Maandag 25/10/2021

Opinie

Luistert er iemand? Er zijn alternatieve tactieken nodig in de noodzakelijke strijd tegen drugs

Drugs zijn uit den boze op de wei van Pukkelpop, wil deze festivalganger meegeven. Beeld BELGA
Drugs zijn uit den boze op de wei van Pukkelpop, wil deze festivalganger meegeven.Beeld BELGA

Tom Decorte is hoogleraar criminologie aan de Universiteit Gent.

Na Antwerpen gaat nu ook de Brusselse politie aan 'preventie' doen met een War on Drugs (DM 19/8). En deze zomer werd op opvallend veel festivals de 'strijd tegen drugs' opgevoerd. Na de controles op Dour, Tomorrowland en Reggae Geel volgt nu een lik-op-stukbeleid op Pukkelpop, met onmiddellijke inning van boetes voor drugsbezit. En steevast volgt het rijtje van onmiddellijke 'successen' in de krant: inbeslagnames van X aantal grammen cannabis, Y aantal xtc-pillen, enkele tientallen dealers opgepakt en een veelvoud pv's uitgeschreven voor drugsbezit!

Overigens, het gaat niet enkel om de aanpak van de drugsbezitters en -verkopers, veel belangrijker is het ontradende en drempelverhogende effect op de jonge, nieuwsgierige jongeren, aldus de pleitbezorgers van deze aanpak.

Maar wat levert het eigenlijk echt op? Kunnen we redelijkerwijs veronderstellen dat de verkoop en het gebruik van illegale drugs slinkt, als we dag in dag uit via de media vernemen dat er alweer een recordvangst is gebeurd, en tegelijk merken dat de illegale drugsmarkt op geen enkel moment permanent en structureel ontwricht wordt? En wat leren ons de ontelbare wetenschappelijke evaluaties van de diverse vormen van lik-op-stukbeleid? Welk effect heeft zo'n falende aanpak op langere termijn op de relatie tussen de burger en politie en justitie, en op het moreel van goedmenende politiemensen en magistraten? Hoeveel kost al die extra mankracht de belastingbetaler? En bovenal, welke kwalijke gevolgen heeft deze strategie op de volksgezondheid en op het sociale vlak?

'Drugsoorlogen' zoals de Antwerpse en Brusselse burgemeester voorstaan bieden enkel een vals gevoel van veiligheid. Ze zorgen dat politici kunnen gepercipieerd worden als mensen 'die er iets aan doen', maar veeleer dan het probleem aan te pakken, verkwisten ze schaarse middelen en bevorderen ze de marginalisering van kwetsbare groepen. Ik leer uit de evaluaties elders in de wereld vooral over verplaatsingseffecten, méér heimelijk en onzichtbaar gebruik, intensiever gebruik vóór de jongeren naar het festival vertrekken, kleinere maar krachtigere vormen van roesmiddelen, selectieve behandeling van gebruikers (hoe welgestelder je bent, hoe minder de boete je affecteert), en verwaarloosbare effecten inzake ontrading van nieuwsgierige jongeren die (nog) niet gebruiken.

Terwijl her en der in de wereld steeds ernstiger wordt nagedacht over de consequenties van het voortschrijdende wetenschappelijke inzicht dat het bestraffen van drugsgebruik (of het nu met een gevangenisstraf of met een ter plekke te betalen boete is) niét werkt, vinden een aantal politici, politiecommissarissen en procureurs bij ons weer nieuwe moed om het oude recept nog eens te proberen. Waarom verkiezen ze een symboolpolitiek boven een evidence based-beleid?

Vaak wordt beweerd dat het lik-op-stukbeleid geen eenzijdige War on Drugs is, maar een integrale strategie die ook preventie, behandeling en opvoeding omvat, naast de bestraffing. Het is juist dat hulpverlening, preventie en voorlichting essentiële onderdelen zijn van elke vorm van effectief drugsbeleid. Maar deze bewezen gezondheidsinterventies worden voortdurend ondermijnd door repressieve handhaving die gericht is op de populaties die we net proberen te helpen. Door te wijzen op het evidence based-karakter van gezondheidsinterventies kan men het gebrek aan bewijs van doelmatigheid van repressie niet maskeren.

De Wereldgezondheidsorganisatie en andere internationale organisaties vinden het hoog tijd dat de politici naar de wetenschappelijke evidentie kijken. Vanuit academische hoek pleitten toxicoloog Jan Tytgat, econoom Paul De Grauwe en ondergetekende in november 2013 al voor een ernstig debat over alternatieven. Koepelorganisaties van preventie- en hulpverleningscentra bij ons (de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen, FEDITO Bruxelles én FEDITO Wallonne) zijn vragende partij voor een debat over alternatieve tactieken in de noodzakelijke strijd tegen drugs.

Niemand van hen is pro drugs. Ze willen alleen meer greep krijgen op de problemen. Luistert er iemand?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234