Woensdag 26/01/2022
Mark Elchardus. Beeld DM
Mark Elchardus.Beeld DM

ColumnMark Elchardus

Macron was vast tevreden met het nieuws dat brexitonderhandelaar Barnier het niet haalde

Mark Elchardus is emeritus professor sociologie aan de Vrije Universiteit Brussel en de auteur van Reset. Over identiteit, gemeenschap en democratie (VUB). Zijn bijdrage verschijnt tweewekelijks, afwisselend met Vincent Stuer.

Mark Elchardus

Nu Eric Zemmour samen met de definitieve ondergang van Frankrijk zijn kandidatuur voor het Franse presidentschap heeft aangekondigd, is het niet meer zeker dat Marine Le Pen de tweede ronde van de presidentsverkiezing haalt. Daardoor vergroot de kans dat de kandidaat van Les Républicains (LR) het uiteindelijk mag opnemen tegen Emmanuel Macron. Terwijl deze laatste nagenoeg zeker zegevierend uit een duel met Le Pen zou komen, is het verre van zeker dat hij in de tweede ronde wint van de kandidaat van LR. Vijf mensen solliciteerden voor die opdracht, twee blijven nog over. Als alles normaal verloopt kennen we de gegadigde vanavond. Veel kans dat het een vrouw wordt, Valérie Pécresse.

De verwachtingen bij LR zijn hooggespannen. Bij de vorige presidentsverkiezing ging hun boegbeeld, François Fillon, ten onder aan een schandaal. De partij zag daarin de hand van Macron. Het gaat dus ook om revanche. Vandaar de stevige campagnes van de mensen die voor LR de arena in willen.

Bijzonder opvallend was die van Michel Barnier, die namens de Europese Commissie de brexitonderhandelingen leidde. Waarschijnlijk zijn er weinig mensen die de Europese regelgeving even goed kennen als hij en geen die de belangen van de EU even hardnekkig hebben verdedigd. Maar blijkbaar heeft hij ook aandachtig geluisterd naar de Britse tegenpartij. Zijn precampagne om presidentskandidaat te worden stond in het teken van taking back control.

De voorstanders van Leave (de Britten die uit de Unie wilden) wierven steun met affiches die het schrikbeeld van een massale en ongecontroleerde migratie opriepen. Barnier wilde van immigratie een belangrijk thema van de campagne maken. Hij stelt een drie à vijf jaar durende migratiestop voor en wil tevens een referendum over migratie.

De man die gedurende lange, zware maanden in de frontlinie van de Unie stond, sprak ook openlijk zijn twijfels uit over de primauteit of voorrang van Europese regelgeving op nationale wetgeving. Die werd nooit in een verdrag afgesproken, maar door het Europees Hof van Justitie op eigen houtje ingevoerd. Zij werd daarom al verschillende keren in vraag gesteld, onder meer door de grondwettelijke hoven van Duitsland en Polen. Die primauteit wordt door velen echter beschouwd als het fundament van het Europese Unie. Volgens hen staat of valt dat project ermee. Vandaar de aan paniek grenzende verbazing over de uitspraak van Barnier.

De ongerustheid rimpelde door Europa en klonk zo luid dat Barnier en zijn woordvoerder sussende tweets rondstuurden. Nochtans had hij zich duidelijk uitgedrukt. Over het beleid dat hij als president wil voeren, zei hij: “We kunnen dat alles niet doen zolang we de soevereiniteit van onze wet niet hebben herwonnen, zolang we voortdurend worden bedreigd door een arrest of een veroordeling door het Europees Hof van Justitie of het Europees Hof voor de Rechten van de Mens of door een interpretatie door een van onze eigen juridische instellingen.” Hij pleitte ook voor een referendum “over een grondwettelijk schild waarmee we onze bewegings- en interpretatievrijheid over het migratiebeleid herwinnen”. Kortom, het herwinnen van nationale soevereiniteit en Frankrijk bevrijden van het juk van de Europese juristocratie stonden centraal in zijn campagne.

Macron was vast tevreden met het nieuws dat Barnier het niet haalde. Zelfs voor de snedige Franse president was debatteren over Europa met de brexitonderhandelaar geen opbeurend vooruitzicht. Tevredenheid ook ongetwijfeld bij de Europese Commissie, waar weinigen uitkeken naar een Franse president die in de voetsporen van De Gaulle treedt, de soevereiniteit van Frankrijk wil herstellen, maar tevens de Europese adelbrieven van Barnier kan voorleggen.

Voor wie nog steeds droomt van een Verenigde Staten van Europa zijn verkiezingen in de lidstaten al vervelend genoeg. Tot nog toe waren de stoorzenders echter grotendeels outsiders, mensen zoals een Zemmour dat deze keer is. Een mediafenomeen, maar een man zonder beleidservaring, zonder echte politieke ervaring, colporterend met neergang, bitterheid en een sepiakleurig Frankrijk. Men kan handig de aandacht en de geveinsde verontwaardiging op hem toespitsen, omdat hij uiteindelijk politiek verwaarloosbaar is. De gelauwerde brexitonderhandelaar die met wapperende tricolore “taking back control” scandeert is van een andere orde. ‘Brussel’ zal een zucht van verlichting slaken nu de afvallige afvalt, wat voorbarig misschien want zijn precampagne zou weleens een voorsmaak kunnen zijn van de campagne van de uiteindelijke kandidaat van LR.

De topfiguren van Les Républicains: Xavier Bertrand, Philippe Juvin, Valérie Pécresse, Michel Barnier en Eric Ciotti. Beeld AFP
De topfiguren van Les Républicains: Xavier Bertrand, Philippe Juvin, Valérie Pécresse, Michel Barnier en Eric Ciotti.Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234