Woensdag 11/12/2019

Opinie

Links-radicale PTB zoekt de macht op straat

PVDA-PTB-voorzitter Peter Mertens gisteren tijdens de betoging in Gent. Raoul Hedebouw en hij minimaliseren het nut van de institutionele oppositie. Beeld Belga

Pascal Delwit is politicoloog aan de ULB en auteur van PTB, nouvelle gauche, vieille recettes

De wortels en de dynamiek van de sociale bewegingen die België en vooral het zuiden van het land in opschudding brengen, roepen vragen op. Is dit een politieke staking op aanstichting van de PS? Is de PTB de vakbondswereld geïnfiltreerd?

Waarnemers en media zijn het er inmiddels over eens dat de PS de sociale bewegingen niet heeft uitgelokt en niet controleert. Maar hoe zit dat met de Parti du Travail de Belgique - Partij van de Arbeid (PTB-PVDA), die in de jongste peiling 13,5 procent scoorde in Wallonië en 4,8 procent in Vlaanderen? Wel, zij is evenmin verantwoordelijk voor de sociale onrust, want die komt vooral voort uit het toenemende sociale ongenoegen, het gebrek aan - vooral Franstalige - gesprekspartners in de federale regering en de begrotingskeuzes van die regering. Maar toch speelt de PTB een rol in de dynamiek. Ze heeft zelfs een dubbele invloed.

Aan de ene kant heeft de PTB - dankzij zeer geduldig werk in de bedrijven en in de vakbondsdelegaties van de socialistische FGTB en de christelijke CSC - bepaalde persoonlijkheden aangetrokken en kan ze aanspraak maken op niet te onderschatten posities binnen de vakbonden. Dat stelt haar in staat om de sociale strijd aan te wakkeren en de tegenstander die ze politiek en electoraal onderuit wil halen het leven zuur te maken: de Parti Socialiste.

Beeld RV

Hefboom voor de toekomst

Behalve syndicaal is de invloed van de PTB ook cultureel. Opvallend: haar voornaamste woordvoerders, Raoul Hedebouw en Peter Mertens, minimaliseren het nut van de institutionele oppositie. Alles draait om de 'sociale beweging': "We moeten eerst en vooral een buitenparlementaire macht opbouwen. Zonder de sociale beweging is niets mogelijk", verklaarde Raoul Hedebouw nog geen twee weken geleden in Le Soir.

Die stelling over de exclusiviteit van de sociale beweging is in België niet en in Europa slechts zeer zelden geverifieerd. Wat niet belet dat ze keer op keer wordt herhaald en dat de geschiedenis van de sociale verworvenheden uitsluitend door de bril van de straat wordt gezien. De PTB-PVDA heeft dan ook sinds het aantreden van de regering-Michel onophoudelijk gepleit en geijverd voor het sociale protest als enige middel om de regering te dwarsbomen.

De vakbonden en intellectueel en politiek links hebben vragen bij de objectieven van de huidige sociale bewegingen. Zelfs Mertens ziet de eigengereidheid van de Waalse spoorbond CGSP niet helemaal zitten: "Als de beweging verdeeld is, dan verliezen we allemaal." Maar Hedebouw heeft een andere boodschap voor zijn Franstalige publiek: "De arbeiders tonen hun macht en de krachtverhoudingen door te staken en zich tegen de liberale pletwals te verzetten. Alle werknemers van de openbare diensten kunnen op mij rekenen."

De PTB heeft op dit moment weinig oog voor de politieke lange termijn. De partij denkt vooral dat de polarisatie van de conflicten in haar voordeel zal spelen. Zelfs als de sociale onrust weinig of niets oplevert, zal ze de bewustmaking van de massa's bevorderen, een van de centrale aandachtspunten van de PTB. Ze kon bijvoorbeeld trots bekendmaken dat ze tijdens de betoging van vorige week 157 nieuwe leden had gerekruteerd. Op die manier trekt ze de strijdvaardigste elementen van de socialistische en christelijke vakbondsbeweging aan, als nieuwe hefboom voor de toekomst.

De huidige sociale bewegingen zijn geen politieke acties in de zin dat ze worden georganiseerd en gestimuleerd door partijen die de regering willen doen vallen. Ze zijn niet het werk van de socialistische beweging of van de PTB. In de eerste plaats zijn ze het gevolg van de verzuring van het sociale klimaat dat we in België en Europa zien, en van de spanningen die de keuzes van de regering hebben veroorzaakt. Maar toch hebben de politieke actoren een vinger in de pap. De meerderheidspartijen wijzen de PS als schuldige aan. Paradoxaal genoeg is zij eveneens het doelwit van de PTB, die zich niet stoort aan het ontbreken van een politiek en sociaal perspectief of aan de gevolgen van wilde stakingen en een protest zonder duidelijke eisen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234