Donderdag 22/10/2020

OpinieAndreas Tirez

Lieven Annemans heeft een punt, maar hij maakt ook een zware fout

Andreas Tirez.Beeld Eric de Mildt

Andreas Tirez is kernlid van denktank Liberales. Hij blogt op Economieblog.be.

De laatste weken en dagen is er heel wat kritiek gegeven op de mediatussenkomsten van professor Lieven Annemans (UGent). Annemans is een gezondheidseconoom en sinds kort lid van Celeval die het beleid over de corona-epidemie mee adviseert. Hij heeft de laatste weken een aantal open brieven getekend die duidelijk foute informatie bevatten en afgelopen donderdag stelde hij in De afspraak dat het aantal besmettingen niet stijgt. Dat het aantal vastgestelde besmettingen steeg heeft te maken met een veranderde teststrategie. Voor Annemans is er dan ook geen reden voor paniek. 

Ik deel de kritiek op Annemans. Maar laat ik eerst stellen dat ik ook zijn standpunt deel dat er momenteel nog geen reden voor paniek is en dat we niet te snel drastische maatregelen mogen nemen. Zo vond en vind ik dat de maatregelen die eind juli in de provincie Antwerpen genomen werden disproportioneel, met name de avondklok en de algemene mondmaskerplicht. Er was toen nog voldoende tijd om af te wachten in welke mate de bevolking haar gedrag vrijwillig zou veranderen. Maar daar heeft de overheid niet op willen wachten en men heeft in paniek een aantal buitensporige maatregelen opgelegd. 

Annemans heeft hier dus een belangrijk punt. Het is bovendien juist te stellen dat de gekozen teststrategie een belangrijke impact heeft op het aantal vastgestelde besmettingen. Zo is het duidelijk dat als je meer test, je ook meer besmettingen zal vaststellen, zonder dat de reële besmettingsgraad noodzakelijk stijgt. Maar hij maakt wel een zware fout als hij stelt dat de epidemie niet erger en erger aan het worden is. Er zijn immers ook nog andere parameters, zoals nieuwe ziekenhuisopnames en het aantal ingenomen bedden op intensieve zorgen. En al die parameters wijzen op een snelle verspreiding van het virus.

Als we bijvoorbeeld naar de nieuwe ziekenhuisopnames kijken, dan zien we dat eind juli, toen de Antwerpse maatregelen genomen werden, het zevendaags gemiddelde op 25 per dag zat. Twee weken geleden was dat gedaald tot 17, maar ondertussen is dat gestegen naar gemiddeld 44 per dag. Dat is nog ver onder de medische capaciteit, maar de aantallen blijven dag na dag stijgen. Als deze trend zich doorzet, zitten we binnen twee weken ruim boven de 100 per dag, en nog een week later boven de 200 per dag. Dan is het te laat. 

We hebben dus nog enigszins wat tijd, maar ook niet zo heel veel meer. Mensen moeten dan ook snel hun gedrag aanpassen en voorzichtiger worden, net zoals dat al gaande was eind juli vóór de drastische maatregelen genomen werden. Toen was er volop informatie over het gevaar van een tweede golf en waren mensen hun gedrag al vrijwillig aan het aanpassen. 

Efficiënte vrijwilligheid

Dat mensen hun gedrag vanzelf aanpassen is niet zo vreemd, omdat de prikkels hiervoor goed zitten. Het is immers in je eigen belang en dat van je dierbaren dat je het risico op besmetting en de gevolgen ervan goed inschat. Dat betekent dat mensen die van zichzelf en/of hun dierbaren weten dat ze risicopatiënt zijn, hun gedrag zullen aanpassen van zodra er berichten zijn dat de epidemie fors aan kracht wint, zoals nu het geval is. En ook mensen voor wie binnenblijven eigenlijk niet zo moeilijk is, omdat ze een tuin hebben of kunnen thuiswerken, zullen sneller opnieuw voorzichtig worden. Zij die het moeilijker hebben met een gedragsverandering zullen niet of in mindere mate voorzichtiger worden en dat hoeft geen probleem te zijn. Op die manier verloopt de gedragsverandering immers het efficiëntst, wat niet het geval is als je een dwangmaatregel oplegt voor iedereen.

Maar onontbeerlijk bij een strategie van efficiënte vrijwilligheid is correcte informatie. En dan fungeert Lieven Annemans momenteel als een levensgevaarlijke stoorzender. Door zijn ontkennende uitspraken is voor mensen niet duidelijk of ze hun gedrag wel of niet moeten veranderen, ook al wijzen alle parameters erop dat dat dringend nodig is, zoniet komen er opnieuw inefficiënte dwangmaatregelen.

Overigens pleit dit ook de voorstanders van de Antwerpse maatregelen niet vrij. Ook zij bemoeilijken de vrijwillige gedragsverandering. De overheid heeft door het nemen van buitensporige maatregelen immers gesignaleerd dat ze bereid is om te overreageren. Het is dan niet onlogisch te denken dat het nog steeds niet zo erg is, zolang de overheid niet opnieuw drastische maatregelen neemt, wat ook de cijfers zeggen.

Ik vrees dat we de komende tijd gaan leren dat correct informatie en proportionele maatregelen van levensbelang zijn. Twee domeinen waarop het snel beter moet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234