Zondag 17/10/2021

OpinieEls Hertogen e.a.

Maak van het coronavaccin een globaal publiek goed

Een gezondheidswerker aan de slag in Mumbai, India. Beeld Photo News
Een gezondheidswerker aan de slag in Mumbai, India.Beeld Photo News

Wim De Ceukelaire, directeur Viva Salud; Michel Genet, directeur Dokters Van de Wereld; Els Hertogen, directeur 11.11.11; André Kiekens, algemeen secretaris WSM; Eva Smets, directeur Oxfam België; Annuschka Vandewalle, algemeen secretaris FOS.

De voorbije weken werden we overspoeld met hoopgevend nieuws uit de farmaceutische sector. Zowel Moderna als Pfizer en BioNTech lieten via een persbericht weten dat de resultaten van hun klinische proeven voor een vaccin tegen Covid-19 veelbelovend zijn. Hun cijfers zouden wijzen op een effectiviteit van 90 procent en meer. De hoop stijgt dat een vaccin ons uiteindelijk zal beschermen tegen het coronavirus.

In onze blijdschap over dit positieve nieuws zouden we durven vergeten dat we deze crisis alleen maar kunnen beëindigen als iedereen, overal op de wereld, toegang krijgt tot een vaccin. We hebben dus in de eerste plaats een enorm groot aantal vaccins nodig. Deze moeten daarnaast op een eerlijke manier verdeeld worden. En daar wringt vandaag nog steeds het schoentje. Patenten vormen een obstakel voor de grootschalige productie van het vaccin en er is te weinig internationale samenwerking om een eerlijke verdeling te garanderen.

De oneerlijke strijd voor een vaccin

Nu al proberen rijke landen, buiten internationale beloftes om, zo veel mogelijk vaccins te bemachtigen, nog voor de productie is gestart. Verschillende organisaties en gezondheidsexperten waarschuwen dat de meerderheid van de verwachte vaccins is opgekocht door de rijkste landen in de wereld. Zo is maar liefst 80 procent van de geplande voorraad van Pfizer gereserveerd voor landen met amper 14 procent van de wereldbevolking. Bij de Moderna-vaccins zien we gelijkaardige cijfers. Hierdoor dreigen armere landen volledig uit de boot te vallen en zal de pandemie langer duren dan nodig.

Zonder internationale samenwerking zal het virus zich blijven verspreiden op plekken waar de toegang tot vaccins beperkt is. Dat is niet alleen ethisch onverantwoord, maar ook vanuit epidemiologisch en economisch standpunt onverstandig. De kosten van een verstoorde wereldwijde handel en het handhaven van grenscontroles, reisbeperkingen en quarantaines zijn enorm. Als de ziekte blijft woeden in een aantal landen, dan blijven ook landen met een brede vaccinatiegraad kwetsbaar. Vroeg of laat komt het virus dan immers terug opduiken.

Bovendien komt de gezondheid van miljoenen mensen onnodig in gevaar en wordt de internationale solidariteit doorbroken die we op dit moment zo hard nodig hebben. Ook om andere globale uitdagingen aan te pakken. Want hoe zoek je een oplossing voor de klimaatcrisis als er geen vertrouwen is tussen de landen die hun bevolking wel kunnen inenten en de landen die zonder vaccin achterblijven?

Waarschijnlijk zegt deze simpele, maar correcte uitspraak van António Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, nog het meest: “Geen enkel land is veilig en gezond totdat alle landen veilig en gezond zijn.” En het is hoopgevend om te zien dat een aantal landen deze uitspraak als leidraad neemt voor haar diplomatieke inspanningen rond het coronavaccin.

Patentrecht doorbreken

Begin oktober dienden India en Zuid-Afrika een belangrijk voorstel in bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Ze vragen om alle landen op de wereld toe te laten om geen patenten te verlenen of af te dwingen voor geneesmiddelen, vaccins, testmateriaal en andere cruciale technologieën in de strijd tegen Covid-19. De Verenigde Staten, Japan, Noorwegen, Brazilië en de Europese Unie liggen evenwel dwars. Zij vinden niet dat patenten een obstakel vormen bij het aanpakken van de pandemie.

Patenten staan nochtans op twee manieren als een muur tussen nieuwe geneesmiddelen en de mensen die ze nodig hebben. Aan de ene kant kunnen farmaceutische bedrijven met patenten zelf het prijsniveau van hun product bepalen. Daardoor hebben medicijnen soms ongelooflijk dure prijskaartjes. Hoewel sommige bedrijven beloofd hebben om hun coronavaccin aan kostprijs op de markt te brengen, is er te weinig transparantie om dat na te gaan. Aan de andere kant staan patenten de brede productie van een vaccin in de weg. Ze beperken de productie tot een aantal leveranciers die onmogelijk aan de dringende mondiale vraag kunnen voldoen. Of die voorrang kunnen geven aan rijke en machtige staten.

Globaal publiek goed

Hoewel er wereldwijd miljarden euro’s aan publieke middelen aan bedrijven gegeven wordt om de ontwikkeling van een vaccin te stimuleren, blijft een business-as-usuallogica overheersen. Voorlopig kunnen farmaceutische bedrijven nog steeds de rechten op vaccins in ontwikkeling nastreven, een monopolie over het eindresultaat verwerven en de winsten privatiseren. Daardoor komt de universele beschikbaarheid van het coronavaccin in gevaar. De coronapandemie onderstreept nochtans de dringende noodzaak van een model dat de volksgezondheid en internationale solidariteit voorop plaatst.

De pandemie kan alleen worden opgelost als we van een toekomstig Covid-19-vaccin een globaal publiek goed maken. Daarom zijn sterke internationale afspraken nodig over een eerlijke verdeling. Ons land moet ambitie tonen en het voortouw nemen in deze onderneming. Het recht op gezondheid van miljarden mensen staat op het spel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234