Zondag 23/02/2020

Opinie

Mag ik even in een Franse colère schieten over Calais en Duinkerke?

De 'Jungle' van Calais.Beeld REUTERS

Carlo Herpoel is vrijwillig hulpverlener in de kampen van Duinkerke in Frankrijk en van Idomeni in Griekenland.

Woedend ben ik op het Franse vluchtelingenbeleid; en boos op Europa. Omdat Frankrijk het mensen in nood willens en wetens lastig maakt. Omdat vrijwilligerswerk duurzaam wordt vernield. Vanwege totaal gebrek aan beleid en menselijkheid bij de Franse overheden en complete machteloosheid bij de Europese.

Vandaag verblijft een recordaantal vluchtelingen in Calais, en hun aantal stijgt. Maar de Franse overheid doekt het kamp gedeeltelijk op om het aantal vluchtelingen terug te dringen. Mag ik het nog eens herhalen: dit zijn mensen op de vlucht. Geen rebelse onruststokers. Welk belang heeft een overheid bij het verwijderen van eetstandjes of voedingswarenhuisjes? Waarom het nog mensonwaardiger maken? Moeten vluchtelingen dan op zwerftocht, op zoek naar eten en onderdak? De Franse overheid steekt geen poot uit om problemen te verhelpen. Integendeel! Vrijwilligers zorgen steeds voor de noodzakelijke voorzieningen. Vraag de overheid geen voedsel of dekens want die krijg je nooit…

Zie ook Duinkerke. Daar verbleven honderden gezinnen in de modder, tot Artsen zonder Grenzen (MSF) samen met Damien Carême, burgemeester van Duinkerke, naar een oplossing zochten. Er kwam een nieuw kamp, enkele kilometers verderop. De vluchtelingen zijn er gevestigd in sobere maar degelijke houten shelters. MSF betaalde 2.000.000 euro en de burgemeester zorgde voor 500.000 euro. De Franse staat legde geen euro bij.

Frankrijk, is dat niet één van de G7, de zeven welvarendste industrielanden ter wereld? Maar Frankrijk is ook het eerste West-Europese land waar MSF noodhulp moet bieden. Normaal is deze organisatie actief in straatarme landen of in noodsituaties. Heeft Frankrijk geen eigen middelen om hulp te bieden? Waarom logeren de speciale politie-eenheden in hotels?

Het kamp werd uitgebouwd door vrijwilligers. Er is een school opgericht, er zijn kookgelegenheden en verdeelpunten waar vluchtelingen kledij kunnen krijgen. Er is een keuken, gerund door vrijwilligers en betaald door giften. Er is een professionele wasruimte.

Kortom, het kamp heeft dankzij deze vrijwillige hulp alle faciliteiten die er nodig zijn. En nu... is Duinkerke in alle stilte aan het verdwijnen. De Franse staat beloofde dat nieuwe vluchtelingen het kamp binnen kunnen als er plaats voor hen is. Maar men zorgt ervoor dat er geen plaats is. Shelters die leeg komen te staan na een vertrek, worden systematisch opgeladen en uit het kamp verwijderd. Het sanitair wordt systematisch vernield, en op de plaatsen waar shelters stonden wordt mest uitgestrooid, om te voorkomen dat er vluchtelingen tenten optrekken. Hoe cynisch. Het nieuwe kamp is al voor meer dan een derde ontruimd. Vandaag verblijven er nog 400 vluchtelingen in wat het beste kamp van Frankrijk op vlak van faciliteiten was geworden. Feitelijk is er plaats voor zeker 1.000 tot 1.500 vluchtelingen.

Waar zijn al die vluchtelingen in Duinkerke naartoe? Een groot aantal heeft Engeland bereikt. Het is verbazend hoe ze plots vlotjes de plas kunnen oversteken. Onbegrijpelijk dat Calais potdicht zit terwijl in Duinkerke de oversteek - per vrachtwagen op de ferry - redelijk vlot gaat. Hoort dit bij de strategie om het Duinkerkse kamp te ontruimen? Waarom is er geen massale vluchtelingenstroom onderweg richting Duinkerke, als de grens daar zo lek is. Toch is er een systeem in deze waanzin: Zuid-Soedanezen en Eritreeërs zijn niet welkom in Duinkerke. Het klikt niet met de aanwezige Syriers, Iraniërs en Irakezen.

Ik besluit dat de Fransen geen visie hebben op vluchtelingenbeleid, en dan is er het racistische tintje in Frankrijk. Ik druk me nog voorzichtig uit. Hoe kan een land hopen dat vluchtelingen asiel aanvragen op een plaats waar ze niet aanvaard worden, in een land dat hen verjaagt, onderdrukt en geen noodhulp biedt maar zich haatdragend opstelt. In Frankrijk blijft ‘Wir schaffen das’ onvertaald. Je zou voor minder naar het VK willen doorreizen.

En toch kan het anders. Ik was in Rijsel bij een klein vluchtelingenkamp. Daar was geen politiemacht nodig. De buurt helpt en begeleidt er deze mensen. Iedere week zitten ze samen en bespreken ze de werking. Het kamp en belendend park zijn proper en er is geen overlast. Iedereen praat met elkaar, kinderen spelen samen, MSF verzorgt het sanitair en ze hebben er een dokter en psychologe beschikbaar. Dit kleine kamp is niemand tot last.

Plus est en France, en al zeker en Europe. Ik zie drie fasen in een (Europese) oplossing:

- Eerst de mensen in de huidige kampen helpen zodat die spontaan leeg komen te staan. Opgepast, mensen verjagen is géén oplossing uiteraard.

- Daarna moet men Griekenland ondersteunen bij de relocatie van ongeveer 43.000 vluchtelingen die er nu in erbarmelijke kampen geblokkeerd zitten. Er worden interviews gehouden met de vluchtelingen over hun wensen en het land van hun finale bestemming. Griekenland beloofde de vluchtelingen een maand later uitsluitsel te bieden. Nu laat men weten dat de wachttijd 9 maanden is. Dit wil zeggen overwinteren in de kampen. Het Europese spreidingsplan, via een faire en objectieve verdeelsleutel, faalt volledig.

- Ten derde is er wat ik noem de “derde lichting”. Dat zijn de vluchtelingen die nu toestromen vanuit Noord-Afrika. Dit wordt het grootste probleem. Als Europa niet oplet maken we hetzelfde mee als vorig jaar: totale chaos, vluchtelingen op de dool, geen voedsel, ziektes. Als elk Europees Land egocentrisch blijft opereren, zal men nooit een oplossing vinden.

Ik ben boos omdat de beleidsmakers, Angela Merkel uitgezonderd, te lang zwijgen en de eurocraten ieder land maar laten handelen naar eigen goeddunken. Het Europees Parlement en de Europese Raad moeten duidelijkheid en structuur scheppen. Ook Belgische beleidsmakers moeten in eigen boezem te kijken. De ingesteldheid van de West-Vlaamse gouverneur, het beleid van Theo Franken dat zich verstopt achter holle frazen.

Dat is de realiteit zoals ik ze als vrijwillig hulpverlener ervaar. Ze wijkt sterk af van de mooie beelden die de beleidsmakers ons voorspiegelen. Er is géén “goede werking” van de overheden, niet in Frankrijk, nergens in Europa. Imago bouwen en zieltjes winnen is kennelijk belangrijker dan mensen op de vlucht waardig op te vangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234