Zaterdag 08/08/2020

Lezersbrieven

Lezersbrieven: ‘Vandaag zal voor velen het belang van de sociale zekerheid zeer duidelijk worden’

Beeld Way Press International

Nieuwe witte woede

Joos Wauters, in de jaren 80 en 90 leider van de vorige wittewoedebewegingen

De coronacrisis snijdt diep in onze samenleving. Er wordt oorlogstaal gebruikt. Deze crisis vraagt straks een structurele aanpak.

Na de Tweede Wereldoorlog hebben vakbonden, werkgevers en politici een sociaal pact gesloten: de sociale zekerheid. Een collectief goed waar een stukje van ons loon naartoe gaat; ook de werkgevers en de overheid storten in de RSZ-kas. Dat heet solidariteit.

Vandaag zal voor velen het belang van de sociale zekerheid zeer duidelijk worden. De ziekteverzekering betaalt vandaag de zorg van de coronapatiënten, de lonen en de wedden van het personeel. De werkloosheidsverzekering betaalt vandaag de vele mensen in technische werkloosheid. De sociale zekerheid was er altijd voor zieken, werklozen, gepensioneerden en het personeel in de zorginstellingen.

De liberale tendens in onze samenleving bracht het individualisme weg van de collectieve voorzieningen. Die moesten worden afgebouwd.

De huidige regeringen hebben geen schuld aan deze crisis. Het gaat al veel verder terug. Al in de jaren 80 kreunt het personeel in de zorginstellingen onder de werklast en de onderbetaling. Een structurele oplossing bleef uit – ‘bijzonder tijdelijk kader’, ‘derdearbeidscircuit’ en ‘gesco’s’ waren nep-oplossingen.

Er kwam wél een andere structurele oplossing: in de ziekenhuizen verbleven oude zieke mensen in de zogenaamde V-bedden. Gezonde oude mensen gingen naar bejaardentehuizen. Een V-bed kostte toen 4.000 oude Belgische frank (100 euro).

Wijlen Jean- Luc Dehaene kwam met een nieuw project op de proppen: de rust- en verzorgingstehuizen (RVT). De redenering was: die zieke oude bejaarden moeten niet in een duur ziekenhuis liggen. Bovendien hebben die patiënten meer menselijke dan verpleegkundige zorg nodig. Mooi. Alleen kon een RVT-bed maar rekenen op 900 frank (23 euro) uit de ziekteverzekering. Dus driekwart bespaard. Hoe?

De personeelsnormen werden verlaagd en er kwamen lagere beloningsvoorwaarden. Ook de goedkopere zorgkundigen werden meer ingeschakeld. En een tweede belangrijke zaak: de zieke bejaarde moest individueel bijdragen in de kost van zijn zorgverblijf. Dus niet meer de dekking door de collectieve ziekteverzekering.

De grote individuele dagprijs in de woon-zorgcentra kent hier zijn begin. De woon-zorgcentra werden Vlaamse materie. Er werd een Vlaamse zorgverzekering ingesteld, een flauw afkooksel van de federale sociale zekerheid. De premie die wij daarvoor betalen, is al jaren onveranderd. Verdere collectieve uitbouw bleef uit.

Dit is een stukje verhaal van de syndicale strijd van de Witte Woede. Slechts een onderdeel van een aftakeling van de Sociale zekerheid. De opeenvolgende regeringen hebben het laten afweten. Zij hebben bespaard.

In naam van de vele gezondheidswerkers die ons land nu overeind houden: sociale partners en overheden, sluit een Nieuw sociaal Pact. Herstel de Sociale Zekerheid.

Het psychische gat

Ann Dierick werkt als ervaringsdeskundige in De Hulster, een setting voor Beschut Wonen in Leuven.

Hoe komen we straks uit ons kot, voorzichtig, stapje voor stapje? Hoe zullen we omgaan met alle gevolgen van de coronacrisis? Over deze vragen buigt zich de GEES, een werkgroep van tien experts onder leiding van Erika Vlieghe. Allemaal mensen met essentiële vaardigheden en ervaring, geen twijfel aan: virologen, juristen, economen, mensen uit de bankwereld. “Een uitgelezen groep vol ‘collectieve intelligentie’”, zegt premier Sophie Wilmès (MR). Ik geloof het graag.

Maar hoe komen we straks uit ons kot? Letterlijk dan: hoe zullen we ons met zijn allen voelen? Ontbreekt er met die vraag in het achterhoofd niet één essentiële functie bij de GEES: iemand die de belangen behartigt van het geestelijk welzijn van ons allemaal? Die oog heeft voor ons mentaal welbevinden? Die naast medische, economische en financiële belangen ook psychische prioriteiten stelt? Na corona worden we met zijn allen weer fysiek gezond – dat hopen we althans – maar hoe staat het met onze mentale gezondheid? Welke impact heeft de onzekerheid, de machteloosheid omdat we niet langer vat hebben op de situatie? Om niet eens te spreken over het gemis aan sociale contacten die langzaam zijn uitgedoofd.

Niet alleen psychisch kwetsbare mensen gaan gebukt onder dit juk. Een hele samenleving lijdt momenteel onder de immense druk. De gevolgen zijn niet te overzien: op dit moment ontstaat er ontzettend veel menselijk en psychisch leed, dat met de dag groeit. Ook dat leed moet gelenigd worden ná corona. Als ervaringsdeskundige pleit ik daarom voor meer aandacht voor de geestelijke gezondheid. Op dit hoogste niveau. Om het met professor Elke Van Hoof en Kris Van den Broeck te zeggen, gisteren in deze krant (DM 14/4): waarom zit er niemand met een psychologische achtergrond bij de GEES?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234