend om te doen' of 'ik doe het uit liefde en genegenheid' het vaakst aangehaald.

Mensen gaan daarom vaak erg ver in hoeveel zorg ze geven. Ze geven hobby's en vrijwilligerswerk op. Soms krijgen ze zelf ook gezondheidsproblemen. Een mantelzorger houdt de zorg langer (gezond) vol als hij of zij zich gerust voelt dat er crisisopvang zal zijn als hij zelf ziek wordt, dat zij op vakantie kan en er dan kortverblijf is, dat een vrijwilliger een halve dag per week langs komt, zodat zij met een gerust gemoed boodschappen kan gaan doen en even tijd heeft voor zichzelf.

Elke mantelzorger moet daarom gemakkelijk toegang hebben tot ondersteuning, zonder lange wachttijden. Dat zal vooral een taak zijn voor de Vlaamse en de federale overheid, maar ook een gemeente kan een rol spelen, door samen te werken in netwerken met zorgorganisaties en door te helpen om hiaten in de zorg op te vangen.

Anja Declercq.Beeld rv

Niet gratis

Hebben deze mensen dan helemaal geen financiële steun nodig? Natuurlijk wel. In datzelfde onderzoek over duurzame mantelzorg geeft een derde van de respondenten aan dat ze in de eerste plaats nood hebben aan financiële steun.

Mantelzorg is niet gratis, niet voor de mantelzorger zelf en niet voor de maatschappij. Veel mantelzorgers gaan minder werken, verlaten eerder de arbeidsmarkt, verminderen of stoppen vrijwilligerswerk en hebben bijkomende uitgaven zoals vervoersonkosten. De Vlaamse zorgverzekering, die mensen met een hoge zorgnood ongeveer 130 euro per maand geeft, biedt hier wellicht een gedeeltelijke oplossing voor. De Vlaamse Sociale Bescherming uit het regeerakkoord zal hier mogelijk nog meer een antwoord op bieden. Maar ook de verlofstelsels zoals zorgverlof en palliatief verlof blijven zeer zeker noodzakelijk, mét degelijke financiële compensatie. Vervang al die uren mantelzorg door formele zorg en het zal veel duurder zijn.

De vroegere first lady Rosalynn Carter zei ooit dat er slechts vier soorten mensen zijn in de wereld: zij die mantelzorger geweest zijn, zij die mantelzorger zijn, zij die mantelzorger zullen worden en zij die mantelzorg nodig hebben. Investeren in mantelzorgers is dus goed voor elk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234