Dinsdag 26/10/2021

Links zal het niet makkelijk krijgen in Team Juncker

null Beeld dm
Beeld dm

De Liberalen bekleden betere posten dan de sociaal-democraten in de Europese Commissie, stelt Ferdi De Ville vast. Hij is docent Europese Studies aan de UGent, gespecialiseerd in Europees handelsbeleid, sociaal Europa en de euro. De Ville is ook actief in de denkgroepen Poliargus en Metis en bij de Vrijdaggroep.

Jean-Claude Juncker, de Luxemburgse voorzitter van de Europese Commissie die begin deze zomer werd aangesteld, heeft gisteren zijn ploeg bekendgemaakt. Met naast hijzelf als hoofd van de Commissie ook al de Italiaanse Federica Mogherini aangeduid als EU Chef Buitenlandse Zaken, had Juncker nog een team van 26 aan te duiden. Dat zijn er twee meer dan Marc Wilmots spelers mocht selecteren voor het WK in Brazilië en dus een hele puzzel. De voorbije weken circuleerden meer dan vijftig gelekte versies van het #TeamJuncker, en geen enkele kwam uiteindelijk overeen met de definitieve samenstelling.

Twee clichés die te mijden zijn in een opiniebijdrage gaan hier toch op: er valt heel wat te zeggen over deze nieuwe Commissie, maar het is te vroeg om al straffe conclusies te trekken en voorspellingen te doen. Maar vooruit.

Zwaargewichten
Dit is een sterke, politieke Commissie. Vijf leden van de Commissie hadden als vorige job eerste minister van hun land. De Fin Katainen nam zelfs speciaal ontslag als eerste minister voor een positie in deze Commissie. Hetzelfde geldt voor de Fransman Moscovici, voormalig minister van Financiën, en de Nederlander Timmermans, die tot voor kort minister van Buitenlandse Zaken was en naam en faam verwierf door zijn emotionele, waardige optreden na de vliegtuigramp in Oekraïne.

Al deze grote namen (al blijft dat relatief) werden ook beloond met belangrijke posten. Naast ex-premier Juncker, die natuurlijk zelf de Commissie leidt, zijn alle ex-eerste ministers vicevoorzitter van de Commissie geworden (een nieuwigheid, waarover verder meer). Timmermans wordt de échte schaduwpresident, de linkerhand (de man is een socialist) van Juncker. Daarmee houdt Juncker zich aan een van zijn beloftes, dat hij de portefeuilles zou verdelen op basis van de merites van de kandidaten en niet hun nationaliteit.

Dat was ook iets wat Barroso vijf jaar geleden had gezegd, maar toen gingen zowat alle sleutelposten toch naar de 'oude', West-Europese lidstaten. Nu is de macht toch voor een flink stuk naar het Oosten verschoven. Vier (vijf, als we Finland tot het Oosten rekenen) van de zeven vicevoorzitters van de Europese Commissie komen uit Centraal- en Oost-Europa, en deze landen hebben ook belangrijke bevoegdheden gekregen.

Door politieke zwaargewichten in zijn Commissie op te nemen, maar ook door een reorganisatie van de Commissie met vicevoorzitters die hiërarchisch boven de 'gewone' Commissarissen staan, probeert Juncker een sterke Commissie te creëren die opnieuw onafhankelijk van de lidstaten het beleid van de Europese Unie kan uittekenen. Over de vorige Commissie, en vooral haar voorzitter Barroso, werd geoordeeld dat ze te veel administratie speelde die uitvoerde wat de grote lidstaten wensten.

Rechts boven links
Over de impact van deze nieuwe Commissie op de richting die de EU de komende vijf jaar zal uitgaan, is het nog moeilijk uitspraken te doen. Toen Juncker in juli zijn grote beleidslijnen presenteerde in het Europees Parlement, oogstte hij applaus bij links, omdat het accent veel meer dan bij zijn voorganger op het sociale lag. Dat de socialisten Timmermans en Moscovici respectievelijk eerste vicepresident en Commissaris voor Economische en Financiële Zaken worden, kan voor links hoop geven dat er zal afgestapt worden van de obsessie met besparingen en zal ingezet worden op groei, werkgelegenheid en sociale vooruitgang. Anderzijds moet Moscovici de liberale Katainen en zeer liberale Dombrovskis boven zich dulden.

Hetzelfde geldt trouwens voor onze Marianne Thyssen, die als sociaal gelaat voor de EU (dixit CD&V) misschien samen met Moscovici een socialere twist aan het Europees semester kan geven, maar daarvoor wel verantwoording zal moeten afleggen aan Katainen en Dombrovskis.

Links, in het algemeen, krijgt het overigens weer niet makkelijk. Acht leden van de sociaaldemocraten staan tegenover veertien van de Europese Volkspartij, vijf liberalen en de Britse conservatief Hill, die de belangen van de City mag verdedigen. De sociaal-democraten krijgen ook niet meteen de belangrijkste portefeuilles in handen. Dan lijken de liberalen - met onder andere de eenheidsmarkt, energie, handel en concurrentie - beter bedeeld.

Alle evenwichten waarmee rekening moet worden gehouden in de Europese Unie maken het dus moeilijk straffe uitspraken te doen over deze nieuwe Commissie. Haar gewicht in de EU lijkt groter geworden, en het lijkt of ze eerder naar het Oosten, en naar rechts overhelt. Maar inhoudelijk weten we pas echt meer wanneer de Commissarissen hun beleid komen verdedigen in de hoorzittingen in het Europees Parlement. We zullen dan ook zien of het Parlement, en de socialistische parlementsleden in het bijzonder, zich even fel zullen opstellen als vijf jaar geleden, en eventueel Commissarissen die niet de beste geloofsbrieven voor hun portefeuille kunnen voorleggen, gebuisd terugsturen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234